psixologiyaning predmeti haqidagi tasavvurlar rivojlanishining asosiy bosqichlari

DOCX 15 pages 32.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.8 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: psixologiyaning predmeti haqidagi tasavvurlar rivojlanishining asosiy bosqichlari reja: kirish asosiy qism 1. psixologiya fanining shakllanishi va dastlabki davrda uning predmeti haqidagi qarashlar 2. psixologiyaning ilmiy fan sifatida rivojlanish bosqichlari va predmetining o‘zgarishi 3. hozirgi davrda psixologiyaning predmeti haqidagi zamonaviy qarashlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish psixologiya fani inson ruhiyati, ong, hissiyotlar va xulq-atvorni o‘rganishga qaratilgan ilmiy soha sifatida rivojlanib kelmoqda. uning predmeti, ya’ni o‘rganish obyekti, tarix davomida doimiy o‘zgarish va takomillashuv jarayonidan o‘tgan. psixologiyaning predmeti haqidagi tasavvurlar insoniyat tafakkurining rivojlanishi, ilmiy metodlarning shakllanishi va jamiyatning ijtimoiy-madaniy o‘zgarishlari bilan chambarchas bog‘liq. shu sababli, psixologiya fanining rivojlanishini tushunish uchun uning predmetini o‘rganishdagi tarixiy jarayonlarni chuqur tahlil qilish muhim ahamiyatga ega. qadimgi davrlarda psixologiyaning predmeti falsafa doirasida shakllangan. yunon faylasuflari, jumladan sokrat, platon va aristotel, ruhni insonning hayotiy faoliyatini tartibga soluvchi markaziy tamoyil sifatida ko‘rgan. aristotel ong va ruhiy jarayonlarni insonning tabiiy faoliyati bilan bog‘lab, ruhiy holatlarni, hissiyotlarni va idrokni tizimli tarzda tahlil …

2 / 15

undagi axloqiy tamoyillar bilan bog‘liq tarzda tushuntirilgan. renessans davrida inson tafakkuri va ong markaziy o‘rin egalladi. bu davr falsafa va ilm-fan rivojlanishi natijasida insonni tabiat va jamiyat bilan bog‘liq holda o‘rganishga urg‘u berildi. shu davrda ruhiy jarayonlar insonning faoliyatini, uning ijodiy va intellektual imkoniyatlarini tushuntirishning asosiy obyekti sifatida qaralgan. renessans psixologiyasi inson ongini mustaqil ob’ekt sifatida o‘rganish imkonini yaratdi va bu keyinchalik ilmiy psixologiyaning shakllanishiga zamin yaratdi. xix asr oxiri va xx asr boshida psixologiya mustaqil ilmiy fan sifatida shakllana boshladi. v. vundt tomonidan 1879-yilda leiptsig universitetida tashkil etilgan psixologik laboratoriya psixologiyani tajriba asosida o‘rganishning boshlanishi sifatida tarixiy ahamiyatga ega. vundt psixologiyani ong hodisalarini o‘rganadigan fan sifatida belgiladi va introspeksiya metodini tadqiqot asosi sifatida ishlatdi. shu tariqa, psixologiya predmeti tizimli, ilmiy va tajriba asosida o‘rganiladigan obyektga aylangan. zamonaviy davrda psixologiya predmeti yanada kengayib, insonning ongli va ongsiz faoliyati, xulq-atvori, kognitiv va hissiy jarayonlari, shuningdek shaxsiy va ijtimoiy rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganishga …

3 / 15

kelib chiqqan bo‘lib, aslida “ruh haqidagi ta’limot” degan ma’noni anglatadi. dastlab psixologiya falsafaning bir bo‘lagi sifatida shakllanib, inson ruhiyati, idrok, his-tuyg‘ular, tafakkur va xulq-atvor masalalarini o‘rganish bilan shug‘ullangan. shu bilan birga, qadimgi davrda psixologiyaning predmeti, ya’ni uning ilmiy e’tiboridagi asosiy obyekti insonning ruhiy faoliyati va uning tabiati hisoblangan. qadimgi yunon faylasuflari psixologiya predmeti va uning mohiyati haqida chuqur fikr yuritganlar. masalan, fales, tabiatshunos olim sifatida, inson va tabiat hodisalari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni izohlashga harakat qilgan bo‘lsa, platon ruhni uch qismga ajratish orqali uning idrok, his-tuyg‘ular va xohish faoliyatini tahlil qilgan. platon ruhni inson hayotining markazi, ong va axloqiy qarorlarning asosiy manbai sifatida ko‘rgan. shu bilan birga, u ongni ma’naviy va axloqiy qadriyatlar bilan bog‘lab, ruhiy jarayonlarni ma’naviy rivojlanish kontekstida talqin qilgan. aristotel esa ruhni tabiiy faoliyat bilan bog‘lab, uni uch turga bo‘lganligini ta’kidlagan: o‘simlik ruhi (o‘sish, ko‘payish), hayvon ruhi (idrok va harakat), inson ruhi (tafakkur va aql). aristotelning bu tasnifi …

