aburayhonberuniy

PPTX 25 pages 3.5 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.5 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint abu rayhon beruniy tarixiy geografiya mavzu: abu rayhon beruniyninig ,,hindiston "asari tayyorladi: andijon davlat universiteti tarix fakulteti talabasi zokirova ziyodaxon kamoldin qizi reja: abu rayhon beruniyning hayoti va ilmiy faoliyati.(3-10-slaydlar) “hindiston” asarining mazmuni, tuzilishi va ilmiy qiymati.(11-20-slaydlar) beruniy merosi va asarning zamonaviy ahamiyati.(21-24-slaydlar) abu rayhon muhammad ibn ahmad al-beruniy (973–1048) — jahon ilm-fan tarixida eng ko‘p sohada ilmiy iz qoldirgan olimlardan biridir. u “sharq uyg‘onish davri”ning eng yorqin vakillaridan bo‘lib, matematika, astronomiya, tarix, geografiya, geologiya, farmatsiya, etnologiya va dinshunoslikda buyuk kashfiyotlar qilgan.uning “hindiston” asari insoniyat tarixidagi birinchi madaniyatshunoslik ensiklopediyasi hisoblanadi. kamyob fakt: beruniy asarlarining ayrimlari so‘nggi 100 yilda topilgan qo‘lyozmalarda qayta aniqlangan — ularning ayrimlari eron va o‘zbekiston arxivlarida saqlanadi. iqtibos: 🗣 “ilm – insonni yuksaltiruvchi yagona quvvatdir.” — a.r. beruniy abu rayhon beruniy — sharqning buyuk allomasi beruniy 973-yil 4-sentyabrda xorazmning kat (hozirgi beruniy shahri) shahrida tug‘ilgan. u yetim o‘sgan, bolaligidan matematikaga, yulduzlar va vaqt o‘lchoviga qiziqqan. …

2 / 25

alsafa, astronomiya fanlarini mukammal o‘rganadi. kamyob fakt: beruniy xorazmda yashagan paytda o‘zining “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar” asarini yozishni boshlagan — bu asar tarixiy geografiyaning dastlabki namunasi sanaladi. beruniy shakllangan muhit beruniy o‘z umrida 146 dan ortiq ilmiy asar yozgan. ulardan 22 tasi to‘liq saqlangan. fan tarmoqlari: geodeziya (yer o‘lchovlari) astronomiya tarixiy geografiya matematika geologiya kimyo va farmatsiya dinshunoslik va falsafa kamyob fakt: beruniy “al-qonun al-mas’udiy” asarida 100 dan ortiq astronomik kuzatuvlarni o‘zi amalga oshirgan. u bu asarni o‘z zamonasida “rasadxona”siz, ya’ni qo‘l mehnati bilan yozgan. 150 dan ortiq asarlar muallifi 1020-yillarda beruniy g‘azna (afg‘oniston) shahriga ko‘chgan. mahmud g‘aznaviy uni saroy olimi sifatida himoya ostiga olgan va hind yurishlarida hamrohlik qilgan. hindistonda 13 yil yashab, sanskrit tilini o‘rgangan, hind olimlari bilan bahslar olib borgan. bu tajribalar uning “hindiston” asarini yozishga turtki bo‘lgan. kamyob fakt: beruniy hind yerini geodezik o‘lchovlar bilan xaritalagan. u nil daryosining oqim tezligini o‘lchash uchun maxsus asbob ixtiro …

3 / 25

nima?” degan savolni so‘ragan, ibn sino javobida “modda va shakl” haqida yozgan. kamyob fakt: ba’zi manbalarga ko‘ra, beruniy ibn sinoning “kitob ash-shifo” asarini sharhlagan, biroq bu sharh qo‘lyozmasi hali topilmagan beruniy va ibn sino — ikki dahoning muloqoti beruniy butun umrini ilmga bag‘ishlagan. u 75 yoshida ham kuzatuvlar o‘tkazgan, o‘limidan oldin ham ilmiy masalani yozib yakunlagan. u siyosatdan yiroq, dinlararo bag‘rikenglik tarafdori bo‘lgan. uning asosiy qadriyati — ilmiy haqiqat va inson tafakkuriga hurmat edi. kamyob fakt: uning oxirgi so‘zlari shunday bo‘lgan: “men o‘laman, ammo bilmagan narsam qolmasin.” iqtibos: 🗣 “ilm – insonni yaratgan yaratganga eng yaqinlashtiruvchi yo‘l.” ilmga sadoqat — hayot mazmuni beruniy “hindiston” (“kitob at-tahqiq ma lil-hind”) asarini 1030-yillarda yozgan. bu asar uning hindistonda 13 yil yashab, sanskrit tilini mukammal o‘rganib, hind olimlari bilan muloqot qilgan davrida yaratilgan. asar 80 dan ortiq bobdan iborat bo‘lib, unda hindlarning dini, falsafasi, geografiyasi, urf-odatlari, matematikasi, astronomiyasi va tarixiga oid ma’lumotlar jamlangan. kamyob …

4 / 25

ni “hakam” emas, “kuzatuvchi” sifatida tutgan. u hind diniga va falsafasiga e’tiqodsiz, ammo adolat bilan yondashgan. kamyob fakt: beruniy arab tilida sanskritdagi murakkab atamalarni yangi so‘zlar bilan ifodalagan. masalan, u “karma” tushunchasini “amallarning oqibati” deb tarjima qilgan — bu tarjima keyinchalik yevropa tillariga ham asos bo‘lgan. ilmiy neytrallik — beruniy uslubi beruniy hindistonning geografik chegaralarini, daryolari, tog‘ tizmalari va iqlimini batafsil tasvirlagan. u hindistonni “uch tomondan dengiz, bir tomondan himolay bilan o‘ralgan yarim orol” deb atagan. u hindiston daryolari suvlari oqimini o‘lchagan va yillik suv sathining o‘zgarishini ilmiy tarzda izohlab bergan. kamyob fakt: beruniy hindiston xaritasini tuzishda quyosh balandligini o‘lchash usulidan foydalangan — bu zamonaviy geografik koordinatalarning dastlabki shaklidir. hindistonning tabiiy geografiyasi “hindiston” asarida qadimgi hind davlatchiligi, sulolalari, urushlar, diniy islohotlar haqida muhim tarixiy ma’lumotlar mavjud. beruniy “mahabharata” va “ramayana” dostonlaridan tarixiy dalillar sifatida foydalangan. u hind taqvimini o‘rganib, hind tarixini miloddan avvalgi davrlarga qadar aniqlagan. kamyob fakt: beruniy hind …

5 / 25

n. beruniy o‘z asarida “har bir xalq o‘z tafakkuri orqali haqiqatga intiladi” degan g‘oyani ilgari surgan. kamyob fakt: “hindiston” asari orqali yevropa olimlari birinchi bor hinduizm haqida aniq tasavvurga ega bo‘lishgan. xviii asrda bu asar lotin va ingliz tillariga tarjima qilinib, yevropa falsafasiga katta ta’sir ko‘rsatgan. diniy bag‘rikenglik saboqlari “hindiston” — insoniyat tarixidagi birinchi taqqoslamali madaniyatshunoslik asari hisoblanadi. beruniy turli xalqlar dini, falsafasi va ilmiy tafakkurini solishtirgan. u “madaniyatlar orasida ustunlik yo‘q, faqat tafovut bor” degan g‘oyani ilgari surgan. kamyob fakt: unesco beruniyni “ilk global olim” deb e’tirof etgan. “hindiston” asari bugungi etnologiya, sotsiologiya va madaniyatshunoslik fanlarining ildizidir. madaniyatshunoslikning birinchi namunasi “hindiston”ning arabcha asl nusxasi 13-asrda bag‘dod, istanbul va qohira kutubxonalarida ko‘chirilgan. bugungi kunda uning to‘liq nusxalari: london britaniya muzeyida eronning qum shahrida toshkentdagi o‘zbekiston fa sharqshunoslik institutida saqlanadi. kamyob fakt: o‘zbekiston kutubxonasidagi nusxaning so‘nggi sahifalarida beruniyning o‘z qo‘li bilan chizilgan hind astronomik jadvali mavjud. bu jadval hali to‘liq o‘rganilmagan. …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aburayhonberuniy"

prezentatsiya powerpoint abu rayhon beruniy tarixiy geografiya mavzu: abu rayhon beruniyninig ,,hindiston "asari tayyorladi: andijon davlat universiteti tarix fakulteti talabasi zokirova ziyodaxon kamoldin qizi reja: abu rayhon beruniyning hayoti va ilmiy faoliyati.(3-10-slaydlar) “hindiston” asarining mazmuni, tuzilishi va ilmiy qiymati.(11-20-slaydlar) beruniy merosi va asarning zamonaviy ahamiyati.(21-24-slaydlar) abu rayhon muhammad ibn ahmad al-beruniy (973–1048) — jahon ilm-fan tarixida eng ko‘p sohada ilmiy iz qoldirgan olimlardan biridir. u “sharq uyg‘onish davri”ning eng yorqin vakillaridan bo‘lib, matematika, astronomiya, tarix, geografiya, geologiya, farmatsiya, etnologiya va dinshunoslikda buyuk kashfiyotlar qilgan.uning “hindiston” asari insoniyat tarixidagi birinchi madaniyat...

This file contains 25 pages in PPTX format (3.5 MB). To download "aburayhonberuniy", click the Telegram button on the left.

Tags: aburayhonberuniy PPTX 25 pages Free download Telegram