hindiston tarixi

DOCX 18 стр. 1,2 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 18
xvii asr o’rtalari xx asr boshlarida hindiston reja kirish · xvii–xviii asrlarda hindistonning siyosiy ahvoli · xviii asr oxiri – xix asrda britaniya mustamlakachiligi · xix asr oxiri – xx asr boshlarida milliy uyg’onish harakati xulosa foydalanilgan manbalar xvii asr o’rtalari – xx asr boshlarida hindiston mavzusiga kirish xvii asr o’rtalaridan xx asr boshlarigacha bo’lgan davr hindiston tarixida katta o’zgarishlar davri bo’lib, bu vaqt mobaynida mamlakat mughal imperiyasining zaiflashishidan tortib, yevropa mustamlakachiligining chuqurlashishigacha bo’lgan jarayonlarni boshdan kechirdi. bu davrda hindistonning siyosiy landshafti tubdan o’zgardi: mahalliy hukmdorlarning hokimiyati zaiflashdi, yevropa kuchlari, xususan, britaniya sharqiy hindiston kompaniyasi orqali nazoratni qo’lga oldi. ijtimoiy jihatdan esa, an’anaviy jamiyat tuzilishi (kastalar tizimi, diniy farqlar) mustamlaka siyosati ta’sirida yangi ijtimoiy harakatlar va qarama-qarshiliklarga duch keldi. mustamlakachilikning kuchayishi esa iqtisodiy manfaatlar, harbiy strategiya va mahalliy zaifliklar bilan bog’liq edi. bu davr hindistonning britaniya imperiyasining “marvaridi”ga aylanishi va milliy ozodlik harakatlarining boshlanishi bilan xarakterlanadi. hindiston tarixining xvii–xx asr …
2 / 18
irib, plassey jangi (1757) va buxar jangi (1764) orqali bengalni egalladi. fransiya va boshqa raqiblar mag’lub etilgach, britaniya 1857 yilgi qo’zg’olon (sepoy qo’zg’oloni)dan keyin to’g’ridan-to’g’ri nazoratni o’rnatdi: kompaniya tugatilib, britaniya raj’i (1858–1947) tashkil etildi. bu davrda mamlakat prezidentliklar (madras, bombay, bengal) va provinsiyalarga bo’lingan, 565 ta knyazlik davlatlari esa britaniya protektorati ostida qoldi. siyosiy islohotlar (masalan, 1909 yilgi morley-minto islohoti va 1935 yilgi hindiston hukumati akti) mahalliy ishtirokni cheklangan darajada kengaytirdi, ammo hokimiyat britaniya qo’lida qoldi. xx asr boshlarida hindiston milliy kongressi (1885) va muslim ligasi (1906) kabi harakatlar mustaqillik talabini kuchaytirdi.ijtimoiy holat: jamiyat diniy va kastaviy farqlar bilan ajralib turardi: hindular (aksariyat), musulmonlar, sikxlar va boshqalar. mustamlaka davrida ijtimoiy o’zgarishlar sodir bo’ldi: britaniya ta’lim tizimi (1857 yilda kalkutta, bombay va madras universitetlari) o’rta sinfni shakllantirdi, ammo irqiy kamsitish kuchli edi. ijtimoiy islohotlar (masalan, sati odatini taqiqlash) boshlandi, lekin 1857 qo’zg’olonidan keyin diniy masalalarga aralashuv cheklandi. aholi soni o’sdi (1881 …
3 / 18
edi. u britaniya imperiyasining “metropolisi” sifatida xizmat qildi: xom ashyo yetkazib beruvchi va tayyor mahsulotlar bozori, shuningdek, harbiy baza (afgan urushlari, birma urushlari, jahon urushlari). temir yo’llar (1853 yildan 25 495 km gacha) va kanallar (gang kanali) resurslarni eksportni osonlashtirdi, hindistonni persiya ko’rfazi va janubi-sharqiy osiyo nazorati uchun strategik nuqtaga aylantirdi. birinchi jahon urushida 1,4 million hind askari, ikkinchisida 2 milliondan ortiq ishtirok etdi. mustamlakachilik siyosatining kuchayish sabablari: mughal imperiyasining parchalanishi (ichki urushlar, resurslar tanqisligi) mahalliy davlatlarni zaiflashtirdi, bu yevropa kompaniyalariga (britaniya, fransiya) aralashuvga imkon berdi. iqtisodiy sabablar ustun: savdo muvozanatini tiklash (opiyum xitoyga eksport), resurslar (paxta, oziq-ovqat) va bozorlar britaniya sanoatini quvvatladi. harbiy ustunlik (qurol texnologiyasi, ittifoqlar, masalan, plasseyda xiyonat orqali) va raqobat (fransiyani mag’lub etish) kuchaytirdi. 1857 qo’zg’olonidan keyin to’g’ridan-to’g’ri nazorat o’rnatildi: kompaniya tugatildi, armiya qayta tashkil etildi (sikx va gurkha bo’linmalari), “laps doktrinasi” orqali yerlarni anneksiya qilindi. ocharchiliklar va iqtisodiy ekspluatatsiya (deindustrializatsiya) qarshilikni susaytirdi, britaniya imperiyasini kengaytirishni …
