oziq-ovqat xom ashyosi va oziq-ovqat mahsulotlarining ifloslanishi kimyoviy, biologik va radiatsion ksenobiotiklar

PPTX 28 pages 4.1 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.1 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

prezentatsiya powerpoint oziq-ovqat xom ashyosi va oziq-ovqat mahsulotlarining ifloslanishi kimyoviy, biologik va radiatsion ksenobiotiklar. reja: umumiy tushunchalar. oziq–ovqat infeksiyasi. oziq–ovqatdan zaharlanish. zamburug‘ tabiatli oziq–ovqat toksikosi va intoksikatsiyasi. oziq-ovqat ifloslanishining turlari. hozirgi vaqtda oziq-ovqat mahsulotlari turini uzluksiz kengayishi, ovqatlanish xarakterini o’zgarishi, oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish, saqlash va taqsimlashda yangi texnologik jarayonlarni tadbiq etilishi, ko’p miqdorda turli kimyoviy birikmalarni ishlatilishi va boshqalar ro’y bermoqda. bularni hammasi ko’p hollarda inson organizmi uchun befarq emas. toksik moddalarni oziq-ovqat mahsulotlariga kelib tushishi nuqtai nazaridan ma’lum xavflarni atrof-muhitni sanoat chiqindilari bilan ifloslanilishi, shuningdek qishloq xo’jaligida ximikatlar ishlatilishini o’sib borishi yuzaga keltirmoqda. xavf turlari beshta sinflarga guruhlansa, xavf-xatarlarni minimaldan maksimalgacha bo’lgan quyidagi taqsimlanishini hosil qilish mumkin: 1. kelib chiqishi mikrobli bo’lgan xavflar; 2. ozuqaviy moddalar xavflari; 3. tashqi muhit tomonidan ifloslanish bilan bog’liq bo’lgan xavflar; 4. kelib chiqishi tabiiy bo’lgan xavflar; 5.ozuqaviy qo’shimchalar va bo’yoqlar xavflari bmt maʼlumotlariga koʻra, hozirda jahon aholisining 815 million nafari och qolayotgan …

2 / 28

hisoblanishi mumkin. oziq-ovqat mahsulotlarini iste’mol qilinishi bilan bog’liq kasalliklar qo’zg’atuvchilari o’zlarini turli-tumanligi bilan tavsiflanadi. ularni ba’zilarini ta’siri oziq-ovqat mahsulotlarini iste’mol qilishga qadar, unda mikroorganizmlarni rivojlanishida hosil bo’lgan toksik metabolitlar bilan belgilanadi (masalan, stafilokokkli oziqaviy zaharlanishlar va botulizm). boshqalarini ta’siri esa tirik mikroorganizmlarga ega bo’lgan mahsulotlarni iste’mol qilinishidan kelib chiqadi (masalan, salmonellalar). ba’zi hollarda ko’p miqdorda tirik mikroorganizmlar iste’mol qilinganda, ularni ovqat hazm qilish traktida sporalar hosil qilishi va toksin ajratilishi kuzatiladi. mikroorganizmlar keltirib chiqaradigan oqibatlar og’irligi vaqtinchalik noxushlikdan, botulizmdagi o’tkir toksik effektgacha o’zgarishi mumkin. ushbu kasalliklarni qaytarilishi chastotasi yil davomida bir necha ming holatlarni tashkil etishi mumkin. ozuqaviy omillar bilan bog’liq bo’lgan oziq-ovqat masulotlarini xavflari ozuqaviy moddalarni yetishmasligi va me’yoridan yuqoriligi nuqtai nazaridan qaralishi mumkin. ozuqaviy moddalarni yetishmasligi singa, pellagra, raxit, beri-beri kabi kasalliklarni yuzaga keltirishi ma’lum. ammo, ozuqaviy moddalarni, jumladan yog’da eruvchi vitaminlarni va ba’zi mikroelementlarni me’yoridan yuqoriligi ham zararli. bu muammolardan tashqari yomon ovqatlanish bilan bog’liq turli masalalar …

3 / 28

hi mumkin. ushbu xavflarni og’irligi ularni ta’sir muddati va darajasiga ko’ra keng chegaralarda o’zgaradi. tashqi muhitdan kelib tushayotgan ifloslanishlar effektini paydo bo’lish chastotasini miqdoriy baholash qiyin. buni faqat bilvosita, ya’ni toksiklik haqidagi ma’lumotlarni ushbu moddalarni oziq-ovqat mahsulotlarida aniqlashda olingan ekspozitsiya ma’lumotlari bilan solishtirish yo’li bilan ifodalash mumkin. tabiiy sharoitda oziq-ovqat mahsulotlarida mavjud bo’lgan bir necha yuz ming birikmalarni qisman kelib chiqishi mikrobli moddalarga va qisman tashqi muhitdan kelib tushayotgan ifloslanishlar guruhiga tegishli deb topilishi mumkin. ammo, ularni oziq-ovqat mahsulotlaridagi muhim ahamiyatini hisobga olgan holda alohida xavf guruhiga jamlash ma’quldir. bunday moddalarni unchalik katta bo’lmagan qismi ma’lum bo’lib, ularni ichida ham o’tkir va surunkali toksik ta’sirga ega bo’lgan birikmalar mavjud. bu birikmalarga o’simlik mahsulotlarida uchraydigan moddalarni katta sinfi tegishli (ismaloqdagi oksalatlar, kartoshkadagi glikoalkoloidlar, zamburug’ zaharlari va boshqalar). bu moddalarga, shuningdek mikroelementlar va zamburug’lar bilan zararlanishga moyil bo’lgan don va boshqa mahsulotlarda uchraydigan toksikologik muhim mikotoksinlar ham tegishli (masalan, aflatoksinlar, oxratoksinlar, patulin, …

4 / 28

g orqali, iflos suv yoki muz orqali, hamda iflos idishlar bilan kontaktda bo’lganda yuqadi. oziq–ovqat infeksiyasi. oziq–ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarishda, saqlashda va realizatsiya qilishda sanitariya–gigenik rejimlari buzilganda ular odamlar uchun infeksion kasalliklarning manbai bo’lib hisoblanadi. ovqatlarning zaharliligi turli xil sabablar bilan asoslanadi. zaharlanish mahsulotlarning tabiiy zaharliligidan (ba‘zi turdagi baliqlar, zamburug’lar, rezavor mevalar va boshqalar) yoki oziq–ovqatga zaharli moddalarning tushushi natijasida (mis, qo’rg’oshin, rux va boshqalar) kelib chiqadi. oziq–ovqatdan zaharlanish brutsellyoz. brutsellyoz – bola tashlash belgilari bilan odam va hayvonlarda uchraydigan kasallikdir. brutsellyoz qo’zg’atuvchisi birinchi marta 1886 yili o’lgan kishi tanasidan ingliz olimi bryus tomonidan topilgan va makrokokkus melitenzis deb nomlangan. brutsellyoz botulizm oziq–ovqat mahsulotlaridagi clostridium botulinum bakteriyasining toksini orqali juda og‘ir zaxarlanish. oziq–ovqat mahsulotlariga tushib qolgan botulizm kasalligini uyg’otuvchisining ko’payishi va toksin ajratishi uchun yaxshi muhit hisoblanadi. botulizm uyg’otuvchisi spora hosil qiluvchi tayoqcha. oqsim (yashur) kasalining virusi. oqsim o’tkir zoonoz kasallik bo’lib, asosan yirik qoramollarda, qo’y, echki, cho’chqalarda, yovvoyi hayvonlardan …

5 / 28

, sut emizuvchi hayvonlar va parrandalar kasallanib, organ va to’qimalarda maxsus tugunchalar – tuberkulalar hosil bo’lishi bilan ifodalanadi. morfologiyasi va biologik xususiyatlari. tuberkulyoz tayoqchasining bo’yi o’rtacha 0,8 – 5,5 mkm, eni 0,2 – 0,6 mkm bo’lib, shakli har xil (polimorfizm). kalta va uzun, ingichka va yo’g’on, to’g’ri va qayrilgan, sidirg’a va donador tayoqchalar shaklida uchraydi. oziq-ovqat ifloslanishi nima? oziq-ovqat ifloslanishi bu oziq-ovqat mahsulotlarini yot moddalar ya’ni iste’mol qilganda inson organizmida salbiy oqibatlarga sabab bo’luvchi moddalar bilan zararlanishidir. oziq-ovqat mahsulotlarining ifloslanishi oziq-ovqat mahsulotlarini to'g'ri pishirilmagan, saqlanmagan yoki gigiyenik bo'lmagan usulda ishlatilganda sodir bo'ladi, bu esa bakteriyalar, viruslar va mikroblarni oziq-ovqatga yuqtirishiga imkon beradi. oziq-ovqat ifloslanishining turlari: 1. jismoniy ifloslanish 2. biologik ifloslanish 3. kimyoviy ifloslanish jismoniy ifloslanish jismoniy ifloslanish asosan ovqat tayyorlash vaqtida sodir bo’ladi ya’ni bunda ovqat tarkibiga tashqaridan yot jismlar qo’shilib qoladi. masalan, soch, tirnoq, metall, shisha, plastik va hokazo. oziq-ovqat mahsulotlarining jismoniy ifloslanishiga yo'l qo'ymaslik uchun, oziq-ovqat mahsulotlarini …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oziq-ovqat xom ashyosi va oziq-ovqat mahsulotlarining ifloslanishi kimyoviy, biologik va radiatsion ksenobiotiklar"

prezentatsiya powerpoint oziq-ovqat xom ashyosi va oziq-ovqat mahsulotlarining ifloslanishi kimyoviy, biologik va radiatsion ksenobiotiklar. reja: umumiy tushunchalar. oziq–ovqat infeksiyasi. oziq–ovqatdan zaharlanish. zamburug‘ tabiatli oziq–ovqat toksikosi va intoksikatsiyasi. oziq-ovqat ifloslanishining turlari. hozirgi vaqtda oziq-ovqat mahsulotlari turini uzluksiz kengayishi, ovqatlanish xarakterini o’zgarishi, oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish, saqlash va taqsimlashda yangi texnologik jarayonlarni tadbiq etilishi, ko’p miqdorda turli kimyoviy birikmalarni ishlatilishi va boshqalar ro’y bermoqda. bularni hammasi ko’p hollarda inson organizmi uchun befarq emas. toksik moddalarni oziq-ovqat mahsulotlariga kelib tushishi nuqtai nazaridan ma’lum xavflarni atrof-muhitni sanoat chi...

This file contains 28 pages in PPTX format (4.1 MB). To download "oziq-ovqat xom ashyosi va oziq-ovqat mahsulotlarining ifloslanishi kimyoviy, biologik va radiatsion ksenobiotiklar", click the Telegram button on the left.

Tags: oziq-ovqat xom ashyosi va oziq-… PPTX 28 pages Free download Telegram