o`zbek qo`girchoq teatrining paydo bo`lishi tarixi

PPTX 20 pages 2.1 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

prezentatsiya powerpoint o`zbek qo`girchoq teatrining paydo bo`lishi tarixi o’zbek tilida “o’yin” so’ziday ma’nosi ko’p so’z bo’lmasa kerak. artistning mahorati, harakati, texnikasi bilan sahnaviy tomosha shaklida yuzaga keladigan masxarabozlik, raqs, dorbozlik, ayiq va ilon o’ynatish, yog’och oyoq tomoshalari kabi xalq teatrining barcha ko’rinishlari bir so’z bilan “o’yin” deb, mazkur san’atlarning namoyondalari esa “o’yinchi” deb yuritilgan. . qo`girchoq o`yin shuningdek professional qo’g’irchoq teatri ham “qo’girchoq o’yin” deb, qo’g’irchoqboz “o’yinchi” deb atalgan. bunda “o’yin” so’zi iste’dod bilan amalga oshirilgan tomosha, san’at, ijrochilik ma’nosini beradi. qo’g’irchoq o’yin bilan masxarabozlik o’rtasida ko’pgina umumiylik bor. masxarabozlar o’z tomoshalarida niqob ishlatganlarida go’yo qo’g’irchoqqa aylanadilar, chunki goh qotib, goh jonlanib turuvchi sahnaviy qo’g’irchoqlar vositalarini ishga solishga majbur bo’lishgan. 4 qo’g’irchoq teatri xususiyatini belgilovchi asosiy farq shundaki u o’z qaddi-qomati, aktyorlik mahoratini bevosita namoyish etishdan mahrum. butun qobiliyati, bilimi, hatto hissini latofatli qo’g’irchoqqa bag’ishlaydi. lekin shu narsani ham qayd qilib o’tish lozimki, qo’g’irchoqboz bir tomondan o’zligini to’la ko’rsatolmay jabrlansa, …

2 / 20

a keltirib, ularga hayot bag’ishlab, odamlarga qanchadan- qancha ma’naviy oziq va kuch in’om etadi. boshqa paytda oddiy bolalar o’yinchog’idan kam farq qiladigan qo’g’irchoq qog’irchoqboz qo’liga tushgach, jonlanadi, aql paydo qiladi, rosmana jismoniy hayot bilan yashay boshlaydi: kuladi, yig’laydi, iztirob chekadi, urishadi, o’ynaydi, kuylaydi. mana shu mitti artistlar hayot va inson jumboqlari ustida bosh qotiradilar. sevgi va sadoqat, do’stlik va muruvvat, rostg’oylik va halollik haqida hikoya qiladi. ko’z oldingizda ana shu zayl mo’jiza sodir bo’ladi. mahorat-iste`dod u sizni sehrlaydi siz rostakam odamlar harakat qilayotganday tomoshaga berilib ketasiz, voqeaga ishonasiz, hayratlanasiz, lol bo’lasiz. ammo bu –g’ayritabiiy bir kuch hosil qilgan karomat emas, qo’g’irchoqboz mahorati, iste’dod mahsuli, san’at sehridir. qo’g’irchoqbozlar el-yurtga ozor bergan, g’am kulfat keltirgan zamon zo’ravonlarini tanqid qilish hamda turmushdagi ayrim qoloqliklar, egriliklar ustidan kulish bilan xalq uchun zarur bo’lgan katta ijtimoiy va estetik vazifani bajarib kelganlar. temuriylar davri temuriylar davrida xalq san’atining barcha turlari keng rivojlangan. ayniqsa, dorbozlar, qo‘g‘irchoqbozlar, kosa …

3 / 20

qo‘g‘irchoqbozlik san’atining mohiyatini quyidagicha izohlaydi: «ey aziz, bilgilki, sohibdil darveshlar qo‘g‘irchoq o‘yinidan ko‘p ramzu ishoratlar o‘qib, dunyoning sir-sinoatini fahmlab, hiyla haqiqatlarni kashf etibdirlar. shuni bilish lozimki, shaklu shamoil, surat olamida zuhur etadigan narsalar hazil-mutoyiba bo‘lsa-da, ammo mohiyat-mazmuniga ko‘ra, ular jiddiy haqiqatlarni anglatadilar. koshifiy qo‘g‘irchoq o‘yini (qo‘g‘irchoqbozlik) faqat ko‘ngilochar, hazil-mutoyibali tomosha emas, balki hajv va yumor orqali ijtimoiy jarayonlarda sodir bo‘ladigan yoki insonlar faoliyatida namoyon bo‘ladigan ba’zi bir salbiy illatlarni ochib berish va bundan tomoshabinlarga ibrat olishga undaydigan san’at turi ekanligini ta’kidlaydi. ammo ularning muddaosi qanchalik ulug va sof bo’lmasin ulamolar qo’girchoq teatrini “shayton oyin”, qo’g’irchoqbozni “olloh ishiga qo’l urgan shakkok va diyonatsiz”, degan uydirma gaplarni tarqatib kelgan. o’tmishda olimlarimizning qo’g’irchoq teatriga yetarli e’tibor bermaganliklarining boisi ham shundadir. o’zbek qo’g’irchoq teatri bilan maxsus shug’ullangan kishi bu rus havaskor etnografi pyotr aleksandrovich komarovdir. shu sababdan biz uni shu san’atning birinchi tadqiqotchisi deb atasak bo’ladi. ammo 1906-1909 yillarda qo’g’irchoq teatrini o’rganish va sahnaviy …

