markaziy to'qnashuvning asoslari

DOCX 1 page 27.4 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.4 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: tayyorladi: kirish 1. markaziy to'qnashuvning asoslari 2. to'qnashuv turlari va saqlanish qonunlari 3. markaziy to'qnashuvni hisoblash va misollar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish 'kirish' atamasi, odatda, to'qnashuv hodisalariga bag'ishlangan materialning boshlang'ich qismini anglatadi, bu yerda asosiy tushunchalar va farazlar keltiriladi. markaziy zarba masalasida 'kirish' qismi, odatda, massa, tezlik, impuls va energiyaning saqlanish qonunlariga taalluqli teoremalarni o'z ichiga olishi mumkin. 'kirish'ning maqsadi shundaki, tomoshabinlar keyingi muhokama uchun zarur bo'lgan matematik va fizik asoslarni, shu jumladan, elastik va noelastik to'qnashuvlarni tushunishlari kerak. markaziy urilishning ta'rifi markaziy urilishda ikki sferaning massa markazlari urilish chizig'ida joylashgan bo'ladi, bunda impuls almashinuvi 1 o'lchovli harakatda yuz beradi. bu holatda impuls saqlanish qonuni muhim rol o'ynaydi. agar ikki xil massali shar markaziy urilishsa, ularning tezliklari o'zgarishi mumkin. misol uchun, m1=2kg va m2=4kg bo'lsa, tezliklar nisbati urilishdan keyin o'zgaradi. elastik markaziy urilishda kinetik energiya saqlanadi; ya'ni urilishdan oldingi …

2 / 1

ingi va keyingi yig'indisi bir xil bo'ladi. hech qanday energiya issiqlik yoki deformatsiyaga aylanmaydi. elastik to'qnashuvda impuls saqlanish qonuni amal qiladi, bu to'qnashuvgacha bo'lgan har bir jism impulsining yig'indisi to'qnashuvdan keyin ham xuddi shundayligini anglatadi. elastik to'qnashuv koeffitsienti (e) 1 ga teng. bu nisbat to'qnashuvdan keyingi nisbiy uzoqlashish tezligining to'qnashuvdan oldingi yaqinlashish tezligiga nisbatini ifodalaydi. noelastik urilish noelastik to'qnashuvda kinetik energiyaning bir qismi deformatsiya va issiqlikka aylanadi, shuning uchun to'qnashuvdan keyin umumiy kinetik energiya avvalgidan kam bo'ladi. misol uchun, 10 j kinetik energiya 7 j gacha kamayishi mumkin. noelastik to'qnashuvda impuls saqlanadi, ya'ni to'qnashuvdan oldingi umumiy impuls (m1v1 + m2v2) to'qnashuvdan keyingi umumiy impulsga (m1v1' + m2v2') teng bo'ladi. bu 10 kg*m/s bo'lsa, o'zgarmaydi. to'liq noelastik to'qnashuvda jismlar birga qo'shilib, bir xil yakuniy tezlikda harakatlanadi. agar 2 kg va 3 kg massali jismlar to'qnashib, birga harakatlansa, ularning yakuniy tezligi alohida tezliklardan farq qiladi. elastik urilish holatlari: bir xil massalar elastik …

3 / 1

rga ega elastik to'qnashuvlarda, har bir sferaning tezlik o'zgarishi massalarning nisbatiga bog'liq; katta massali sferaning tezligi kamroq o'zgaradi. agar teng massali elastik to'qnashuv yuz bersa, sferalar tezliklarini to'liq almashtiradilar, ya'ni birinchi sferaning oxirgi tezligi ikkinchisining boshlang'ich tezligiga teng bo'ladi. noelastik urilish: to'liq noelastik urilish toʻliq noelastik urilishda kinetik energiya saqlanmaydi, balki issiqlik yoki deformatsiya kabi boshqa shakllarga aylanadi, lekin umumiy impulsning saqlanish qonuni amal qiladi. toʻliq noelastik urilishdan keyin jismlar birga harakatlanadi, yaʼni ularning oxirgi tezliklari bir xil boʻladi; bu holatda tezlikni aniqlash uchun impulsning saqlanish qonuni qoʻllaniladi. toʻliq noelastik urilishda tiklanish koeffitsienti (e) nolga teng, chunki jismlar ajralmaydi va ularning nisbiy tezligi urilishdan keyin nolga teng boʻladi (e=0). impuls koeffitsienti impuls koeffitsienti (yoki tiklanish koeffitsienti) 0 va 1 oralig'ida bo'ladi. 1 qiymat mutlaq elastik to'qnashuvni ifodalaydi, bunda kinetik energiya saqlanadi. impuls koeffitsienti to'qnashuvdan keyingi nisbiy ajralish tezligining to'qnashuvdan oldingi nisbiy yaqinlashish tezligiga nisbatini ko'rsatadi. agar impuls koeffitsienti 0 ga …

