dislaliya

DOCX 62,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1543905107_73066.docx dislaliya reja: 1. dislaliya, uning shakllari 2. dislaliya turlari 3. dislaliyani bartaraf etishda logopedik ta’sir metodikasi dislaliya, uning shakllari dislaliya termini grekcha so‘zdan olingan bo‘lib, dis – buzilish, lalia – nutq degan ma’noni anglatadi. dislaliya nutq buzilishlari orasida eng ko‘p tarqalgan kamchilikdir. ye.f. au ma’lumotiga ko‘ra, tovushlar talaffuzidagi kamchiliklar maktabgacha yoshdagi bolalarda 15 – 20% ni, kichik maktab yoshdagi bolalarda 5 – 7% ni tashkil etar ekan. m.n. aleksandrova ma’lumotiga ko‘ra rossiyada 5 – 6 yoshli bolalarda sirg‘aluvchi tovushlar (s, z, ts) 23%, shovqinli tovushlar (sh, j) 24%, afrikat tovush (ch) 13%, «r» tovushi 26%, «l» tovushi 10%, jaranglilar 4,5%, «y» tovushi 1,5%, til orqa tovushlar 1% ko‘rsatkichlarda noto‘g‘ri talaffuz etilishi ko‘rsatiladi. m.m. aleksayyeva ma’lumoti bo‘yicha 5 yoshli bolalarda sirg‘aluvchi tovushlar (s, z, ts) 17,3%, shovqinli tovushlar (sh, j) 60,4%, «r» tovushi 46,7%, «l» tovushi esa 7,2% tashkil etar ekan. r. bekker ma’lumotiga ko‘ra, germaniyada dislaliya hodisasi 5 – …

ga ko‘ra dislaliya ikki shaklga bo‘linadi: mexanik (organik) va funksional dislaliya. mexanik dislaliya va uning sabablari mexanik (organik) dislaliya periferik nutq apparatning (til, jag‘, tanglay, tish) organik buzilishi natijasidir. til tagidagi etning (yugancha) kaltaligi mexanik dislaliyaga sabab bo‘ladi. bu kamchilik til harakatini qiyinlashtiradi, til tagidagi etning haddan tashqari kalta bo‘lishi tilning yuqori tomon ko‘tarilishiga imkon bermaydi. bundan tashqari, tilning haddan tashqari katta bo‘lishi yoki haddan tashqari kichik va tor bo‘lishi ham dislaliyaga olib keladi. bunday hollarda to‘g‘ri artikulyatsiya qiyinlashadi. jag‘ tuzilishidagi kamchiliklar prikus nonormalliklarga olib keladi. nonormal prikuslar bir necha xil ko‘rinishda bo‘lishi mumkin. prognatiya – yuqori jag‘ oldinga tomon chiqqan bo‘ladi. buning natijasida pastki oldingi tishlar yuqoridagi tishlar bilan birlashmaydi (4-rasm). progeniya – pastki jag‘ oldinga chiqqan bo‘ladi (5-rasm). ochiq prikus-yuqori va pastki jag‘lar birlashganda ular orasida oraliq masofa qoladi. ayrim hollarda bu oraliq faqat oldingi tishlar orasida bo‘ladi (oldingi ochiq prikus) (6-rasm) . yoni ochiq prikus o‘ng tomonli, …

ir. ayrim oilalarda kattalar bola nutqiga taqlid qiladilar. bolani suyib u bilan «bola tilida» so‘zlashadilar. buning natijasida bolada tovushlarning to‘g‘ri talaffuzi kech rivojlanadi. dislaliya bolalarda taqlid asosida ham yuzaga kelishi mumkin. tovushlar talaffuzi hali yetarli, to‘g‘ri shakllanmagan kichik yoshdagi bolalar bilan, tili chuchuk yoki noaniq, tez shoshib gapiradigan kishilar bilan doimo muloqotda bo‘lishi bola nutqiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. ko‘pincha bola oilada tovushlarni noto‘g‘ri talaffuz etuvchi kishi nutqiga taqlid etadi. bu esa funksional dislaliyaga sabab bo‘ladi. oiladagi ikki tillilik, pedagogik qarovsizlik ham funksional dislaliyaga sabab bo‘ladi. bunda tovushlarga e’tibor bermaslik, boladagi kamchiliklarni to‘g‘irlamaslik, to‘g‘ri va aniq talaffuz namunalarini bermaslik hollari kuzda tutiladi. fonematik eshitishning yaxshi rivojlanmaganligi bolalarda tovushlar talaffuzidagi kamchiliklarni keltirib chiqaruvchi sabablardan biridir. bu holda tovushlar differensiyasi (tovushlarni farqlash) qiyinlashadi. bolalar asosan bir-biriga o‘xshash: jarangli-jarangsiz, sirg‘aluvchi va shovqinli tovushlarni ajrata olmaydilar. bu qiyinchiliklar natijasida tovushlarning to‘g‘ri talaffuzi uzoq vaqtga cho‘zilib ketadi. shu bilan birga, tovushlar talaffuzidagi kamchiliklar, ayniqsa, tovushlarni almashtirish …

g 50% da tovushlar talaffuzidagi kamchiliklar bo‘lishi mumkin. dislaliya turlari tovushlarni noto‘g‘ri talaffuz etish ona tilida hamma tovushlarda uchratish mumkin. tovushlar talaffuzining buzilishi asosan artikulyatsion jihatdan talaffuz qilish qiyin bo‘lgan: sonor (r, l), sirg‘aluvchi (s, z,) va shovqinli (sh, j, ch), til orqa (k, g) tovushlarida uchraydi. bolalarga tovushlar talaffuzining buzilishi tovushlarni nutqda yo‘qligi, ularni buzib talaffuz etish va bir-biri bilan almashtirish hollari bilan namoyon bo‘ladi. bu holatlarning har birini batafsil ko‘rib chiqamiz. nutqda tovushlarning yo‘qligi ularning so‘zning boshida (masalan, randa so‘zi o‘rniga bola «anda»), so‘zning o‘rtasida (tarvuz – «tavuz»), so‘zining oxirida (qor – «qo») tushib qolishida ifodalanishi mumkin. tovushlarni buzib (noto‘g‘ri) talaffuz etish shunda ifodalanadiki, bunda tovushlarning to‘g‘ri talaffuzi o‘rniga, shu tovushga yaqin lekin ona tili fonetika tizimida ifoda etilmaydigan tovush talaffuz etiladi. masalan, tish aro sigmatizm, yon sigmatizm, valyar r (bunda til uchi tebranishi o‘rniga yumshoq tanglay tebranadi), uvilyar r (bunda til uchi o‘rniga kichik tilcha tebranadi). tovushlar …

ga «fumka»); 4) hosil bo‘lish usuli va o‘rniga ko‘ra o‘xshash, ovoz ishtirokiga ko‘ra farq qiladigan tovushlarni almashtirish, masalan, jarangli tovushlar jarangsiz tovushlar bilan almashtiriladi (bola – «pola», paypoq – «bayboq», zina – «sina», gul – «kul»). buzilgan tovushlarning soniga qarab dislaliya yana oddiy va murakkab turlarga bo‘linadi. agarda to‘rtta tovush talaffuzida kamchilik bo‘lsa, oddiy dislaliya, agar beshta va undan ortiq tovush talaffuzida kamchilik bo‘lsa, bu – murakkab dislaliya deb ataladi. agar bir fonetik gruppaga kiruvchi tovushlar talaffuzida kamchiliklar bo‘lsa (masalan, sirg‘aluvchi s, z, j) bu-monomorf dislaliya. agar u ikki va undan ortiq artikulyatsiya guruhiga tegishli bo‘lsa (masalan, rotatsizm, sigmatizm va lambdatsizm), bu – polimorf dislaliya bo‘ladi. talaffuzidagi kamchiliklar o‘z xarakteriga, ma’lum tovushlar gruppasiga tegishli bo‘lishiga ko‘ra dislaliya quyidagi turlarga ajratiladi: 1. sigmatizm (grekcha «sigma» «s» harfining nomini bildiradi). bunda sirg‘aluvchi (s, z) va shovqinli (sh, j, ch) tovushlar talaffuzida kamchiliklar kuzatiladi. sirg‘aluvchi va shovqinli tovushlarning boshqa tovushlarga almashtirilishi parasigmatizm deb …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "dislaliya"

1543905107_73066.docx dislaliya reja: 1. dislaliya, uning shakllari 2. dislaliya turlari 3. dislaliyani bartaraf etishda logopedik ta’sir metodikasi dislaliya, uning shakllari dislaliya termini grekcha so‘zdan olingan bo‘lib, dis – buzilish, lalia – nutq degan ma’noni anglatadi. dislaliya nutq buzilishlari orasida eng ko‘p tarqalgan kamchilikdir. ye.f. au ma’lumotiga ko‘ra, tovushlar talaffuzidagi kamchiliklar maktabgacha yoshdagi bolalarda 15 – 20% ni, kichik maktab yoshdagi bolalarda 5 – 7% ni tashkil etar ekan. m.n. aleksandrova ma’lumotiga ko‘ra rossiyada 5 – 6 yoshli bolalarda sirg‘aluvchi tovushlar (s, z, ts) 23%, shovqinli tovushlar (sh, j) 24%, afrikat tovush (ch) 13%, «r» tovushi 26%, «l» tovushi 10%, jaranglilar 4,5%, «y» tovushi 1,5%, til orqa tovushlar 1% ko‘rsatkichlarda noto‘...

Формат DOCX, 62,9 КБ. Чтобы скачать "dislaliya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: dislaliya DOCX Бесплатная загрузка Telegram