til va tafakkur

PPTX 18 pages 710.4 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 710.4 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: til va tafakkur munosabati 01 til va tafakkur o'rtasidagi bog'liqlik 02 tafakkurning lingvistik determinizmi va nisbiyligi 03 til va tafakkur: kognitiv yondashuvlar reja: kirish kirishda mavzuning ahamiyatini ta'kidlash kerak, masalan, til va tafakkur o'rtasidagi bog'liqlikning 70-80 foiz inson muloqotiga ta'siri haqida misol keltirish mumkin. kirish qismi auditoriyani mavzuga jalb qilish uchun muhim, chunki u keyingi 10-20 daqiqalik taqdimotning asosiy qismini belgilab beradi va e'tiborni qaratadi. kirish qismi 3-4 ta asosiy savolni o'rtaga tashlashi mumkin, masalan, til tafakkurni shakllantiradimi yoki aksincha? bu auditoriyaning diqqatini 90% ga oshiradi. til va tafakkur ta'riflari til ta'rifi odatda insoniy kommunikatsiyaning 1 shakli sifatida belgilanadi, bunda 3 asosiy komponent: semantika, sintaksis va pragmatika, fikrni ifodalash uchun ishlatiladi. tafakkur, o'z navbatida, ongning 2 kognitiv faoliyati sifatida ko'riladi, jumladan, 4 asosiy jarayon: xulosa chiqarish, muammolarni hal qilish, qaror qabul qilish va tushunish. til va tafakkur o'rtasidagi …

2 / 18

llantiradi, bunda 100% fikr tilda ifodalangan shaklga bog'liq bo'ladi. lingvistik nisbiylik til farqlari turli xalqlarning dunyoqarashlariga ta'sir etadi, lekin bu ta'sir doimiy emas va 50-75% ni tashkil qilishi mumkin. sapir-uorf gipotezasi 1930-yillarda rivojlangan bo'lib, ikki asosiy tamoyilni o'z ichiga oladi: til determinizmi va lingvistik nisbiylik. til nisbiyligi uchun dalillar fazoviy yo'nalish tillarda farq qiladi; masalan, ba'zi tillar 'chap' va 'o'ng' o'rniga doimiy ravishda 'shimol' va 'janub' kabi geografik yo'nalishlarni (mutlaq yo'nalish) ishlatadi. rang nomlarining farqlari til nisbiyligini ko'rsatadi: ba'zi tillarda ko'k va yashil uchun bitta so'z bo'lsa, boshqalarda 11 ta rangni ajratib turadigan murakkab tizimlar mavjud. grammatik tuzilmalar tafakkurga ta'sir qilishi mumkin; masalan, ba'zi tillarda voqealar majburiy ravishda sababini ko'rsatadi, bu esa nozik sabab-oqibat tushunchalariga ta'sir qilishi mumkin. til determinizmi uchun dalillar fazoviy yo'nalish bo'yicha eksperimentlar shuni ko'rsatdiki, ba'zi tillarda mutlaq yo'nalish tizimlari mavjud bo'lib, bu tizimlar so'zlashuvchilarning xotirasi va 3d muhitni tasavvur qilish qobiliyatiga 12-18% ta'sir qiladi. til determinizmi …

3 / 18

tishi mumkin. 3-raqamli tajribalar, xususan, ranglarni farqlash bo'yicha tadqiqotlar, til kategoriyalari fikrlashni ta'sir qilishi mumkinligini ko'rsatgan bo'lsa-da, bu ta'sir darajasi ko'pincha bahsli, chunki biologik omillar ham muhim rol o'ynaydi. tafakkurning tilga ta'siri lingvistik nisbiylikning kuchli shakli, sapir-uorf gipotezasi, tilda mavjud bo'lgan 1500 ta so'z boyligi fikrlash imkoniyatlarini to'liq belgilaydi, degan bahsli da'voni o'z ichiga oladi. "tafakkurning tilga ta'siri" g'oyasi til strukturasi fikrlash jarayonlariga sezilarli ta'sir ko'rsatishini, masalan, grammatik qoidalar kognitiv jarayonlarni shakllantirishini ilgari suradi. ba'zi tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, 7000 ga yaqin tilda rang nomlari soni ranglarni idrok etishga ta'sir qilishi mumkin, ya'ni til kategoriyalari vizual tafakkurni biroz modellashtiradi. piagetning kognitiv rivojlanish nazariyasi piagetning nazariyasi 4 ta asosiy bosqichni o'z ichiga oladi: sensorimotor (0-2 yosh), preoperatsion (2-7 yosh), konkret operatsion (7-11 yosh) va formal operatsion (11 yoshdan yuqori). assimilyatsiya va akkomodatsiya kabi kognitiv jarayonlar bolaning dunyoni tushunishini shakllantiradi; assimilyatsiya mavjud sxemalarga yangi ma'lumotlarni kiritishni anglatadi. sensorimotor bosqichda chaqaloqlar reflekslar va sensor-motor …