4 / 1

a yuzaga keladigan harakat va aks ta'sir kuchlari asosida ishlaydi. real urilishlardagi cheklovlar real to'qnashuvlarda elastiklik cheklangan, shuning uchun kinetik energiya qisman issiqlikka (10-20%) aylanadi, bu esa ideal holatdan farq qiladi. haqiqiy sferalar mukammal qattiq emas; ular deformatsiyaga uchrashi mumkin, bu esa zarba vaqtini (0.01-0.1 sekund) o'zgartiradi va impulsning uzatilishiga ta'sir qiladi. sirpanish ishqalanish kuchlari ham rol o'ynaydi, ayniqsa sferalar bir xil bo'lmagan sirtlarga ega bo'lsa; bu, ayniqsa, 5-15 graduslik burchaklarda seziladi. simulyatsiyalar va misollar simulyatsiyalar ko'pincha ikki sharning markaziy to'qnashuvini tasavvur qilishga yordam beradi, masalan, birining massasi 2 kg va tezligi 5 m/s, ikkinchisining massasi 3 kg va tezligi -2 m/s. elastik to'qnashuvda, energiyaning saqlanish qonuni qo'llaniladi. misol uchun, ikki xil massali sharning to'qnashuvidan so'ng, ularning tezligi o'zgaradi, ammo kinetik energiya umumiy yig'indisi o'zgarmaydi. noelastik to'qnashuvlarda, kinetik energiya qisman yo'qoladi, masalan issiqlik yoki deformatsiyaga aylanadi. bunga misol sifatida, bir-biriga yopishib qoladigan sharlar keltirilishi mumkin, bunda umumiy tezlik kamayadi. muammolarni …

5 / 1

to‘qnashuvlardagi xulosa impulsning saqlanishi, qayta tiklanish koeffitsienti (0 dan 1 gacha) va massalarning nisbati orqali yakuniy tezliklarni aniqlash uchun ishlatiladi. yakuniy qadam sifatida xulosa tajribaviy natijalar bilan taqqoslanadi, bu esa nazariy modelning aniqligini tekshirish va real sharoitlardagi farqlarni baholash imkonini beradi. xulosa markaziy to'qnashuvda sharlar massalari va boshlang'ich tezliklari ma'lum bo'lsa, saqlanish qonunlari orqali ularning keyingi tezliklarini aniqlash mumkin. elastik to'qnashuvda kinetik energiya saqlanadi. foydalanilgan adabiyotlar 1. xiggins, p. j. (1977). "kinematika: tushunchalar va ilovalar." angliya universitetlari matbuoti. 2. marion, j. b., thornton, s. t. (1995). "klassik dinamika tamoyillari." harcourt brace company. 3. symon, k. r. (1971). "mexanika." addison-wesley. 4. french, a. p. (1971) 0 0 0 2

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy to'qnashuvning asoslari"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: tayyorladi: kirish 1. markaziy to'qnashuvning asoslari 2. to'qnashuv turlari va saqlanish qonunlari 3. markaziy to'qnashuvni hisoblash va misollar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish 'kirish' atamasi, odatda, to'qnashuv hodisalariga bag'ishlangan materialning boshlang'ich qismini anglatadi, bu yerda asosiy tushunchalar va farazlar keltiriladi. markaziy zarba masalasida 'kirish' qismi, odatda, massa, tezlik, impuls va energiyaning saqlanish qonunlariga taalluqli teoremalarni o'z ichiga olishi mumkin. 'kirish'ning maqsadi shundaki, tomoshabinlar keyingi muhokama uchun zarur bo'lgan matematik va fizik asoslarni, shu jumladan, elastik va noelastik to'qnashuvlarni tushunishlari kerak. markaziy urilishn...

This file contains 1 page in DOCX format (27.4 KB). To download "markaziy to'qnashuvning asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy to'qnashuvning asoslari DOCX 1 page Free download Telegram