eshitisha'zolarifiziologiyasi

PPTX 20 pages 2.0 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

slide 1 eshitish a'zolari fiziologiyasi 1 tashqi quloq o‘rta quloq ichki quloq eshitish jarayoni reja odamning umri butunlay uzluksiz tovushlar dunyosining ta’siri ostida o‘tadi: qushlar, hayvonlar, odamlarning ovozi, musiqa ohanglari, texnika vosita-larining tovushi — bularning barchasi odamning eshitish organiga ta’sir qiladi va tovush sifatida qabul qilinadi. eshitish va nutq bir-biri bilan chambarchas bog‘liq, chunki bola nutqining rivojlanishi uchun uning eshitish organi normal bo‘lishi kerak, ya’ni u eshitgan so‘zlarini takrorlaydi, natijada uning nutqi rivojlanadi. bola tug‘ilishidanoq eshitish organining faoliyati buzilgan bo‘lsa, u tovushni eshitmaydi, natijada aytilgan so‘zlarni takrorlay olmaydi, ya’ni uning nutqi rivojlanmaydi. eshitishning ahamiyati yana shundan iboratki, odam hayotdagi ba’zi voqealarni ko‘rgandagiga nisbatan, ularning mazmunini eshitganida to‘liqroq tushuncha oladi. masalan, odam biror spektaklni televizordan ovozsiz tomosha qilganda olgan tushunchasiga nisbatan shu spektaklning mazmunini radio orqali eshitganida to‘liqroq tushunchaga ega bo‘ladi. binobarin, eshitish organining faoliyati normal bo‘lishi, avvalo, har bir odamda bolaligidan boshlab nutq paydo bo‘lishi va rivojlanishiga imkon beradi. bolaning …

2 / 20

irikkan uchta eshitish suyakchalari (bolg‘acha, sandon, uzangi) tovush to‘lqinlari ta’sirida nog‘ora pardada hosil bo‘lgan tebranishni ichki quloqqa o‘tkazadi. ichki quloq — bo‘shliq va yarimdoira kanalchalar sistemasidan, ya’ni suyak labirintdan iborat. suyak labirintning ichida parda labirint joylashgan, ular orasidagi torgina bo‘shliqda perilimfa suyuqligi bo‘ladi. parda labirintning ichida esa endolimfa suyuqligi bo‘ladi. suyak labirintda chig‘anoq bo‘lib, uning ichida tovushni sezuvchi hujayralar, ya’ni eshitish retseptorlari joylashgan. suyak labirintning dahliz va yarimdoira kanalchalar deb ataluvchi qismidagi xaltasimon tuzilmalarda odam tanasining fazodagi muvozanatini ta’minlovchi vestibular analizator retseptorlari joylashgan. eshitish organining funksiyasi. yuqorida aytilgan tashqi, o‘rta va ichki quloqning har biri o‘ziga xos funksiyani bajaradi. quloq suprasi tovush to‘lqinlarini to‘plash va uni quloqning tashqi yo‘liga yo‘naltirish vazifasini o‘taydi. ayniqsa yuksak rivojlangan umurtqali hayvonlarda (it, ot, quyon, qo‘y va boshqalarda) quloq suprasi muskullari yaxshi rivojlangan bo‘lib, ular tovush kelgan tomonga quloqlarini ding qilib harakatlantira oladilar. odamda quloq suprasini harakatlantirish imkoni bo‘lmasa-da, u tovushni to‘plash va uni quloq …

3 / 20

ovushni qabul qiladigan sezuvchi tolalar yaxshi rivojlanmasa yoki kasallansa, odam mazkur tovushni aniqlash qobiliyatini yo‘qotadi. bolalarni yoshlikdan har xil musiqa ohanglarini tinglash va chalishga o‘rgatish ana shu sezuvchi tolalar yaxshi rivojlanishiga imkon beradi. retseptorlarning qo‘zg‘alishi eshitish nervi tolasi orqali miya ko‘prigi, o‘rta miyada joylashgan po‘stloqosti eshitish markaziga, undan esa bosh miya yarimsharlari po‘stlog‘ining chakka qismida joylashgan oliy eshitish markaziga borib, uni qo‘zg‘atadi. bu markazda joylashgan nerv hujayralarida tovush ta’siri analiz va sintez qilinib, uning mazmuni aniqlanadi. odam sekundiga 16—20 ming marta tezlikda tebranuvchi tovush to‘lqinlarini qabul qilish imkoniga ega. yuksak rivojlangan hayvonlarda, ayniqsa, itlarda tovush to‘lqinlarini qabul qilish xususiyati, odamga nisbatan ancha yaxshi rivojlangan bo‘lib, ular odam eshitmaydigan kuchsiz tovushlarni ham eshita oladi. shuni ham aytish kerakki, yoshlarning kuchsiz tovushlarni eshita olish qobiliyati yaxshi bo‘lib, yosh kattalashgan sari bu qobiliyat pasaya boradi. agar odamga kuchli tovush har kuni uzoq muddat davomida ta’sir qilib tursa, u shovqinga moslashib qoladi. shuning uchun …

4 / 20

ta’sir qiladigan kuchli shovqin nerv sistemasini haddan tashqari qo‘zg‘atib, uyqusizlik, tez jahl chiqish, yurak sanchish, qon bosimining ko‘tarilishi kabi kasalliklarga sabab bo‘ladi. tashqi quloq yo‘lini qoplab turuvchi terida juda ko‘p mayda bezlar bo‘lib, ulardan yog‘simon sarg‘ish suyuqlik ajraladi. ba’zan shu suyuqlik to‘planib qolishi tufayli quloq bitadi, g‘uvullaydi. bunday hollarda paxtadan yasalgan pilik yoki gugurt cho‘pi uchiga o‘ralgan bint (paxta) yordamida tashqi quloq yo‘lini artib tozalash lozim. yuvinish paytida quloqqa suv kirganida ham shunday qilinadi. tashqi quloq yo‘li kirlanishining oldini olish uchun haftada birikki marta yumshoq sochiq uchini iliq suv bilan namlab, quloq yo‘lini artib turish maqsadga muvofiqdir; — odam og‘iz, burun, tomoqning shamollashi va gripp kasalliklaridan saqlanishi kerak. kasallik paydo bo‘lganida esa vaqtni kechiktirmasdan shifokor maslahatiga binoan davolanishi zarur. aks holda og‘iz, burun, tomoqdagi mikroblar shu yerdagi shilliq pardaning yallig‘lanishi natijasida hosil bo‘ladigan shilimshiq suyuqlik bilan birga yevstaxiy nayi orqali tomoqdan o‘rta quloq bo‘shlig‘iga o‘tib, uni yallig‘lantiradi. ba’zan o‘rta quloq …

5 / 20

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eshitisha'zolarifiziologiyasi"

slide 1 eshitish a'zolari fiziologiyasi 1 tashqi quloq o‘rta quloq ichki quloq eshitish jarayoni reja odamning umri butunlay uzluksiz tovushlar dunyosining ta’siri ostida o‘tadi: qushlar, hayvonlar, odamlarning ovozi, musiqa ohanglari, texnika vosita-larining tovushi — bularning barchasi odamning eshitish organiga ta’sir qiladi va tovush sifatida qabul qilinadi. eshitish va nutq bir-biri bilan chambarchas bog‘liq, chunki bola nutqining rivojlanishi uchun uning eshitish organi normal bo‘lishi kerak, ya’ni u eshitgan so‘zlarini takrorlaydi, natijada uning nutqi rivojlanadi. bola tug‘ilishidanoq eshitish organining faoliyati buzilgan bo‘lsa, u tovushni eshitmaydi, natijada aytilgan so‘zlarni takrorlay olmaydi, ya’ni uning nutqi rivojlanmaydi. eshitishning ahamiyati yana shundan iboratki, odam...

This file contains 20 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "eshitisha'zolarifiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: eshitisha'zolarifiziologiyasi PPTX 20 pages Free download Telegram