4 / 18
boburiylar sulolasi xvii asrning ikkinchi yarmida, xususan, avrangzeb hukmronligi (1658–1707) davrida o’zining eng yuqori cho’qqisiga chiqdi, ammo bu davrning oxiriga kelib imperiya ichki va tashqi bosimlar ta’sirida zaiflashishni boshladi. avrangzebning uzoq muddatli hukmronligi davomida imperiya hududi kengaydi, ammo bu kengayish katta xarajatlarni talab qildi va markaziy hokimiyatni susaytirdi. imperatorning o’limidan keyin vorislar orasidagi kurashlar va hokimiyatni qo’lga kiritish uchun bo’lgan urushlar sulolaning asosiy zaifligini ko’rsatdi.avrangzebning o’limidan so’ng, uning uch o’g’li – bahodir shoh i, muhammad azam shoh va muhammad kam baxsh – orasida vorislik urushi (1707–1709) boshlandi. bahodir shoh i 1707 yilda jajau jangida azam shohni mag’lub etib, uning o’g’illari bilan birga o’ldirdi. keyinchalik, 1708 yilda haydarobod yaqinidagi jangda kam baxshni ham yengdi, bu voqea imperiyaning janubiy viloyatlaridagi xazinalarni qo’lga kiritishga urinishlar va qo’shinlarning qochishi bilan bog’liq edi. bahodir shoh i taxtga o’tirganidan keyin ma’muriy islohotlarni amalga oshirdi va otasining ortodoksal islom siyosatini bekor qildi, ammo uning 1712 yildagi o’limidan …
5 / 18
, sikxlar, satnamiylar va pushtunlar orasida qo’zg’olonlarga sabab bo’ldi. rajputlarning isyoni xvii asrning oxirida kuchaydi: 1679 yilda jasvant singxning o’limidan keyin marvar vorisligiga aralashuv rathor isyoniga olib keldi. durgadas rathor partizan urushini boshladi, bu 1708–1710 yillardagi rajput isyoniga aylandi. ajit singx, amar singx ii, savay jay singx va durgadas kabi zodagonlar bahodir shoh i ga qarshi ittifoq tuzdilar, jodxpur va amberni egalladilar, sambxar jangida 3000 kishi, shu jumladan uchta faujdar o’ldirildi va 1710 yilda tinchlik shartnomasi orqali yerlar va malva, gujarat gubernatorliklari qaytarildi. imperiyaning zaiflashuvida tashqi bosqinlar ham muhim edi. 1739 yilda eron shohi nodir shoh karnal jangida muxoliflarni mag’lub etdi, bu jangda muxoliflarning eskirgan qurollari va jang filining zaifligi sababli 10 000–30 000 kishi halok bo’ldi. nodir shoh dehlini 1739 yil martdan maygacha talon-taroj qildi, shu jumladan, «tovus taxti», «koh-i-nur» va «daryo-ye-nur» kabi xazinalarni olib ketdi, qiymati taxminan 700 million rupiy edi. afg’on bosqinlari 1740-yillarda boshlandi: ahmad shoh durroni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hindiston tarixi"

xvii asr o’rtalari xx asr boshlarida hindiston reja kirish · xvii–xviii asrlarda hindistonning siyosiy ahvoli · xviii asr oxiri – xix asrda britaniya mustamlakachiligi · xix asr oxiri – xx asr boshlarida milliy uyg’onish harakati xulosa foydalanilgan manbalar xvii asr o’rtalari – xx asr boshlarida hindiston mavzusiga kirish xvii asr o’rtalaridan xx asr boshlarigacha bo’lgan davr hindiston tarixida katta o’zgarishlar davri bo’lib, bu vaqt mobaynida mamlakat mughal imperiyasining zaiflashishidan tortib, yevropa mustamlakachiligining chuqurlashishigacha bo’lgan jarayonlarni boshdan kechirdi. bu davrda hindistonning siyosiy landshafti tubdan o’zgardi: mahalliy hukmdorlarning hokimiyati zaiflashdi, yevropa kuchlari, xususan, britaniya sharqiy hindiston kompaniyasi orqali nazoratni qo’lga oldi. ...

Этот файл содержит 18 стр. в формате DOCX (1,2 МБ). Чтобы скачать "hindiston tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hindiston tarixi DOCX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram