ishlab chiqarish va operatsiyalarni boshqarish

DOCX 16 pages 122.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 122.0 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: ishlab chiqarish va operatsiyalarni boshqarish reja: 1. ishlab chiqarish va xizmatlar mazmuni 2. ishlab chiqarishni boshqarish 3. ishlab chiqarish jarayonlarini tashkil etish 4. operasion boshqaruvni rejalashtirish 1. ishlab chiqarish va xizmatlar mazmuni ishlab chiqarish jarayoni deganda, mehnat va tabiiy jarayonlarning mehnat predmetlari (xom ashyo, materiallar, yarimfabrikatlar va x.k.) bilan chambarchas bog‘liq xolda amal qilishi natijasida xom ashyodan ma'lum bir turdagi tayyor mahsulotning yaratilishi tushuniladi. moddiy va ma'naviy ne'matlar yaratish, turli xizmatlar ko‘rsatish jarayoni kishilar iqtisodiy faoliyatining asosiy tomonidir. ma’lumki, har qanday ishlab chiqarish, birinchi navbatda, mehnat jarayonidir yoki boshqacha qilib aytganda, tabiatdagi bor narsalarning ko‘rinishini o‘zining iste'moli uchun muvofiq holga keltirish uchun qilingan mehnat faoliyatidir. ana shu mehnat jarayonida kishilar, eng avvalo, tabiat bilan, uning kuchlari va ashyolari bilan hamda bir-birlari bilan o‘zaro ma'lum munosabatda bo‘ladilar. kishilar o‘zlarining ongli maqsadga muvofiq unumli mehnati bilan tabiat moddalarining shakllarini o‘zgartiradilar va iste'moli uchun zarur bo‘lgan mahsulotni vujudga keltiradilar. mehnat jarayonida kishilar …

2 / 16

rivojlanadi va bir- biriga ta'sir ko‘rsatadi. respublika milliy iqtisodiyotida tovarlar ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohalarining yaimdagi mutloq miqdori va nisbiy ulushi quyidagi ma'lumotlar bilan tavsiflanadi: moddiy ishlab chiqarish sohasi o‘z navbatida ikki bo‘linmadan — birinchi va ikkinchi bo‘linmalardan iborat bo‘ladi. birinchi bo‘linmada ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish korxona va tashkilotlarining ishlab chiqarish iste'moli uchun zarur bo‘lgan vositalar – texnologiya, mashina, asbob-uskuna, xomashyo va turli materiallar ishlab chiqariladi. ikkinchi bo‘linmada esa xalq iste'moli uchun zarur bo‘lgan iste'mol tovarlari ishlab chiqariladi. birinchi bo‘linmada ishlab chiqarishdan chiqqan tovarlar shu yilning o‘zida ikkinchi bo‘limda va xizmat ko‘rsatish sohalarida ishlab chiqarish vositasi sifatida ishlatilishi mumkin, ikkinchi bo‘linmada yaratilgan tovarlar va nomoddiy soha xizmatlari o‘z navbatida birinchi bo‘linma uchun zarurdir. shuning uchun ular o‘rtasida doimo iqtisodiy aloqalar va munosabatlar sodir bo‘lib turadi. har qanday ishlab chiqarish, bir tomondan iste'mol qiymatni (naflilikni) yaratishdir, ikkinchi tomondan, moddiy vositalar va mehnatning sarflanishi, yangi qiymatning yaratilishi, boshqacha qilib aytganda, …

3 / 16

h jarayo- nining ikki tomonlama tabiati uning natijalarining ham ikki tomoni borligini ko‘rsatadi. yaratilgan mahsulot faqatgina natural jihatdan emas, balki qiymat jihatdan ham hisobga olinadi va uning qiymat tarkibi tahlil qilinadi. yaratilgan mahsulot qiymat jihatdan ham uch qismdan iborat bo‘ladi, ya’ni: · ishlab chiqarish jarayonida iste'mol qilingan ishlab chiqarish vositalar qiymatining mahsulotga o‘tgan qismi (s); · yangidan vujudga keltirilgan mahsulotning bir qismi, ya'ni, ishchilarga tegishli qismi – zaruriy mahsulot qiymati (v); · yangidan vujudga keltirilgan mahsulotning mulkdorlar, tadbirkorlar va jamiyat uchun ishlab chiqarilgan qo‘shimcha mahsulot qiymati (m)dan iboratdir. biroq, shuni ta'kidlash lozimki, yalpi ijtimoiy mahsulot tarkibida oraliq mahsulot hamda takroriy hisob mavjud bo‘lganligi sababli u ishlab chiqarish natijasiga to‘g‘ri baho bera olmaydi. shunga ko‘ra, jamiyat a'zolarini ko‘proq ishlab chiqarishning pirovard natijalari qiziqtiradi. ishlab chiqarishning pirovard natijasi bo‘lib ishlab chiqarish sohasidagi o‘z harakatini tugatgan, jamiyat a'zolarining ehtiyojlarini yo bevosita (iste'mol fondi orqali), yoki bilvosita, ya'ni ishlab chiqarishni kengaytirish (jamg‘arish fondi) orqali …

