tuberkulez patogenezi

PDF 10 pages 79.2 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 79.2 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

tuberkulezpatogenezi odamga sil asosan (90-95%) nafas yo'llari orqali yuqadi (aerogen yo'l). oshqozon-ichak yo'llari orqali yuqish kamroq uchraydi (alimentar yo'l). ba'zida terining yoki shilliq qavatlarning jaroxatlangan qismi orqali xam yuqishi mumkin (kontakt yo'l). sil bilan kasallangan xomiladorlar ayollardan sil infektsiyasi xomilagayuqishi xam mumkin, bunda infektsiya xomilaga yo'ldosh va kindik qon tomirlari orqali o'tadi. silning yuqishi va kasallikning rivojlanishida yuqib o'tgan sil tayoqchalarining miqdori, sil bilan kasallangan kishi bilan birga bo'lishning muddati, infektsiyaning virulentliligi katta axamiyatga ega. kasallik ko'pincha oilada ko'p miqdorda sil tayoqchalarini ajratuvchi, uzoq vaqitgacha aloxida ajratib qo'yilmagan bemor bilan aloqada bo'lgan taqdirda, ba'zida esa balg'ami bilan sil tayoqchalarini ajratuvchi bemorlar bilan birga bo'lgandayuqib rivojlanadi. balg'am, tupik, shilimshiq moddalar tomchisi yoki chang bilan birga nafas yo'llariga kirgan sil tayoqchalari, nafas yo'llarimukotsilyar klirens sistemasi – ya'ni doimo xarakatdabo'luvchi epiteliylar (mertsatelnie epitelii), nafas yo'llarishilliq qavatidan ishlab chiqariladigan sekrit xarakati yordamida tashqariga chiqarib tashlanishi mumkin, bu xolat sil tayoqchalarining o'pka pufakchalaridagi makrofaglar bilan …

2 / 10

oliga, yoshiga, jinsiga, irsiy xususiyatlariga va organizmga yuqqan sil tayoqchalarining verulentligiga bog'liq. makrofag ichiga kirgan sil tayoqchalarining verulentliligi kuchli bo'lsa o'zining yashash qobilyatini, ko'payish xususiyatini saqlab qolishimumkin. bunday xoldamakrofag parchalanib sil tayoqchalari makrofag xujayrasidan chiqadi. sil tayoqchalarining so'ngi taqdiri organizmning makrofaglar faolligining oshirish faoliyatiga bog'liq bo'ladi tuberkulezningimmunitet fenomenlari organizmning silga qarshi kurashishida asosan so'ng paydo bo'lgan xujayralar immunitetiga axamiyat beriladi. uning asosida makrofaglar faolligini oshirish va ularning t-limfotsitlarga ta'sirini kuchaytirish yotadi. sil tayoqchalarining o'ziga qabul qilib olganfagotsitlar parchalanishi natijasidafagotsit xujayrasidan tashqariga sil tayoqchalarining bo'lakchalari chiqib, α1-oqsil va fermentlar bilan birgadir, natijadamediator (interleykin 1) paydo bo'ladi. paydo bo'lgan interleykin ta'siridat-limfotsitlarining faolligi kuchayadi. t-limfotsitlari esa o'z navbatidalimfokin – mediatorlarini (interleykin 2) ishlab chiqaradi, bu esa makrofaglarning xarakatini va sil tayoqchalariga nisbatan bo'lgan fermentativ faolligini oshiradi. makrofaglar tomonidan ishlab chiqariladigan mediatrolar immunoglobulinlar sentiziga javobgar xisoblangan v- limfotsitlarning faolligini kuchaytiradi. lekin shuni aytish kerakki, u yoki bu sinfdagi immunoglobulinlarning qonda to'planishi immunitet kuchini oshirmaydi. …

3 / 10

lerlar makrofaglar bilan birga immunitetning asosiy fenomenlaridan biri bo'lgan xujayralarning silga qarshi immunitetini va sekin rivojlanuvchi o'ta sezgirlik rivojlanishini ta'minlaydi. sekin rivojlanishi o'ta sezgirlikka xujayralarning, sil tayoqchalarining, antigeni bilan bo'lgan o'zaro ta'sir reaktsiyalari kiradi. immunologiyada sekin rivojlanuvchi o'ta sezgirlikni aniqlovchi limfotsitlarning blanstransformatsiyasi (shaklining o'zgarishi) leykotsitlar ko'chishining (xarakatning) sekinlashishi reaktsiyasini aniqlash qo'llaniladi. sekin riojlanuvchi o'ta sezgirlik amalda keng ko'lamda aniqlash uchun tuberkulin sinamasidan foydalaniladi. sildan muxofazaqilishda organizm turg'inligini kuchaytiruvchi gumorol omillar (komplement, lizotsim, properdin, interferon) muxum axamiyatga ega, bular ayniqsa immunitet sistemasining fiziologik kamchiligi bo'lgan yangi tug'ilgan chaqaloqlarda katta axamiyatga ega. kattalarni sil kasalidan saqlashda gumorol omillarning axamiyati aniq emas, ya'ni o'rganilmagan. sil tayoqchalarining birinchimarta yuqushiga va btsj vaktsinatsiyasiga qarshi immunitetning tashkil topishi, sil tayoqchalarining ko'payishi va maxsus yallig'lanish jarayoni bilan bir qatorda rivojlanadi. immunitetning kuchayishi oqibatida sil tayoqchalarining ko'payishi susayadi, yallig'lanish jarayoni xam kamaya boshlaydi. sekin rivojlanuvchi o'ta sezgirlik reaktsiyasi vaktsinatsiyadan yoki sil infektsiyasi organizmga yuqqandan so'ng 2-3 xafata ichida …

