qoʻshtirnoqning qoʻlanish usullari

DOCX 15 pages 29.4 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.4 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

qoʻshtirnoqning qoʻlanish usullari reja: 1. qoʻshtirnoqning til tizimidagi o‘rni va ahamiyati 2. qoʻshtirnoq belgisi va uning shakllari 3. qoʻshtirnoqning ma’nodagi o‘rni va nutqdagi roli 4. qoʻshtirnoqning asosiy qo‘llanilish holatlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar soʻz yoki iborani ajratish · qoʻshtirnoq ichida soʻz yoki ibora yozilib, u matn ichida alohida ajratiladi. · masalan: · u dedi: "bugun darsga kech qolmayman." · kitobda “maqola” so‘zi turli ma’nolarda ishlatiladi. 2. toʻgʻridan-toʻgʻri nutq yoki gapni keltirish · qoʻshtirnoq yordamida kishilarning so‘zlari yoki nutqi bevosita matnga olinadi. · masalan: · o‘qituvchi shunday dedi: "har biringiz uy vazifangizni bajaring." 3. iboraning ma’nosini o‘zgartirish yoki e’tibor qaratish · ba’zan qoʻshtirnoq so‘z yoki iboraga alohida urg‘u berish uchun ishlatiladi. · masalan: · u “yangi texnologiya” haqida gapirdi (ya’ni so‘z bilan ishlatilgan iboraga e’tibor qaratilgan). 4. kitob, maqola, film va boshqa asar nomlarini yozishda · qoʻshtirnoq ba’zan badiiy va ilmiy asar nomlarini ajratish uchun ishlatiladi. · masalan: · men “alpomish” dostonini …

2 / 15

(, ʻ) ishlatiladi. uning birinchi qismi ochiluvchi q, ikkinchisi esa yopiluvchi qoʻshtirnoq deb yuritiladi. ushbu tinish belgisi oʻzbekcha matnlarda 1886-yildan "turkiston viloya-tining gazeti" sahifalarida qoʻllana boshlagan. qoʻshtirnoq koʻp vazifali tinish belgilaridan boʻlib, muayyan matn qismini chegaralab koʻrsatish bilan birga, uning matn (qarangqa olingan qism kiritilgan umumiy matn)ga sintaktik va intonatsion jihatdan maʼlum darajada bogʻlanishini, unga muvofiqlashuvini ham koʻrsatadi. qoʻshtirnoq maʼlum qismning oʻzgaligi, muayyan nutqqa yotligi (chetdan kiritilganligi), uning odatdagi maʼnoda qoʻllanmaganligi va boshqalarni ifodalash uchun xizmat qiladi. qoʻshtirnoq takroriy, oddiy va murakkab holatda qoʻshaloq holda qoʻllana oladi. bunda ochiluvchi va yopiluvchi qoʻshtirnoqlar ketma-ket qoʻllanadi; bunda ulardan birining shakli oʻzgartib qoʻllanadi. obunachilardan biri qoʻshtirnoqning qaysi turidan foydalanish kerakligi haqida soʻragan edi. shu haqda ancha-muncha narsa yozib qoʻygandim. bu orada @xatoliklar kanali shu haqda maqola eʼlon qilib qoldi. baʼzi oʻrinlari takror boʻlsa-da, men ham yozganlarimni eʼlon qilyapman. oʻzbekchada qaysi qoʻshtirnoq turidan foydalangan maʼqul? eng keng tarqalgani – “…” shakli va, menimcha, mana …

3 / 15

emis tili imlosida qoʻllanadi. lekin ularning klaviaturasida ham chiqadi-da bu belgi. rus imlo tartibiga koʻra, „ … “ belgisidan qoʻlda yozilganda foydalaniladi, bosmada “ … ” belgisi ishlatiladi. bizda ham „“ belgisini yozma shakl uchun ishlatsa boʻladi. qolgan holatlarda “” variantidan foydalanaverish kerak. inglizcha birtirnoq – ‘ … ʼ belgilaridan ham baʼzida qoʻshtirnoq oʻrnida foydalanish holatlari uchraydi. bu koʻpincha ingliz tili taʼsirida yuz beradi. matn muharrirlaridan boshqa kompyuter dasturlari qoʻshtirnoqni avtomatik oʻzgartirmaydi va » … » koʻrinishida beradi. bu ham xato emas. lekin texnik matnlardan xoʻsh, bitta matn ichida birdan ortiq qoʻshtirnoq boʻlsa nima qilish kerak? amaldagi imlo odatlariga koʻra, qoʻshtirnoq ichida qoʻshtirnoq bilan boshlanuvchi soʻz kelsa, bitta qoʻshtirnoqdan voz kechiladi:“oydinda yurgan odamlar” asarini oʻqidim”, dedi u. tushunarsiz holat yuz berdi. biz buni rus tipografiyasidan olganmiz. shuni yaqqol ajralib turiladigan qilib ifodalash mumkinmi? mumkin. ruslar bu holatda boshqa bir usuldan ham foydalanadi: «“oydinda yurgan odamlar” asarini oʻqidim”, dedi u. ana …

4 / 15

ariga mosligining mutaxassis tomonidan o‘rganilishi. bu vazifa vm 662-son qarori talablariga binoan, barcha vazirlik, agentlik, qo‘mita, hokimlik va boshqa tashkilotlar rahbarining ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirish, davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini ta’minlash masalalari bo‘yicha maslahatchisi yoki mutaxassis tomonidan bajariladi. birinchi ism yoziladimi yoki familiya? kishining ismi, ota ismi, taxallusi, ramziy atoqli oti bosh harf bilan boshlanadi: dilbar oʻrinova, azamat shuhrat oʻgʻli, mannon otaboy, muhabbat majidovna kabi. hujjatlarda esa qisqartma nomi quyidagicha boʻladi: f.i.o. lotin-oʻzbek alifbosida fio. ota ismi yoki otaismi? qaysi biri to‘g‘ri? bu so‘z qo‘shma so‘z bo‘lgani uchun qo‘shib yoziladi. hujjatchilikda oldin qabul qilingan f.i.sh., ya’ni familiya, ismi, sharifi so‘zlari o‘rniga oxirgi hujjatchilikda o‘zgartirishlar kiritildi. f.i.sh. tarzi fio (familiya, ismi, otaismi) deb qo‘llana boshlandi. shuni unutmaslik kerakki, ularning orasiga nuqta (.) qo‘yilmaydi. misol uchun: fio kabi. eng koʻp ishlatiladigan chiziqchalar 1. defis (-). defis bu — soʻzlarni ajratish uchun ishlatiladigan biz bilgan kichik chiziqcha. juft soʻzlar, takror soʻzlar …

5 / 15

inglizlardan kirib kelgan bu belgining paydo boʻlganiga 10–15 yil boʻldi. bu belgining uzunligi “n” harfining eni bilan teng boʻlgani uchun “en-desh” (ing. n-dash) ham deyiladi. “raqamli tire” deyilishiga sabab uning raqamlar koʻlamini ifodalashi uchun ishlatilishida. avval raqamlar orasida katta tire ishlatilgan, hozirda bu kichik tirega almashtirilgan. kichik tire ham ikki tomondan boʻsh joy tashlanmay yoziladi. masalan: 5–6 dona, 1941–1945-yillar, 10–15 daqiqa, 10:00–18:00. kompyuter klaviaturasida bu belgini chiqarish uchun alt tugmasini bosib turib, oʻng tarafdagi raqamlar blokidan 0150 sonlar ketma-ketligini tering. qachon bosh harf bilan yoziladi? oʻzbekiston respublikasi va oʻzbekiston respublikasi prezidenti nomidan eʼlon qilingan qonun, farmon va qarorlar, nizomlar oliy tashkilot va oliy mansab egasi nomidan eʼlon qilingani sababli ularning nomlaridan keyin keladigan “qonun”, “farmon”, “qaror”, “nizom”, “farmoyish” soʻzlari bosh harfda yoziladi. masalan, “davlat tili haqida”gi oʻzbekiston respublikasi qonuni. oʻzbekiston respublikasi prezidentining 2019-yil 21-oktyardagi “oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi farmoni. oʻzbekiston respublikasi prezidentining …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qoʻshtirnoqning qoʻlanish usullari"

qoʻshtirnoqning qoʻlanish usullari reja: 1. qoʻshtirnoqning til tizimidagi o‘rni va ahamiyati 2. qoʻshtirnoq belgisi va uning shakllari 3. qoʻshtirnoqning ma’nodagi o‘rni va nutqdagi roli 4. qoʻshtirnoqning asosiy qo‘llanilish holatlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar soʻz yoki iborani ajratish · qoʻshtirnoq ichida soʻz yoki ibora yozilib, u matn ichida alohida ajratiladi. · masalan: · u dedi: "bugun darsga kech qolmayman." · kitobda “maqola” so‘zi turli ma’nolarda ishlatiladi. 2. toʻgʻridan-toʻgʻri nutq yoki gapni keltirish · qoʻshtirnoq yordamida kishilarning so‘zlari yoki nutqi bevosita matnga olinadi. · masalan: · o‘qituvchi shunday dedi: "har biringiz uy vazifangizni bajaring." 3. iboraning ma’nosini o‘zgartirish yoki e’tibor qaratish · ba’zan qoʻshtirnoq so‘z yoki iboraga alohida ur...

This file contains 15 pages in DOCX format (29.4 KB). To download "qoʻshtirnoqning qoʻlanish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: qoʻshtirnoqning qoʻlanish usull… DOCX 15 pages Free download Telegram