yerostisuvlaridinamikasi

DOCX 6 pages 21.4 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.4 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mavzu: yer osti suvlari dinamikasi yer osti suvlari dinamikasi — yer osti suvlarining tabiiy va odamlarning injenerlik va xo‘jalik faoliyatlari oqibatida siljish, harakatga kelish, o‘zgarish qonuniyatlari bilan shug‘ullanadi; gidrogeologik tadqiqotlar olib borish usullari — yer osti suvlarining yotish, joylashish, harakatlanish holatlari, uning zaxiralari vujudga kelish, fasllar, ko‘p yillar mobaynida o‘zgarib turish sabablarini o‘rganadi, yangidan-yangi usul va uslublar ishlab chiqadi; gidrogeokimyo — yer osti suvlarining kimyoviy tarkibini, ulardagi mavjud gaz, organik birikmalarni, fizik holatini, vujudga kelish qonuni- yatlarini o‘rganadi; qazilma konlari gidrogeologiyasi — u yoki bu qazilma konlari hududidagi mavjud yer osti suvlarini, ularning fasllar, ko‘p yillar mobay- nida vujudga kelish sabablarini, iste’molga yetarli yoki yetarli emasligi, yaroqligi darajalarini o‘rganadi va bashoratlaydi, chora-tadbirlar ishlab chiqadi; radiogidrogeologiya — yer osti suvlarining radioaktiv tarkibini, ular- dagi mavjud radioaktiv elementlarning turi (uran, rodon, radiy) miqdor- larini, vujudga kelish o‘zgarish qonuniyatlarini o‘rganadi, ularni qidirib topish, xalq xo‘jaligida qo‘llash uslublarini g‘ullanadi; regionalgidrogeologiya — yer osti suvlarining …

2 / 6

ta'minlashda gidrogeologiya sohasining o‘mi beqiyosdir. suv - yerdagi hayotning va tabiatning rivojlanishida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, u yer sharida keng tarqalgan va turli sferalarda suyuq, qattiq hamda gazsimon hollarda uchraydi. hozirgi paytda gidrogeologiya fani quyidagi mustaqil bo‘limlar- dan iborat: 1. umumiy gidrogeologiya - yer osti suvlarining paydo bo‘lishi, yotish va tarqalish sharoitlari, fizik xususiyatlari, kimyoviy tarkibini o‘rganadi. 2. yer osti suvlari dinamikasi - yer osti suvlarining harakat qonuniyatlari, suv inshootlariga, tog‘ inshootlariga suvning kelishi, gidrotexnik va sug‘orish kanallarini qurishda grunt suvlarining ta’sirini o‘rganadi. 3. gidrogeologik tadqiqot uslublari - yer osti suvlarini qidirish va izlash asoslarini ilmiy ishlab chiqish bilan shug‘ullanadi, yer osti suvlari rejimi va balansini o‘rganadi. shu jumladan, dala gidrogeo- logik tajriba tadqiqotlarini, suv ta’minoti, gidrotexnik inshootlar, shaxtalar va boshqa qurilishlar gidrogeologik tadqiqotlarini o‘z ichiga oladi. 4. foydali qazilmalar gidrogeologiyasi - aniq foydali qazilmalar gidrogeologik sharoitlarini o‘rganadi, yer osti suvlarining tog‘ inshootlariga ta’sirini aniqlash, tog‘ kovlash ishlarini olib borishda …

3 / 6

bir davlatlaming suv ta’minotida ancha muammolar bor. toza sifatli chuchuk ichimlik suvlari bo‘lmagan davlatlar ham yo‘q emas. shuning uchun suvni qadrlab, avaylab asrashimiz, undan oqilona foydalanishimiz kerak. qadim zamonlardan buyon insonlar hayot uchun kurashib, kundalik turmushida yer osti suvlaridan ichimlik, sug'orish va turli maqsadlarda foydalanib kelgan. hozirgacha ba’zi bir qadimgi suv inshootlari saqlanib qolgan. gidrogeologiya va injenerlik geologiyasi sohasida 1920-1950- yillar oralig‘ida dastlabki tadqiqotlar olib borildi va 0 ‘rta osiyoda, shu jumladan 0 ‘zbekistonda, gidrogeologiya va injenerlik geologiyasi asoslari yaratildi. xx asr boshlarida olib borilgan ushbu tadqiqotlarda sobiq sssr ning taniqli gidrogeolog va injener-geolog olimlari faol ishtirok etishgan. ilk gidrogeologik tadqiqotlar 0 ‘zbekistonda 1910-1917-yillarda o‘tkazilgan. 1921-yilda 0 ‘zbekiston geologiya xizmati tashkil qilin- gan bo'lib, bu xizmat 1931-yildan boshlab 0 ‘rta osiyo geologiya razvedka boshqarmasi nomini oldi. 1950-yilda 0 ‘zbekiston gidrogeo- logik ekspeditsiyasi tuzildi va 1957-yilda ushbu ekspeditsiya 0 ‘zbe- kiston gidrogeologik tresti nomini oldi. birinchi gidrogeologik ilmiy markaz 0 ‘rta …