4 / 20

saidazimxo’ja islomxo’jayevdan sotib olgan. kolleksiya 18 ta qo’g’irchoqdan iborat. sayram kichik qo’g’irchoq teatri. sayramda yashovchi tursunmuhammad matkarimovdan sotib olingan. kolleksiya 6 ta qo’g’irchoqdan iborat. toshkent kichik qo’g’irchoq teatri. toshkentda sebzor dahasining xo’japaroshkon mahallasida yashovchi qo’g’irchoqboz orifjon otajanovdan sotib olingan. kolleksiya 10 ta qo’g’irchoqdan tashkil topgan. toshkent katta qo’g’irchoq teatri. bu kolleksiya ham orifjon otajanovdan sotib olingan bo’lib, 47 ta qo’g’irchoqdan iborat bo’lgan. xullas, p.a.komarov 37 ta qo’l qo’g’irchoq “chodir jamol” va 47 ta “chodir hayol” teatri qo’g’irchoqlarini sotib olgan, ya’ni 1906-1907 yillarda toshkent shahri va chimkent uyezdida harakatda bo’lgan qariyb barcha qo’g’irchoqlarni qo’lga kiritgan. shu o’rinda p.a.komarovning o’zbek qo’g’irchoq teatri qiyofasini avlodlarga saqlash yo’lida jon kuydirgani, fidokorlik qilganini alohida takidlash lozim. v-vii asrlarda o’rta osiyo xalqlari sahna san’ati jumladan qo’girchoq teatrida juda katta yutuqlarga erishgani haqida ma’lumotlar uchraydi. iqtisodiy va madaniy jihatdan taraqqiy etgan samarqand, buxoro, shaxrisabz va toshkent kabi shaharlardan chiqqan san’atkorlar buyuk ipak yo’lidagi karvonlarga qo’shilib ikki yo’nalishda …

5 / 20

kabi qo’g’irchoq teatri ham yashash uchun kurashdi. ix-xii asrlarda qo’g’irchoq teatri nisbatan mo’tadil rivojlanib, san’atning boshqa turlari qatoridan mustahkam o’rin egallaydi. ammo xiii asrda mo’g’ullar istilosi, boshqa sohalarda bo’lgani kabi, qo’g’irchoq teatri taraqqiyotiga ham kuchli zarba bo’lib tushdi. bu paytda teatr g’oyaviy badiiy tushkunlikka uchragan. lekin xiv asr boshidan keskin jonlanish yuz bergan. undagi mifologik syujetlar va afsonaviy qahramonlar o’rnini hayotiy voqealar va konkret shaxslar qiyofasi egallay borgan. shu tarzda qo’g’irchoq teatri fosh etuvchi satirik qiyofaga kira boshlagan. bu davrda “chodir jamol” va “fonus xayol” deb ataluvchi, qo’g’irchoq yasash va uni o’ynatishda, shuningdek tomosha mazmuniga ko’ra bir-biridan keskin farq qiluvchi tur keng taniladi. ammo keyingi asrlarda ijtimoiy hayot taqozosi ostida qo’g’irchoq teatri va uning turlarida keskin o’zgarishlar yuz beradi. hayotiy voqelik asosida yaratilgan asarlar ya’ni “chodir jamol” va “chodir xayol” qo’g’irchoq teatrlari mofologik va epik repertuarlarni “fonus xayol” teatrini siqib chiqara boshlaydi. tomosha texnikasining ogirligi va ko’proq saroy muhiti bilan …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbek qo`girchoq teatrining paydo bo`lishi tarixi"

prezentatsiya powerpoint o`zbek qo`girchoq teatrining paydo bo`lishi tarixi o’zbek tilida “o’yin” so’ziday ma’nosi ko’p so’z bo’lmasa kerak. artistning mahorati, harakati, texnikasi bilan sahnaviy tomosha shaklida yuzaga keladigan masxarabozlik, raqs, dorbozlik, ayiq va ilon o’ynatish, yog’och oyoq tomoshalari kabi xalq teatrining barcha ko’rinishlari bir so’z bilan “o’yin” deb, mazkur san’atlarning namoyondalari esa “o’yinchi” deb yuritilgan. . qo`girchoq o`yin shuningdek professional qo’g’irchoq teatri ham “qo’girchoq o’yin” deb, qo’g’irchoqboz “o’yinchi” deb atalgan. bunda “o’yin” so’zi iste’dod bilan amalga oshirilgan tomosha, san’at, ijrochilik ma’nosini beradi. qo’g’irchoq o’yin bilan masxarabozlik o’rtasida ko’pgina umumiylik bor. masxarabozlar o’z tomoshalarida niqob ishlatganlarid...

This file contains 20 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "o`zbek qo`girchoq teatrining paydo bo`lishi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbek qo`girchoq teatrining pa… PPTX 20 pages Free download Telegram