optik asoslar sinish va qaytish qonunlari

PPTX 22 pages 341.9 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 341.9 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi jdpu fizika va texnologik ta’lim fakulteti 3bosqich talabasi sheraliyeva layloxon fizika va texnologik ta’lim fakulteti fizika va astronomiya 123 23 taqdimot mavzu: optik asoslar sinish va qaytish qonun larini loyiha orqali aniqlash tayyorladi: sheraliyeva layloxon 1. yorug'likning sinish va qaytish qonunlari 2. optik asoslarning aks etishi va sinishi 3. loyiha orqali sinish va qaytish qonunlarini aniqlash reja: yorug‘likning sinish qonunlari optik tizimlarda muhim ahamiyatga ega, masalan, linzalar, prizmalar va optik tolalar yordamida tasvirlarni shakllantirish va yorug‘likni yo‘naltirish uchun zarurdir. reja tadqiqotimizda sinish qonunlarining matematik ifodalarini (snell qonuni) tajriba orqali isbotlaymiz va sinish ko‘rsatkichi n1 va n2 bo‘lgan muhitlarda yorug‘likning harakat yo‘nalishini aniqlaymiz. sinish burchagi 1 gradusga ortganda nurning siljish masofasi 2 mm. shu sababli, yuqori aniqlikka erishish uchun burchaklarni oʻlchashda 0.1 graduslik aniqlikka erishish lozim. kirish loyihaning maqsadi optik asoslarning sinish va qaytish qonunlarini amalda o‘rganish orqali yorug‘likning xossalarini, burchaklar …

2 / 22

hi kabi fundamental qonunlarni oʻz ichiga oladi; bu qonunlar 17-asrda snell va boshqa olimlar tomonidan aniqlangan. yorugʻlikning sinish qonuni muhitlar orasidagi oʻtishda yoʻnalish oʻzgarishini ifodalaydi; bu oʻzgarish sindirish koʻrsatkichlari nisbati bilan belgilanadi, odatda 1 dan katta qiymatga ega. yorug'likning qaytish qonunlari yorugʻlikning qaytish qonunlarida tushish burchagi (θᵢ) qaytish burchagiga (θᵣ) teng boʻlib, bu qoida silliq sirtlarda aniq namoyon boʻladi, bu holat 17-asrda snellius tomonidan isbotlangan. qaytish qonunlariga koʻra tushayotgan nur, qaytgan nur va sirtga oʻtkazilgan normal bir tekislikda joylashadi, bu normal tushunchasi sirtga perpendikulyar chiziqni anglatadi. yorugʻlikning qaytish koeffitsienti yutilgan yorugʻlikning nisbiy miqdorini aniqlashda yordam beradi, u 0 dan 1 gacha boʻlgan qiymatlarni qabul qiladi, chunki hech qanday sirt 100% aks ettirmaydi. yorug'likning sinish qonunlari yorugʻlik bir muhitdan ikkinchi muhitga oʻtganda, chastota oʻzgarmaydi, lekin toʻlqin uzunligi va tezlik oʻzgaradi, chunki tezlik sinish koeffitsienti bilan bogʻliq: v = c/n. sinish qonuni snell qonuni bilan ifodalanadi, n₁sinθ₁ = n₂sinθ₂, bu yerda n₁ …

3 / 22

ridir. to'liq ichki qaytish to'liq ichki qaytish hodisasi sindirish ko'rsatkichi yuqori bo'lgan muhitdan (n₁) pastroq bo'lgan muhitga (n₂) o'tayotgan nur tushish burchagi chegaraviy burchakdan katta bo'lganda kuzatiladi. chegaraviy burchak θc sinθc = n₂/n₁ formula bilan aniqlanadi. agar tushish burchagi undan katta bo'lsa, nur ikkinchi muhitga o'tmaydi, balki birinchi muhitda to'liq qaytadi. to'liq ichki qaytish optik tolalar, endoskoplar va ba'zi prismalar kabi texnologiyalarda qo'llaniladi, bunda nur yo'qotishsiz uzoq masofalarga uzatiladi yoki tasvirlar uzatiladi. tajriba uchun materiallar va uskunalar refraktsiya va qaytarilish burchaklarini aniqlash uchun burchak o'lchagichga ega bo'lgan goniometr, shuningdek, turli xil sindirish ko'rsatkichlariga ega bo'lgan shisha prizmalardan foydalaniladi. tajriba yorug'lik nurining yo'nalishini kuzatish va o'lchash imkonini beruvchi lazer manbai (masalan, geliy-neon lazer) va optik skameyka yordamida amalga oshirilishi darkor. yassi ko'zgular va turli qalinlikdagi shaffof plastinkalar (shisha, organik shisha, suvli idish)ni o'rnatish va har bir muhit uchun o'zgarishlarni qayd etish kerak. tajriba jarayoni tajriba jarayonida yorug'lik nurining tushish burchagi (θ₁) …

4 / 22

t to’plashda kamida 3 xil material: shisha, suv va organik moddalarning yorugʻlik sinishi boʻyicha eksperimental natijalarini, burchaklarni aniqlik bilan o'lchab olish talab etiladi. ma’lumotlarni yig’ish bosqichida 17-asr olimlari willebrord snellius va pyer de sermaning amaliy kuzatuvlar va matematik formulalarini o’rganib, optik qonuniyatlarni topish lozim. hisoblashlar va tahlil ma'lumotlarni tahlil qilishda xatoliklarni hisobga olish zarur: xatolikni aniqlash uchun oʻlchashlar soni yetarli bo'lishi, asbob xatoliklari hamda usullarning aniqligi inobatga olinishi kerak. sinish koeffitsientini hisoblashda snellius qonunidan foydalaniladi: n₁sinθ₁ = n₂sinθ₂, bunda n₁ va n₂ – muhitlarning sinish koeffitsientlari, θ₁ va θ₂ – tushish va sinish burchaklari. yorug'lik intensivligini tahlil qilishda malus qonunidan foydalanish mumkin: i = i₀cos²θ, bunda i – o'tgan nurning intensivligi, i₀ – boshlang'ich intensivlik va θ – qutblanish burchagi. natijalarni muhokama qilish sinf optikasi sinish qonunini tekshirish loyihasida yutilish koeffitsiyenti ko‘payishi natijasida yorug‘lik kamayishi tushunishimizga mos keladi va sinov natijasi berilganligini ko'rsatadi. ko‘zgu yordamida sindirish ko‘rsatkichi (n) bilan suv …

5 / 22

h lozim. 95% ishonch intervalini aniqlash orqali natijalar qanchalik to'g'ri ekanligini bilish mumkin. amaliy qo'llanilishi optik tolalar aloqa tizimlarida ma’lumotlarni uzatish uchun ishlatiladi, bunda sinish qonunlari yorug’lik signalining uzoq masofalarga kam yo’qotish bilan yetkazilishini ta’minlaydi. ko'zoynak va linzalarning dizayni refraksiya qonunlariga asoslanadi, bu esa inson ko’zining ko’rish qobiliyatini 20/20 holatiga keltirish yoki yaxshilash imkoniyatini beradi. ko'zoynak va linzalarning dizayni refraksiya qonunlariga asoslanadi, bu esa inson ko’zining ko’rish qobiliyatini 20/20 holatiga keltirish yoki yaxshilash imkoniyatini beradi. optik asboblar mikroskoplar, teleskoplar va kameralar kabi optik asboblar yorugʻlikni shakllantirib, aks ettirib, yigʻib, analiz qilib, uning xususiyatlari va oʻzaro ta’sirini oʻrganadi, bu esa ilmiy kuzatishlarda va amaliyotda muhim ahamiyatga ega. optik asboblar yorugʻlikni sindirish va qaytarish orqali tasvir yaratadi, bunga linzalar va koʻzgular kiradi; ularning asosiy vazifasi koʻrish imkoniyatini 100x va undan ortiq marta oshirish hisoblanadi. refraktometrlar sindirish koʻrsatkichini aniqlashda ishlatiladi, ulardan gemmologiyada toshlar tarkibini aniqlashda va kimyo sanoatida eritmalar konsentratsiyasini 0.0001 aniqlikda oʻlchash …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "optik asoslar sinish va qaytish qonunlari"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi jdpu fizika va texnologik ta’lim fakulteti 3bosqich talabasi sheraliyeva layloxon fizika va texnologik ta’lim fakulteti fizika va astronomiya 123 23 taqdimot mavzu: optik asoslar sinish va qaytish qonun larini loyiha orqali aniqlash tayyorladi: sheraliyeva layloxon 1. yorug'likning sinish va qaytish qonunlari 2. optik asoslarning aks etishi va sinishi 3. loyiha orqali sinish va qaytish qonunlarini aniqlash reja: yorug‘likning sinish qonunlari optik tizimlarda muhim ahamiyatga ega, masalan, linzalar, prizmalar va optik tolalar yordamida tasvirlarni shakllantirish va yorug‘likni yo‘naltirish uchun zarurdir. reja tadqiqotimizda sinish qonunlarining matematik ifodalarini (snell qonuni) tajriba orqali ...

This file contains 22 pages in PPTX format (341.9 KB). To download "optik asoslar sinish va qaytish qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: optik asoslar sinish va qaytish… PPTX 22 pages Free download Telegram