materialshunoslik

DOCX 21 pages 247.7 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 247.7 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

kirish:tikuvchilik materialshunosligi fanining maqsad va vazifalari. reja: 1. materialshunoslik fanining ahamiyati. 2. materiallarning guruhlanishi. 3.materialshunoslik fanining boshqa fanlar bilan boglikligi. materialshunoslik amaliy fan bulib, materiallarning tuzilishi va xossalarini urganadi. materialshunoslikni tarakkiyeti oddiydan murakkabga karab borgan materiallarni tashki kurinishini umumiy tasvir berishdan mikro- va makro tuzilishini xozirgi zamon ta’rifigacha; organoleptik (kurish va kul bilan ushlash) baxolashdan xozirgi zamon texnikasi yerdamida fizik va kimeviy usullar bilan materialni tekshirishgacha va shunga uxshash. materialshunoslik barcha ishlab chikarish soxalari uchun juda muxim axamiyatga ega. xar kanday texnologiya avvalom bor materialshunoslik masalalarini yechishdan boshlanadi: buyumlarni vazifasi va ularni ishlab chikarilishiga karab tanlanadigan materialga ishlov berish rejimi va yul kuyiladigan parametrlari aniklanadi. materiallarni tuzilishi va xossalarini chukur va xar tomonlama urgangan xolda xozirgi zamon texnologiyasini tuzish va yukori sifatli buyumlarni ishlab chikarish mumkin. kime, fizika, matematika va boshka fanlarni muvaffakiyatlari, yangi va anik ulchov texnikasini yaratilishi materialshunoslikni goyatda boyitadi va uning rivojlanishiga sharoit yaratiladi. tuzilish va xossalarni …

2 / 21

yumlarida ishlatiladigan materiallarini tuzilishi va xossalarini, tikuvchilik jarayenlarida turli faktorlar ta’sirida va foydalanishda kelib chikadigan uzgarishlarni, shuningdek materiallarning assortimenti va ularni sifatini aniklaydigan usullarini urganadi. tikuvchilikda ishlatiladigan materiallar vazifasiga karab olti guruxga bulinadi: a) asosiy materiallar - tikuvchilik buyumni usti sifatida kullaniladi (gazlama, trikotaj va notukima polotno, tabiiy va sun’iy charm va muyna, kompleks va plenkali materiallar); b) astarli va kistirma materiallar; v) isituvchi materiallar - issikni saklovchi sifatida kullaniladi (momik paxta, vatin, porolon, tabiiy va sun’iy muyna); g) buyum kismlarini biriktiruvchi materiallar(tikuv ipi, yigirilgan ip, yelim materiallar); d) bezash materiallari (tasma, tur, shnurlar va boshka); ye) furnitura- yerdamchi material (tugma, molniya,ilmoklar, knopka va boshka). tikuvchilik buyumlarni aksariyati tukimachilik materiallardan tayerlanadi: gazlama, trikotaj va notukima polotnolardan tikuv va yigirilgan iplar, momik, vatin va boshka kullagan xolda. bu materiallarning asosiy kismi tukimachilik tolalardan tashkil topadi. shuning uchun materialshunoslikda tola va iplarni tuzilishi va xossalari, ularni olinish asoslari urganiladi. tikuvchilik sanoati materialshunosligi …

3 / 21

oslik fanining rivojlanishiga sabablar nimada? 4. materiallar vazifasiga karab nechta guruxga bulinadi? 5. tikuvchilik sanoati materialshunosligi nimalarni urganadi? 6. materialshunoslik fani kaysi fanlar bilan chambarchars boglik? tayanch iboralar: materialshunoslik, tukimachilik materiallari, materiallarning tuzilishi,xossalari, tikuvchilik sanoati, tikuvchilik buyumlari, kimyo, fizika. mavzu. to’qimachilik tolalarini tuzilishi tasnifi. reja: 1. to’qimachilik tolalarining turkumlanishi. 2. paxta, zig’ir, ipak va jun tolalar haqida ma’lumot. 3. tabiiy tolalar tuzilishi, kimyoviy tarkibi xossalari, qo’llanish darajasi tolalar sinfi - paydo bo’lishi, olinishi va kimyoviy tarkibiga qarab, tolalar xar xil gruxlarga bo’linadi. (1-chizma) barcha tolalar 2 ta katta guruxga bo’linadi: 1. tabiiy tolalar. 2. kimyoviy tolalar. tabiatda mavjud bo’lgan tolalar tabiiy tolalar deyiladi. tabiiy tolalarga o’simliklardan olinadigan tolalar (tsellyulozali tolalar - paxta, zig’ir, kanop losi va xokozo), xayvonot tolalari (oqsilli tolalar - jun, tabiiy ipak ) hamda minerallardan olinadigan tolalar kiradi. tolalarning kimeviy tarkibi. mineral tolalardan tashqari barcha tolalar kimyoviy tarkibi jixatidan organiq moddalardir. ular tabiiy va kimyoviy yo’l bilan …