4 / 6

kent politexnika instituti (hozirgi toshdtu) «gidrogeoiogiya va injenerlik geologiyasi» kafedrasining asoschilari va yetuk professor o‘qituvchilari sirasiga o.k.lange, m.m.reshetkin, g‘.o.movlonov, v.l.dmitriyev, akad. m.n.sultan- xodjayev, k.p.po‘latov nomlarini keltirishimiz mumkin. bugungi kun- da ham gidrogeologiya va injenerlik geologiyasi sohasida tajribali mutaxassislardan professorlar yu.ergashev, ya.s.sodiqov, m.sh.sher- matov va boshqalar faoliyat ko'rsatib kelmoqdalar. g‘.o.mavlonov 0 ‘zbekistonda gidrogeologiya va injenerlik geologiyasi fanlarini rivojlanishida va bu soha olimlarini tayyorlashda tarixiy ahamiyatga molik ishlami amalga oshirgan olimdir. uning safdoshi va o'tkir gidrogeolog olim n.a.kenesarin butun 0 ‘zbekiston hududining sug‘oriladigan va yangi o‘zlashtirilgan maydonlari gidrogeologik sharoitlari haqida ko‘pgina ilmiy asarlar yaratgan va bu sohada bir qancha ilmiy kadrlar tayyorlagan. professor n.n.xodjibayev ko‘p yillar mobaynida 0 ‘zbekiston hududida olib borgan amaliy va ilmiy ishlari natijasida tog‘oldi hududlarida hamda tekislik may- donlarida grunt suvlarining oqim yo‘nalishlariga qarab maydonlami guruhlashning turli masshtabdagi kartalarini tuzib, kelgusida yerlar- ning meliorativ holati o‘zgarishini bashoratlash masalasi bo‘yicha o'zining qimmatli tavsiyalarini bergan. akademik m.n.sultanxodja- yev 0 ‘zbekiston …

5 / 6

mirzayev ishlari asosan yer osti suvlarining zaxirasini aniqlash uslublariga bag‘ishlangan.qadimgi gretsiya, rim, xitoy va misrda tabiatda suvning aylanishi, uning xossalari to‘g‘risida birinchi ilmiy tushunchalar paydo bo'lgan. umumiy va maxsus gidrogeologiya to‘g‘risidagi fikrlarini birinchi bo‘lib o‘rta asming buyuk allomasi abu rayhon beruniy aytgan. abu rayhon bemniy 973-yilda ko‘hna xorazmning qiyot shahrida tavallud topgan. uning yozgan asarlari o‘sha davr ilm-fanining ko‘plab qirralarini o‘z ichiga olgan bo‘lib, matematika, fizika, astronomiya, geologiyaga bag'ishlangan asarlari shular jumlasidandir. uning mineralogiya, paleogeografiyadan yozgan qimmatbaho asarlari ma'lum. tabiatda suvning aylanishi, yomg‘ir suvlarining qisman yer yuzi suv oqimlariga taqsimlanishi, qisman tog‘ jinslari bo‘shliqlariga shimilishi va bu suvlar yana buloqlar bo‘lib yer yuzasiga chiqishini aytib o‘tgan. abu rayhon beruniyning «tabiatdagi fawora buloqlar» haqidagi asarida sultonsanjar, sariqamish faworalari, ya’ni bosimli suvlari haqida matumotlar keltirilgan. uning bosimli yer osti suvlari harakati to‘g‘risidagi ilmiy fikrlari xviii-xix asrlarga kelib o‘zining ilmiy tasdig‘ini topdi. tabiiy boyliklar va yer osti suvlarini o‘rganish borasida pyotr i tomonidan …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yerostisuvlaridinamikasi"

mavzu: yer osti suvlari dinamikasi yer osti suvlari dinamikasi — yer osti suvlarining tabiiy va odamlarning injenerlik va xo‘jalik faoliyatlari oqibatida siljish, harakatga kelish, o‘zgarish qonuniyatlari bilan shug‘ullanadi; gidrogeologik tadqiqotlar olib borish usullari — yer osti suvlarining yotish, joylashish, harakatlanish holatlari, uning zaxiralari vujudga kelish, fasllar, ko‘p yillar mobaynida o‘zgarib turish sabablarini o‘rganadi, yangidan-yangi usul va uslublar ishlab chiqadi; gidrogeokimyo — yer osti suvlarining kimyoviy tarkibini, ulardagi mavjud gaz, organik birikmalarni, fizik holatini, vujudga kelish qonuni- yatlarini o‘rganadi; qazilma konlari gidrogeologiyasi — u yoki bu qazilma konlari hududidagi mavjud yer osti suvlarini, ularning fasllar, ko‘p yillar mobay- nida vujudga...

This file contains 6 pages in DOCX format (21.4 KB). To download "yerostisuvlaridinamikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yerostisuvlaridinamikasi DOCX 6 pages Free download Telegram