4 / 16

lash uchun zarur bo‘lgan mahsulotga aytiladi. bunga kelgusi avlod ishchilarini yetishtirish, ya'ni ishchilarning oilasi va bolalari uchun zarur bo‘lgan mahsulot ham kiradi. sof mahsulotning zaruriy mahsulotdan ortiqcha qismi, ya'ni qo‘shimcha ish vaqtida qo‘shimcha mehnat bilan yaratilgan qismi qo‘shimcha mahsulot deyiladi. har bir korxonada, tarmoqda qo‘shimcha mahsulotni ko‘paytirish asosan uch yo‘l bilan – ishlovchilar sonini ko‘paytirish, ish kunini uzaytirish va ish kuni chegarasi o‘zgarmagan holda zaruriy ish vaqtini kamaytirish evaziga qo‘shimcha ish vaqtini ko‘paytirish yo‘li bilan amalga oshiriladi. ish kunini uzaytirish yo‘li bilan olingan qo‘shimcha mahsulot absolyut qo‘shimcha mahsulot deb, ish kuni o‘zgarmaganda zaruriy ish vaqtini kamaytirib, qo‘shimcha ish vaqtini ko‘paytirish evaziga olingan qo‘shimcha mahsulot esa nisbiy qo‘shimcha mahsulot deb ataladi. yil davomida olingan qo‘shimcha mahsulotlar yig‘indisi qo‘shimcha mahsulot massasi, uning zaruriy mahsulotga nisbati esa (foizda ifodalanishi) qo‘shimcha mahsulot normasi deb yuritiladi. agar qo‘shimcha mahsulot normasini m’ , massasini m, zaruriy mahsulotni v bilan belgilasak qo‘shimcha mahsulot normasi m'  mv …

5 / 16

ng mehnati ham emas, uning qobiliyatidan iboratdir. mehnat qurollari deb, inson uning yordamida tabiatga, mehnat predmetlariga ta'sir qiladigan vositalarga aytiladi (mashinalar, stanoklar, traktorlar, qurilmalar, uskunalar va boshqalar). mehnat predmetlari esa bevosita mehnat ta'sir qiladigan, ya'ni mahsulot tayyorlanadigan narsalardir (er, suv, xomashyo va boshqa turli materiallar). mehnat predmetlari tabiatda tayyor holda uchrashi mumkin yoki oldingi davrdagi mehnat mahsuli, ya'ni xomashyo bo‘lishi mumkin. mehnat qurollari va mehnat predmetlari birgalikda ishlab chiqarish vositalari deb yuritiladi. bu esa mehnat jarayonining tabiatidan kelib chiqadi; shuning uchun ham ishlab chiqarish vositalari hamma ijtimoiy-iqtisodiy tizimlar, insoniyat taraqqiyotining hamma bosqichlari uchun xosdir. ishlab chiqarish omillari insoniyat taraqqiyotining hamma bosqichlari uchun umumiy bo‘lsada, bu omillarga turli adabiyotlarda turlicha ta'rif beriladi. jumladan, «siyosiy iqtisod» darsliklarida ishlab chiqarishning ikki omili: moddiy va shaxsiy omillari mavjudligi tan olinadi. bunda mehnat qurollari va mehnat predmetlari (er, suv, yer osti boyliklari kabi tabiiy boyliklar ham) ishlab chiqarish vositalari deyiladi va ishlab chiqarishning moddiy omilini …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish va operatsiyalarni boshqarish"

mavzu: ishlab chiqarish va operatsiyalarni boshqarish reja: 1. ishlab chiqarish va xizmatlar mazmuni 2. ishlab chiqarishni boshqarish 3. ishlab chiqarish jarayonlarini tashkil etish 4. operasion boshqaruvni rejalashtirish 1. ishlab chiqarish va xizmatlar mazmuni ishlab chiqarish jarayoni deganda, mehnat va tabiiy jarayonlarning mehnat predmetlari (xom ashyo, materiallar, yarimfabrikatlar va x.k.) bilan chambarchas bog‘liq xolda amal qilishi natijasida xom ashyodan ma'lum bir turdagi tayyor mahsulotning yaratilishi tushuniladi. moddiy va ma'naviy ne'matlar yaratish, turli xizmatlar ko‘rsatish jarayoni kishilar iqtisodiy faoliyatining asosiy tomonidir. ma’lumki, har qanday ishlab chiqarish, birinchi navbatda, mehnat jarayonidir yoki boshqacha qilib aytganda, tabiatdagi bor narsalarning ko‘ri...

This file contains 16 pages in DOCX format (122.0 KB). To download "ishlab chiqarish va operatsiyalarni boshqarish", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish va operatsiyal… DOCX 16 pages Free download Telegram