4 / 21

arni sintez qilib olinadigan polimerlar tashqil qiladi. kimyoviy tolalar sun’iy va sintetik xillarga bo’linadi. sun’iy tolalar ishlab chikarishda xom-ashyo sifatida yogoch tsellyulozasi, paxta chikindilari, shisha, metallar va boshkalar, sintetik tolalar ishlab chikarishda esa gazlar xamda toshkumir va neftni kayta ishlash maxsulotlari ishlatiladi. sun’iy tolalarning kimyoviy tarkibi ular olinadigan dastlabki tabiiy xom- ashyoni kimyoviy tarkibidan fark kilmaydi. sintetik tolalar kimyoviy sintez reaktsiyalari natijasida, ya’ni past molekulyar moddalar molekulalarini yiriklashtirib, ularni yukori molekulyar birikmalarga aylantirish natijasida olinadi. bunday tolalar tabiatda tayyor xolda uchramaydi. organoleptik (his qilish) yo’li bilan kimyoviy, sun’iy va sintetik tolalarni kurinishi asosida yaltirokliligini, rangini, uzunligi va yo’g’onligini, egriligi va yonishdagi holatlari o’rganiladi. kul bilan ushlab ko’rib qattiq va yumshoqligini, mustahkamligi, cho’ziluvchanligi, issiq va sovuqligi o’rganiladi. kimyoviy tolalar yakka va tabiiy tolalar bilan aralashma holda yoki kimyoviy tolalar bir-biri bilan aralashtirib ishlatilishi mumkin. har bir komponent aralashma maxsulotda o’ziga xos xossaga egadir, shuning uchun ko’zlangan xossani hosil qilishda aralashmadagi tolalar …

5 / 21

olalarning xossalari gazlamalarning tolali tarkibini to’g’ri aniklash juda muxim axamiyatga ega. gazlamaning tola tarkibi modellash, loyixalash, bichish va tikishda xisobga olinishi zarur. gazlamalarning tashki kurinishi, kayishkokligi, kirkishga karshiligi, titiluvchanligi, chuziluvchanligi, dazmollanuvchanligi, xo’llash-dazmollash rejimlari, uning tola tarkibiga bog’lik bo’ladi. masalan, agar lavsanli jun gazlamalar juda qo’llangan latta ko’yib, 200 °s gacha kizdirilgan dazmol bilan dazmollansa, ayrim joylari kirishadi va ketmaydigan dog’lar paydo bo’ladi. kapron gazlamalarga juda kizib ketgan dazmol tegishi bilanok ular erib ketadi. asetat tolali gazlamalarga juda kizigan dazmol tekkanda ketishi kiyin bo’lgan yaltirok joylar paydo bo’lishi mumkin. gazlamalardagi doglarni ketkazish paytida xam ularning tola tarkibini va shu gazlamani qosil kiladigan tolalarning kimyoviy xossalarini xisobga olish lozim; chunonchi, agar asetat tolali gazlamalardan dog’larni ketkazish uchun aseton ishlatilsa, ketmaydigan boshka doglar paydo bo’lishi, gazlama kisman yoki butunlay erishi mumkin. gazlamalarni tola tarkibiga karab siniflanishi. gazlamalarning tarkibiga kiradigan tolalarning xiliga karab, barcha gazlamalar bir jinsli va bir jinsli bo’lmagan xillarga bulinadi. bir …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "materialshunoslik"

kirish:tikuvchilik materialshunosligi fanining maqsad va vazifalari. reja: 1. materialshunoslik fanining ahamiyati. 2. materiallarning guruhlanishi. 3.materialshunoslik fanining boshqa fanlar bilan boglikligi. materialshunoslik amaliy fan bulib, materiallarning tuzilishi va xossalarini urganadi. materialshunoslikni tarakkiyeti oddiydan murakkabga karab borgan materiallarni tashki kurinishini umumiy tasvir berishdan mikro- va makro tuzilishini xozirgi zamon ta’rifigacha; organoleptik (kurish va kul bilan ushlash) baxolashdan xozirgi zamon texnikasi yerdamida fizik va kimeviy usullar bilan materialni tekshirishgacha va shunga uxshash. materialshunoslik barcha ishlab chikarish soxalari uchun juda muxim axamiyatga ega. xar kanday texnologiya avvalom bor materialshunoslik masalalarini yechishda...

This file contains 21 pages in DOCX format (247.7 KB). To download "materialshunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: materialshunoslik DOCX 21 pages Free download Telegram