vektor miqdorlar

PDF 40 pages 7.0 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.0 MB

File type PDF

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

15-mavzu: jismning hajmi va uni o' lchash. boshlang'ich matematika kursida ko'riladigan boshqa miqdorlar: massa, baho, vaqt, tezlik, yo'l, ularning o'lchov birliklari va ular orasidagi bog' lanishlar. jismning hajmi – bu jism yoki obyektning uch o‘lchovli fazodagi hajmini ifodalovchi miqdor bo‘lib, uni o‘lchash ob'ektning to‘liq egallagan fazo hajmini aniqlashni anglatadi. jismning hajmi uning fizik xossalaridan biri bo‘lib, u ob'ektning kattaligi, geometrik shakli va materialiga bog‘liq. jismning hajmini o‘lchash usullari jismning hajmini o‘lchashning bir nechta usullari mavjud. ular turli shakldagi jism va obyektlar uchun ishlatiladi. keling, ba'zi usullarni ko‘rib chiqaylik: geometrik shakllardagi jismning hajmini hisoblash a. to‘g‘ri burchakli parallalepiped (to‘g‘ri burchakli uchburchakli prizma)formula:𝑉=𝑎×𝑏×csilindr (sharsimon jism) formula:𝑉=𝜋𝑟2ℎv=πr 2 h aralash shakllardagi jismning hajmini o‘lchash (gravimetrik usul) agar jism murakkab shaklga ega bo‘lsa (masalan, oddiy geometrik shakllar aralashmasi), hajmini aralash shakllar asosida hisoblash mumkin. bunda figura bir nechta oddiy shakllarga bo‘linadi, har birining hajmi alohida hisoblanadi va natijalar qo‘shiladi. misol: bir jismning ba'zi qismlari …

2 / 40

laydi. massa — jismning o‘lchami va u turadigan materialning miqdorining o‘lchovi bo‘lib, jismning inersiyasi va unga ta'sir etadigan kuchlarning o‘lchovidir. massa jismning harakatga qarshiligini (ineriyasini) va gravitatsion ta'sirini belgilaydi. massa — skalyar miqdor bo‘lib, u faqat o‘lchamga ega. lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. donec maximus risus sapien, ac imperdiet nulla finibus ut. duis tincidunt semper hendrerit. baho (yoki yuklama) — bu ob'ektga ta'sir etayotgan kuchning o‘lchovidir. bu ko‘pincha jismning og‘irligini ifodalaydi va jismning massa va gravitatsiya kuchi o‘rtasidagi munosabatni bildiradi. baho jismga ta'sir etayotgan kuchning o‘lchov birligi sifatida ishlatiladi. baho va massa o‘rtasidagi bog‘liqlik massa bilan bog‘liq ravishda, baho f = m × g formulasiga asoslanadi, bunda: m — jismning massasi, g — gravitatsiya tezlanishi (yer yuzida taxminan 9.81 m/s²). vaqt — fizik jarayonlarning davomiyligi yoki ketma- ketligini o‘lchash uchun ishlatiladigan miqdor. vaqtning o‘lchovi odatda hodisalar orasidagi interval sifatida qaraladi. vaqt har bir fizik jarayonda, masalan, harakat, …

3 / 40

i va o' zgaruvchili ifodalar, ayniyat va ayniy shakl almashtirish. sonli tenglik va tengsizlik, ularning xossalari, bir o'zgaruvchili tenglama va tengsizliklar. teng kuchli tenglamalar va tengsizliklar haqida teoremalar. matnli masalalar (textual problems) odatda matematik masalalar bo'lib, ularning har biri biror muammoni yoki vaziyatni tasvirlab beradi, va masalani hal qilish uchun matematik hisoblashlar yoki tafsiyalar talab qilinadi. quyida bitta misolni keltiraman: masala: bir savdo do'konida 120 kg olma sotilmoqda. har bir kg olma narxi 3 ming so'm. agar xaridor 500 ming so'm pul bilan kelsa, qancha olma sotib olish mumkin? . hisoblash masalalari bu turdagi masalalarda asosan hisoblash amallari (qo'shish, ayirish, ko'paytirish, bo'lish) bajariladi. masalalar, odatda, aniq raqamlar bilan taqdim etiladi va konkret natijalarni olishga qaratilgan. . proportsiya va nisbiy masalalar .bu masalalar nisbatan yoki proporsiyalarni hisoblashni talab qiladi. nisbiy miqdorlar, masalan, narxlar, tezliklar yoki vaqtlar o'rtasidagi bog'lanishlar ko'rsatiladi masofani hisoblash masalalari masofa, vaqt va tezlik o'rtasidagi bog'lanishlarni hisoblashni talab qiladi. …

4 / 40

ble expressions) o'zgarmali ifodalar esa o'zgaruvchilardan foydalanadi. o'zgaruvchilar — bu qiymati o'zgarmasi mumkin bo'lgan belgilar (odataning harflar). ayniyat — bu ikki shaklning yoki ob'ektning har bir qismi boshqa shaklga yoki ob'ektga to'liq mos kelishi, ya'ni o'lchamlari va shakli ayni bo'lishi. agar ikkita shakl ayni bo'lsa, ularning o'lchamlari, burchaklari va boshqalar to'liq bir xil bo'ladi. ayniyat belgilari odatda "≅" bilan ko'rsatiladi. ayniy shakl almashtirish (congruence transformation) ayniy shakl almashtirish (ya'ni, geometrik transformatsiya) — bu shaklning o'lchamlari va burchaklari o'zgarmay turib, shaklni joylashtirish yoki aylantirish kabi o'zgartirishlarni amalga oshiruvchi jarayon. ayniy shakl almashtirishda shaklning o'lchamlari, burchaklari, uzunliklari va boshqa xususiyatlari saqlanadi. sonli tenglik (equation) sonli tenglik — bu ikki ifodaning tengligini bildiruvchi matematik ibora bo'lib, ular o'zaro = (tenglik) belgisi bilan bog'lanadi. tenglikda har ikkala tomonda ifodalangan qiymatlar bir-biriga teng bo'ladi. tenglikni yechishda asosiy qadamlar tenglikdagi o'zgaruvchini aniqlash. tegishli matematik amallarni qo'llash (qo'shish, ayirish, ko'paytirish, bo'lish). natijani tekshirish. tengsizlik — bu ikki …

5 / 40

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vektor miqdorlar"

15-mavzu: jismning hajmi va uni o' lchash. boshlang'ich matematika kursida ko'riladigan boshqa miqdorlar: massa, baho, vaqt, tezlik, yo'l, ularning o'lchov birliklari va ular orasidagi bog' lanishlar. jismning hajmi – bu jism yoki obyektning uch o‘lchovli fazodagi hajmini ifodalovchi miqdor bo‘lib, uni o‘lchash ob'ektning to‘liq egallagan fazo hajmini aniqlashni anglatadi. jismning hajmi uning fizik xossalaridan biri bo‘lib, u ob'ektning kattaligi, geometrik shakli va materialiga bog‘liq. jismning hajmini o‘lchash usullari jismning hajmini o‘lchashning bir nechta usullari mavjud. ular turli shakldagi jism va obyektlar uchun ishlatiladi. keling, ba'zi usullarni ko‘rib chiqaylik: geometrik shakllardagi jismning hajmini hisoblash a. to‘g‘ri burchakli parallalepiped (to‘g‘ri burchakli uchburch...

This file contains 40 pages in PDF format (7.0 MB). To download "vektor miqdorlar", click the Telegram button on the left.

Tags: vektor miqdorlar PDF 40 pages Free download Telegram