4 / 10

lning tez riovjlanishiga va irigan sil bo'rtmalarining shakillanishiga olib keladi. bordiyusil tayoqchalarining xili (populyatsiyasi) kam bo'lsa sekin rivojlanuvchi o'ta sezgirlik avj olgandan so'ng makrofaglar t-limfotsitlar mediatori ta'sirida antigen ta'sir etuvchi tomonga yo'naladi va silning ekssudatli bo'rtmasi xosil qilish uchun sharoit yaratadi. makrofaglar ichidagi sil tayoqchalarining fosfatoidlari ta'siridamakrofaglar epiteliyasini va ko'p o'zakli kattapirogov va langxas xujayralariga aylanadi. bu xujayralar yallig'lanish o'chog'ini chegaralab qo'yadi. sil bo'rtmalarini paydo bo'lishini sil infektsiyasiga qarshi immunologik reaktsiyaning xosili deb qarash kerak. btsj vaktsinasi bilan emlangan organizmda makrofaglar tez xarakatlanib sil tayoqchalari kirgan joyga etib keladi va emlanilmaganlarga qaraganda sil tayoqchalarini ko'proq xazm qilishga qobilyatliroqbo'ladi. ikkilamchi silga silning birlamchi davrida paydo bo'lgan immunitetning mavjudligi xosdir. uning yaqqolligi silning rivojlanishi va kechishijarayonini belgilaydi. sil infektsiyasi birinchimarta yuqqanda yoki birlamchi sil davolanib bitgandan so'ng saqlanib qolgan tipik yoki l- shaklidagi sil tayoqchalari organizmdagi immunologik xolatni davom ettiradi. ikkilamchi sil tana a'zolaridajoylashib asosan sil tayoqchalari bitib ketgan birlamchi sil o'choqlaridan …

5 / 10

va sil tayoqchalarifagotsitlar tomonidan yaxshi qamrab olinmaydi. limfa bezlari kasallanganda, xomladavrida ayrim sabablarga ko'ra och qolgandaimmunitetni susaytiruvchi dorilar (immunadepritsiv) qabul qilingan davrda, ichkilikbozlikka, giyoxvandlikka berilgan kishilardarak, qandli diabet kasallarda tabiiy immunitet susayib ketadi. nasliy omillar xam sil tayoqchalariyuqqandan so'ng paydo bo'ladigan immunitet sistemasiga ta'sir ko'rsatishi aniqlangan. ba'zi kishilardahla-antigenlarining mavjudligi va sil bilan kasallanish o'rtasida bog'liqliq borligi aniqlangan. hla-antigenimakrofaglar t- va v- limfotsitlarning faolligiga ta'sir etadi, natijada sil jarayonining kuchaytiradi yoki susaytriadi. hla dr2 va v antigeni bor kishilarda btsj vaktsinatsiyasidan so'ng xujayra immuniteti rivojlanmasligi aniqlanmagan. silning morfologik o'zgarishlari ko'p qirrali bo'lib o'tkir irish (kazeoz) o'choqlaridan tortib juda kichchik o'zgarishlargacha va xatto to'qimalarning silga xos bo'lmagan o'zgarishlarigacha ro'y beradi. sil o'ziga xos bo'lmagan yallig'lanish reaktsiyasidan boshlanadi. tajribada xayvonlar o'pkasiga virulentligi kuchli bo'lgan sil tayoqchalariyuqtirilganda bir kecha kunduz o'tishi bilanoq gistiotsid xujayralarning ko'payishi ro'y beradi; o'pka pufakchalarining devori yallig'lanadi va etarlimiqdordalimfotsitlar, segment yadroli neytirofil leykotsitlari to'planadi, keyinchalik qonga to'lishgan, yallig'langan qon tomirlari …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuberkulez patogenezi"

tuberkulezpatogenezi odamga sil asosan (90-95%) nafas yo'llari orqali yuqadi (aerogen yo'l). oshqozon-ichak yo'llari orqali yuqish kamroq uchraydi (alimentar yo'l). ba'zida terining yoki shilliq qavatlarning jaroxatlangan qismi orqali xam yuqishi mumkin (kontakt yo'l). sil bilan kasallangan xomiladorlar ayollardan sil infektsiyasi xomilagayuqishi xam mumkin, bunda infektsiya xomilaga yo'ldosh va kindik qon tomirlari orqali o'tadi. silning yuqishi va kasallikning rivojlanishida yuqib o'tgan sil tayoqchalarining miqdori, sil bilan kasallangan kishi bilan birga bo'lishning muddati, infektsiyaning virulentliligi katta axamiyatga ega. kasallik ko'pincha oilada ko'p miqdorda sil tayoqchalarini ajratuvchi, uzoq vaqitgacha aloxida ajratib qo'yilmagan bemor bilan aloqada bo'lgan taqdirda, ba'zida e...

This file contains 10 pages in PDF format (79.2 KB). To download "tuberkulez patogenezi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuberkulez patogenezi PDF 10 pages Free download Telegram