4 / 18

o'zini tartibga solish uchun muhim ahamiyatga ega. til va tafakkur o'rtasidagi universal jihatlar add text add text add text add text add text add text grammatik tuzilmalar, masalan, sub'ekt-fe'l-obyekt tartibi, dunyo tillarining 40-50% da uchraydi, bu inson aqlining tuzilishidagi umumiy tendentsiyalarni aks ettiradi. ko'pgina tillarda 10-12 oylik bolalar babildash davrida asosiy fonemalarni ajratishni boshlaydilar, bu esa kognitiv rivojlanishning universal asosini ko'rsatadi. ranglarni idrok etish universal jihatlarga ega, garchi tillar ranglarni turli xil ajratib ko'rsatsa ham, biologik ko'rish tizimi asosiy spektrni taqdim etadi. tilning umumiy grammatikasi 01 02 03 tilning umumiy grammatikasi har bir tildagi so'z birikmalari, gap tuzilishi kabi asosiy qonuniyatlarni o'rganadi, bunda sintaktik aloqalarning turlari va ularning ahamiyati muhimdir. tilning umumiy grammatikasi turli tillardagi fonetik, morfologik va sintaktik xususiyatlarni taqqoslash orqali universallarni aniqlashga intiladi; masalan, 3-shaxs birlik fe'li ko'plab tillarda mavjud. tilning umumiy grammatikasi transformatsion grammatika kabi nazariyalarni o'z ichiga oladi, bu erda gaplar bir-biridan chuqur tuzilmalar va yuzaki …

5 / 18

natijasida yuzaga keladigan nutq buzilishi bo'lib, 1861-yilda paul broca tomonidan aniqlangan broka afaziyasi bunga misol bo'la oladi. afaziyaning turli shakllari tafakkurning turli jihatlariga ta'sir qiladi; masalan, wernicke afaziyasi so'zlarni tushunish qobiliyatini susaytiradi, bu esa mantiqiy fikrlashga 40 foizgacha ta'sir etadi. afaziyaning turli shakllari tafakkurning turli jihatlariga ta'sir qiladi; masalan, wernicke afaziyasi so'zlarni tushunish qobiliyatini susaytiradi, bu esa mantiqiy fikrlashga 40 foizgacha ta'sir etadi. xulosa xulosa, odatda, tadqiqotning maqsadiga erishilganligini aniq baholaydi va 5-6 ta asosiy argumentni qisqacha takrorlash orqali 7-8 ta so'zdan iborat yakuniy xulosani taqdim etadi. xulosa - bu tadqiqotning yakuniy qismi boʻlib, unda asosiy topilmalar 1-2 ta gapda jamlanadi va natijalarning amaliy ahamiyati 3-4 ta muhim jihatda ko'rsatiladi. xulosada 9-10 ta asosiy tushuncha va tadqiqot cheklovlari aniq ko'rsatilib, kelajakdagi 11-12 ta tadqiqotlar uchun yo'nalishlar va istiqbollar 13-14 ta so'z bilan bayon etiladi. e'tiboringiz uchun rahmat image4.png image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "til va tafakkur"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: til va tafakkur munosabati 01 til va tafakkur o'rtasidagi bog'liqlik 02 tafakkurning lingvistik determinizmi va nisbiyligi 03 til va tafakkur: kognitiv yondashuvlar reja: kirish kirishda mavzuning ahamiyatini ta'kidlash kerak, masalan, til va tafakkur o'rtasidagi bog'liqlikning 70-80 foiz inson muloqotiga ta'siri haqida misol keltirish mumkin. kirish qismi auditoriyani mavzuga jalb qilish uchun muhim, chunki u keyingi 10-20 daqiqalik taqdimotning asosiy qismini belgilab beradi va e'tiborni qaratadi. kirish qismi 3-4 ta asosiy savolni o'rtaga tashlashi mumkin, masalan, til tafakkurni shakllantiradimi yoki aksincha? bu auditoriyaning diqqatini 90% ga oshiradi. til va tafakkur ta'rifl...

This file contains 18 pages in PPTX format (710.4 KB). To download "til va tafakkur", click the Telegram button on the left.

Tags: til va tafakkur PPTX 18 pages Free download Telegram