4 / 15

ilan tushuntirishga harakat qilgan. shu tariqa, sharq olimlarining qarashlari psixologiyani falsafiy bilimdan tabiiy-ilmiy tahlilga o‘tkazishning dastlabki asoslarini yaratdi. shu davrda psixologiya predmeti nafaqat ruhiy jarayonlarni, balki ularning inson hayotidagi amaliy ahamiyatini ham o‘rganishga intilgan. o‘rta asrlar davri psixologiya rivojida muhim tarixiy bosqich bo‘lib, bu davrda psixologiya ko‘proq diniy falsafa doirasida rivojlandi. ruh ilohiy mavjudot sifatida talqin qilinib, uning mohiyati va faoliyati diniy manbalar orqali tushuntirilgan. shu bilan birga, insonning ruhiy va psixik jarayonlarini mustaqil ilmiy tahlil qilish imkoniyati cheklangan edi. diniy qarashlar ruhni xudoning bergan sovg‘asi sifatida ko‘rgan va uning faoliyati insonning axloqiy va ma’naviy yo‘nalishini belgilovchi omil sifatida talqin qilingan. bu davrda psixologiya ilmiy fan sifatida shakllanmagan, balki falsafiy va diniy qarashlar bilan chegaralangan. renessans davri va yevropa ilmiy inqilobi psixologiya fanining mustaqil soha sifatida rivojlanishida muhim rol o‘ynadi. bu davr faylasuflaridan biri — rene dekart inson tafakkuri va ruhiy jarayonlarni markaziy o‘ringa qo‘ygan. uning mashhur “men o‘ylayman, demak …

5 / 15

asosida o‘rganish usulini joriy etdi. shu tariqa, psixologiya mustaqil ilmiy fan sifatida shakllana boshladi. vundtning yondashuvida psixologiya predmeti inson ongining hodisalari bo‘lib, ularni tajriba orqali kuzatish va tahlil qilish asosiy maqsad hisoblangan. u o‘z metodologiyasida introspeksiya (o‘z psixik holatini kuzatish) usuliga tayanib, psixik jarayonlarni ilmiy jihatdan izohlashga harakat qilgan. keyinchalik xx asr boshida psixologiyada bixeviorizm maktabi rivojlandi. uning asoschisi j. uotson psixologiyaning predmetini ong emas, balki inson va hayvonlarning tashqi kuzatiladigan xatti-harakatlari deb e’lon qildi. bixevioristlarga ko‘ra, faqat obyektiv ravishda o‘lchab bo‘ladigan xulq-atvorni o‘rganish ilmiy asosga ega bo‘lishi mumkin. shu tariqa, bixeviorizm psixologiyani tajriba va eksperimental asos bilan mustahkamladi va uning predmeti yanada aniqlik bilan belgilandi. bu yo‘nalish uzoq yillar davomida g‘arb psixologiyasida ustunlik qildi. xx asrda psixologiya sohasida gestalt psixologiyasi ham shakllandi. gestalt maktabi olimlari — k. koffka, m. vertxaymer, v. keler — psixik jarayonlarni butunlikda, tizimli ravishda o‘rganishga e’tibor qaratdi. unga ko‘ra, inson idroki alohida qismlarning yig‘indisi emas, …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiyaning predmeti haqidagi tasavvurlar rivojlanishining asosiy bosqichlari"

mavzu: psixologiyaning predmeti haqidagi tasavvurlar rivojlanishining asosiy bosqichlari reja: kirish asosiy qism 1. psixologiya fanining shakllanishi va dastlabki davrda uning predmeti haqidagi qarashlar 2. psixologiyaning ilmiy fan sifatida rivojlanish bosqichlari va predmetining o‘zgarishi 3. hozirgi davrda psixologiyaning predmeti haqidagi zamonaviy qarashlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish psixologiya fani inson ruhiyati, ong, hissiyotlar va xulq-atvorni o‘rganishga qaratilgan ilmiy soha sifatida rivojlanib kelmoqda. uning predmeti, ya’ni o‘rganish obyekti, tarix davomida doimiy o‘zgarish va takomillashuv jarayonidan o‘tgan. psixologiyaning predmeti haqidagi tasavvurlar insoniyat tafakkurining rivojlanishi, ilmiy metodlarning shakllanishi va jamiyatning ijtimoiy-madaniy o‘zgar...

This file contains 15 pages in DOCX format (32.8 KB). To download "psixologiyaning predmeti haqidagi tasavvurlar rivojlanishining asosiy bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiyaning predmeti haqida… DOCX 15 pages Free download Telegram