imloviy (orfografik) me’yorlar

PPTX 19 стр. 788,9 КБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 788,9 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti yuridika fakulteti inson huquqlari, davlat huquqi va boshqaruv kafedrasi óqituvchisi amaniyazova sveta bayniyazovnaning “yuristning yozma nutqi” fanidan prezentasiyasi 2021-2022 óquv yili mavzu 3. imloviy me’yorlar 1.o‘zbek orfografiyasining asosiy qoidalari. 2. bosh harflar hamda qisqartmalar imlosi. asos va qo‘shimchalar imlosi. 3. fonetik yozuv qoidasi. 4. morfologik yozuv qoidasi. 5. shakliy yozuv qoidasi. 2 imloviy (orfografik) me’yorlar o`zbekiston respublikasi oliy kengashi 1993-yil 2-sentabrda 931-xii “lotin yozuviga asoslangan o`zbek alifbosini joriy etish to`g`risida” qonun qabul qilindi. 2 moddadan iborat. o‘zbekiston respublikasida lotin yozuviga asoslangan, 26 harf va 3 ta harflar birikmasidan iborat o‘zbek alifbosi joriy etilgan. o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining qarori «o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash haqida» 339-son 24.08.1995 ushbu qarorga ilova 8 bólim, 82 band unlilar imlosi undoshlar imlosi asos va qo‘shimchalar imlosi qo‘shib yozish chiziqcha bilan yozish ajratib yozish bosh harflar imlosi ko‘chirish qoidalari 4 …

2 / 19

ni ta’minlash davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish o`zbek imlosi quyidagi tamoyillarga asoslanadi: 1. fonetik yozuv qoidasi 2. morfologik yozuv qoidasi 3. shakliy yozuv qoidasi 1. fonetik yozuv qoidasi o`zbek imlosining asosiy qoidalaridan biri fonetik yozuv bo`lib, so`z va uning tarkibiy qismlari (o`zak va qo`shimchalar)ni og`zaki nutqqa, ya’ni talaffuzga mos ravishda yozish tamoyilidir. masalan, jo`nalish kelishigi - ga qo`shimchasi bilan yoziladi: uyga, shaharga; lekin k,q,g` tovushlari bilan tugagan so`zlarga qo`shilganda talaffuzga muvofiq yoziladi: eshikka, qishloqqa, toqqa. boshqa tillardan o`zlashgan so`zlarga qo`shilganda: pedagogga, mitingga shaklida o`qiladi va yoziladi. 2. morfologik yozuv qoidasi : morfologik yozuv so`z va uning tarkibiy qismlarini og`zaki nutqqa, ya’ni talaffuzga mos ravishda emas, balki asliga muvofiq yozishdir. masalan, o`tgan zamon fe’li qo`shimchasi -di qanday talaffuz qilinishidan qat’i nazar, har doim -di yozilishi imloviy me’yordir: ket+di ketti talaffuz etiladi va ketdi yoziladi; o`tdi, qaytdi, unutdi, aytdi so`zlari ham yuqorigidek yoziladi. -dan, -da qo`shimchalari qanday talaffuz etilishidan …

3 / 19

, tdyu va b. ism-familiyalar qisqartirib olinsa, harflar orasiga nuqta qo`yiladi, lekin og`zaki nutqda to`liq o`qiladi: s.z.mirzayev, h.b.berdiyorov, o`.t.hoshimova. qisqartma so`zlar imlosi qisqartma so`zlar bo`g`in yoki qismlardan tuzilgan bo`lsa, birinchi harf bosh harf bilan yoziladi: toshunivermagi, toshavtomash. agar birinchi so`z turdosh ot bo`lsa, barcha harflar kichik yoziladi: medkollej, akademta’til. birinchi so`zning bosh qismi, keyingi so`zlarning birinchi harflaridan tuzilgan qisqartmalarda birinchi so`z bosh qismining birinchi harfi va keyingi so`zlarning birinchi harflari bosh harf bilan yoziladi: samdu, toshpi. bosh harflar imlosi - 1. gap boshidagi birinchi so`zning birinchi harfi bosh harf bilan yoziladi. 2. she’rlarda har bir misra bosh harf bilan boshlanadi 3. atoqli otlarning birinchi harflari bosh harf bilan yoziladi: g`afur g`ulom, samarqand, “zarafshon”, pomir, “o`tgan kunlar”, “yoshlik” (jurnal). 4. rasmiy ish qog`ozlarida qo`llaniluvchi siz va o`zingiz olmoshlarining birinchi harfi bosh harf bilan yoziladi. 5. birinchi harflardan tuzilgan qisqartma otlar: bmt, aqsh, mdh, iiv, fk, jk, fpk, jpk. 6. oliy tashkilotlar …

4 / 19

so`zma-so`z tarjima qilingan (ugolovniy kodeks). bu termin aslida o`zbek adabiy tili me’yorlariga muvofiq “jinoyat va jazo haqidagi qonunlar majmui” yoki “jinoyat va jazo kodeksi” tarzida qo`llanilishi maqsadga muvofiqdir. rus tilidan kalka qilingan (so`zma-so`z tarjima qilingan) jinoyat kodeksi termini esa jinoyatga tegishli kodekslar (qonunlar majmui) degan tushunchani anglatadi. “jinoyat huquqi” atamasi ham uslubiy g`alizdir. mohiyatiga e’tibor berilsa, jinoyatga berilgan huquq ma’nosi anglashiladi. o`zbek tili nuqtayi nazaridan bu nomlanishning “jinoyat va jazo huquqi” deb atalishi maqsadga muvofiqdir. ayniqsa, “jinoyat ijroiya huquqi” predmetining nomlanishi o`zbek tiliga noto`g`ri tarjima qilinganligi tufayli kulgili holat yuzaga kelganligini anglash qiyin emas. ya’ni mazkur atamaning ma’nosiga e’tiborni qaratsak, jinoyatlarni ijro etish, amalga oshirish huquqi degan ma’nolarni anglatadi. aslida esa o`zbek adabiy tili me’yorlariga muvofiq bu atama “jazoni ijro etish huquqi” yoki “jazo ijrosi” shaklida qo`llanilishi maqsadga muvofiqdir. bir vaqtlar bunday ko`rinishdagi atamalar rus tilidan so`zma-so`z tarjima qilingan va fanga kiritib yuborilgan. étiboringiz uchun raxmat! image4.jpeg image5.jpeg image1.jpeg image6.jpeg …

5 / 19

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "imloviy (orfografik) me’yorlar"

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti yuridika fakulteti inson huquqlari, davlat huquqi va boshqaruv kafedrasi óqituvchisi amaniyazova sveta bayniyazovnaning “yuristning yozma nutqi” fanidan prezentasiyasi 2021-2022 óquv yili mavzu 3. imloviy me’yorlar 1.o‘zbek orfografiyasining asosiy qoidalari. 2. bosh harflar hamda qisqartmalar imlosi. asos va qo‘shimchalar imlosi. 3. fonetik yozuv qoidasi. 4. morfologik yozuv qoidasi. 5. shakliy yozuv qoidasi. 2 imloviy (orfografik) me’yorlar o`zbekiston respublikasi oliy kengashi 1993-yil 2-sentabrda 931-xii “lotin yozuviga asoslangan o`zbek alifbosini joriy etish to`g`risida” qonun qabul qilindi. 2 moddadan iborat. o‘zbekiston respublikasida lotin yozuvig...

Этот файл содержит 19 стр. в формате PPTX (788,9 КБ). Чтобы скачать "imloviy (orfografik) me’yorlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: imloviy (orfografik) me’yorlar PPTX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram