metall va metalmaslar fanining maqsadi va vazifalari

DOCX 15 стр. 616,3 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 616,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

metall va metalmaslar fanining maqsadi va vazifalari reja kirish 1. metall va metalmas tushunchasi 2. metall va metalmaslar fanining maqsadi 3. metall va metalmaslar fanining vazifalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish metall va metalmaslar fani texnika, sanoat va kundalik hayotda muhim ahamiyatga ega. ushbu fan turli moddalarning tuzilishi, xossalari hamda ularning qo‘llanilish sohalarini o‘rganadi. metall va metalmaslarning fizik va kimyoviy xususiyatlarini bilish yangi materiallar yaratish, ishlab chiqarishni takomillashtirish va resurslardan oqilona foydalanishga yordam beradi.fan maqsadi — metall va metalmas moddalarning tabiatdagi holatini, ularning olinishi, ishlov berish jarayonlarini hamda amaliy qo‘llanilishini o‘rganishdir. bu bilimlar zamonaviy texnologiyalarni rivojlantirish, iqtisodiyotda samaradorlikni oshirish va ekologik muvozanatni saqlash uchun muhim hisoblanadi. metall va metalmas moddalar: metallar va metalmas moddalar tabiatdagi asosiy moddalar guruhlarini tashkil etadi va ularning o'rganilishi kimyoning asosiy yo'nalishlaridan biridir. metallar va metalmas moddalar atom tuzilishi, elektron konfiguratsiyasi va bog'lanish turlari bo'yicha tubdan farq qiladi, bu esa ularning xossalariga ta'sir etadi. metall va metalmas …

2 / 15

big'ga ega. oksigen (o), xlor (cl) yoki uglerod (c) kabi elementlar metalmaslarning yorqin namunalari hisoblanadi. metalmaslar kovalent yoki ion bog'lanishlarga asoslangan bo'lib, ularning tuzilishi molekulyar yoki tarmoqsimon shaklda bo'ladi. bu tushuncha faqat elementlarga nisbatan emas, balki birikmalarga ham qo'llaniladi: metallar birikmalari (masalan, temir oksidi) va metalmas birikmalari (masalan, suv molekulasi) shu asosda ajratiladi.metallar va metalmas moddalar o'rtasidagi chegaralar mutlaq emas; ba'zi elementlar, masalan, kremniy (si) yoki germaniy (ge), metall va metalmas xossalarini bir vaqtda namoyon etuvchi metalloidlar sifatida o'rta holatda joylashgan. bu elementlarning fizik xossalari metallarga yaqin, kimyoviy xossalari esa metalmaslarga o'xshaydi. umuman olganda, metallar tabiatdagi qattiq va mustahkam moddalar asosini tashkil etsa, metalmaslar gaz, suyuq yoki mo'rt qattiq moddalar shaklida ko'proq uchraydi. bu tushuncha kimyoviy reaksiyalarni bashorat qilish va materiallar sintezida muhim rol o'ynaydi, chunki metallar qaytariluvchan reaksiyalarga, metalmaslar esa oksidlanishga moyil. metall va metalmas moddalarning asosiy farqlari metallar va metalmas moddalar o'rtasidagi farqlar ularning atom va molekula darajasidagi …

3 / 15

2hcl → zncl₂ + h₂), metalmaslar esa metallar bilan birlashib oksidlar hosil qiladi (masalan, 2mg + o₂ → 2mgo). farqlar shuningdek, periodik tizimdagi joylashuvda namoyon bo'ladi: metallar chap va pastki qismda, metalmaslar o'ng va yuqori qismda joylashgan. bu farqlar nafaqat nazariy, balki amaliy ahamiyatga ega: metallar qurilish va elektronika uchun, metalmaslar esa kimyoviy sanoat va tibbiyotda keng qo'llaniladi. chuqurroq tahlil qilsak, bu farqlar kvant mexanikasi asosida izohlanadi: metallarda energiya zonalari to'qnashuvsiz, metalmaslarda esa to'ldirilgan valentlik zonasi izolyatsiyaga sabab bo'ladi. natijada, metallar plastik deformatsiyaga, metalmaslar esa mo'rt sinishga moyil bo'ladi. ularning fizik xossalari fizik xossalar metallar va metalmas moddalar o'rtasidagi farqlarni eng yorqin ko'rsatadi. metallar yorqin metall parvo bilan ajralib turadi, chunki erkin elektronlar yorug'likni aks ettiradi. ularning o'tkazuvchanligi yuqori: mis (cu) elektr tokini 10⁶ s/m gacha o'tkazadi, bu esa simlar va kontaktlarda qo'llanilishiga asos bo'ladi. issiqlik o'tkazuvchanligi ham shunga o'xshash: kumush (ag) 429 vt/(m·k) ko'rsatkichga ega. metallar yuqori erish va …

4 / 15

tahkamlikni oshiradi, metalmaslar esa izolyatsiya materiallarida qo'llaniladi. masalan, silikon (si) yarimo'tkazgich sifatida kompyuter chiplarida ishlatiladi, uning fizik xossalari metall va metalmas orasidagi o'tishni ko'rsatadi. ularning kimyoviy xossalari kimyoviy xossalar metallar va metalmas moddalar reaktivligini belgilaydi. metaller oksidlanish agentlari sifatida ishlaydi: ularning standart reduksiya potentsiali ijobiy bo'lib, natriy -2,71 v ga ega, bu kuchli qaytaruvchanlikni bildiradi. ularning kimyoviy birikmalari ionli bo'lib, masalan, nacl kristallarda na⁺ va cl⁻ ionlari mavjud. metaller vodorod va gidroksidlarni siqib chiqaradi, ammo inert metallar (au, pt) kislotalarga chidamli.metalmas moddalar reduktorlar sifatida faol: xlorning reduksiya potentsiali +1,36 v, bu oksidlovchi kuchini ko'rsatadi. ularning birikmalari kovalent yoki ionli: h₂o molekulyar, ammo nh₄cl ionli. metalmaslar metallar bilan birlashib oksidlarni hosil qiladi, masalan, 4al + 3o₂ → 2al₂o₃. ularning reaktivligi periodik tizimda oshadi: ftor (f) eng faol.chuqurroq ko'rib chiqsak, metallar kimyoviy xossalari katalizator sifatida qo'llanilishiga asos bo'ladi: platina vodorod reaksiyalarida ishlatiladi. metalmaslar esa selektiv reaksiyalarda ustun: uglerod karbonlashtirishda rol o'ynaydi. bu …

5 / 15

lashtirilgan ko'mir ishlatiladi: fe₂o₃ + 3co → 2fe + 3co₂. elektrsizlash (elektroliz) alyuminiy (al) uchun qo'llaniladi: al₂o₃ ni kriolitda eritib, katodda al ajratiladi.metalmas moddalar tabiatda erkin yoki birikmalar shaklida ko'p: kislorod (o₂) havoda 21%, uglerod (c) olmos yoki grafit sifatida. oltingugurt (s) vulkanik cho'kindi yoki gips (caso₄) da uchraydi. olinishi distillyatsiya yoki fraktsionlash bilan: neftdan uglevodorodlar ajratiladi. kislorod kriogen usul bilan havodan kondensatsiya qilinadi: n₂ dan past qaynash harorati (77 k) tufayli ajratiladi.chuqur tahlilda, metallar olinishi energiya sarfi yuqori (masalan, al uchun 13-16 kvt·soat/kg), metalmaslar esa pastroq (o₂ uchun 0,5 kvt·soat/m³). bu ekologik muammolarni keltirib chiqaradi: metallurgiya co₂ chiqaradi, metalmas olinishi esa tabiiy resurslarni kam sarflaydi. zamonaviy usullar, masalan, bioleachings (bakteriyalar yordamida), metallar olinishini yaxshilaydi. metalmaslar uchun esa nanotexnologiyalar yangi shakllarni (fullerenlar) hosil qiladi.metallar va metalmas moddalar kimyoning asosiy poydevori bo'lib, ularning tushunchasi, farqlari, xossalari va olinishi tabiat va texnologiyani bog'laydi. metaller mustahkamlik va o'tkazuvchanlik, metalmaslar esa reaktivlik va izolyatsiya …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "metall va metalmaslar fanining maqsadi va vazifalari"

metall va metalmaslar fanining maqsadi va vazifalari reja kirish 1. metall va metalmas tushunchasi 2. metall va metalmaslar fanining maqsadi 3. metall va metalmaslar fanining vazifalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish metall va metalmaslar fani texnika, sanoat va kundalik hayotda muhim ahamiyatga ega. ushbu fan turli moddalarning tuzilishi, xossalari hamda ularning qo‘llanilish sohalarini o‘rganadi. metall va metalmaslarning fizik va kimyoviy xususiyatlarini bilish yangi materiallar yaratish, ishlab chiqarishni takomillashtirish va resurslardan oqilona foydalanishga yordam beradi.fan maqsadi — metall va metalmas moddalarning tabiatdagi holatini, ularning olinishi, ishlov berish jarayonlarini hamda amaliy qo‘llanilishini o‘rganishdir. bu bilimlar zamonaviy texnologiyalarni rivojlant...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (616,3 КБ). Чтобы скачать "metall va metalmaslar fanining maqsadi va vazifalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: metall va metalmaslar fanining … DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram