mavzu. regression va korrelyatsion tahlil

DOCX 30 pages 188.2 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 188.2 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

10-mavzu. regression va korrelyatsion tahlil reja: 1. o’zaro bog’lanishlar haqida tushuncha va ularning turlari. 2. boshlang’ich malumotlar asosida regressiya tenglamalarini tuzish 3. korrelyatsiya koeffisienti. 4. egri chiziqli regressiya tenglamalarini tuzish. 1. o‘zaro bog‘lanishlar haqida tushuncha va ularning turlari hodisalar orasidagi o‘zaro bog‘lanishlarni o‘rganish statistika fanining muhim vazifasidir. bu jarayonda ikki xil belgilar yoki ko‘rsatkichlar ishtirok etadi, biri erkli o‘zgaruvchilar, ikkinchisi erksiz o‘zgaruvchilar hisoblanadi. birinchi toifadagi belgilar boshqalariga ta’sir etadi, ularning o‘zgarishiga sababchi bo‘ladi. shuning uchun ular omil belgilar deb yuritiladi, ikkinchi toifadagilar esa natijaviy belgilar deyiladi. masalan, paxta yoki bug‘doyga suv, mineral o‘g‘itlar va ishlov berish natijasida ularning hosildorligi oshadi. bu bog‘lanishda hosildorlik natijaviy belgi, unga ta’sir etuvchi kuchlar (suv, o‘g‘it, ishlov berish va h.k.) omil belgilardir. o‘zaro bog‘lanishlar xarakteriga qarab ikki turga bo‘linadi: - funksional bog‘lanishlar; - korrelyatsion bog‘lanishlar. funksional bog‘lanish - bu shunday to‘liq bog‘lanishki, unda bir belgi yoki belgilar o‘zgarish qiymatiga har doim natijaning ma’lum me’yorda o‘zgarishi …

2 / 30

unday to‘liqsiz bog‘lanishki, unda omillarning har bir qiymatiga turli zamon va makon sharoitlarida natijaning har xil qiymatlari mos keladi. bu holda omillar to‘liq soni noma’lumdir. omillarning har bir qiymatiga turli sharoitlarida natijaviy belgining har xil qiymatlari mos keladigan bog‘lanish korrelyatsion bog‘lanish yoki munosabat deyiladi. korrelyatsion bog‘lanishning xarakterli xususiyati shundan iboratki, bunda omillarning to‘liq soni noma’lumdir. shuning uchun bunday bog‘lanishlar to‘liqsiz hisoblanadi va ularni formulalar orqali taqriban ifodalash mumkin, xolos. korrelyatsiya so‘zi lotincha correlation so‘zidan olingan bo‘lib, o‘zaro munosabat, muvofiqlik, bog‘liqlik degan lug‘aviy ma’noga ega. bu atamani statistika faniga ingliz biologi va statistik frensis galto x1x-asr oxirida kiritgan. o‘sha paytda bu so‘z “correlation” (muvofiqlik) ko‘rinishida yozilib to‘la qonli bog‘lanish (relation) emasligini anglatgan. ammo bir asr oldin poleontologiya fanida fransuz olimi jorj kuve xayvonlar qoldiqlari va a’zolarining “korrelyatsiya qonuni” degan iborani ishlatgan. umumiy holda qaralsa, korrelyatsion munosabatda erkin o‘zgaruvchi x belgining har bir qiymatiga () erksiz o‘zgaruvchi u belgining () taqsimoti mos …

3 / 30

padi. undan past qismda ikkinchi, o‘ng qismda esa uchinchi kataklar o‘rnashadi. ikkinchi katak x ning katta qiymatlariga mos keladigan y ning nisbatan kichik qiymatlari va ularning juftlari uchun takrorlanish sonlarini o‘z ichiga oladi. uchinchi katak esa, aksincha, x ning nisbatan kichik qiymatlariga mos keladigan y ning katta qiymatlari va ularni juftlikda takrorlanish sonlarini qamrab oladi. va nihoyat, to‘rtinchi katak birinchi katakning qarama-qarshi holati bo‘lib, u x va y larning o‘zaro mos keladigan katta qiymatlari va ularni takrorlanishi sonlaridan tuziladi. haqiqiy kuzatilgan x va y taqsimotlarining mazkur kataklarda joylashishiga qarab, ular orasida bog‘lanish bor yoki yo‘qligi, mavjud bo‘lsa uning xarakteri haqida boshlang‘ich umumiy fikr yuritish mumkin. masalan, haqiqiy taqsimot takrorlanish sonlari barcha kataklar bo‘yicha betartib sochilib yotsa, x va y belgilar orasida bog‘lanish yo‘qligidan darak beradi. boshqa hollarda ularning kataklar bo‘yicha joylanishi ma’lum tartibdagi oqimlar yo‘nalishiga ega bo‘lsa, demak, x va y belgilar orasida bog‘lanish borligi haqida taxmin qilish o‘rinli bo‘ladi. …

4 / 30

ko‘rinishlarda ifodalanadigan bog‘lanishlar egri chiziqli (yoki chiziqsiz) bog‘lanishga misol bo‘la oladi. statistikada o‘zaro bog‘lanishlarni o‘rganish uchun maxsus usullardan foydalaniladi. xususan, funksional bog‘lanishlarni tekshirish uchun balans va indeks usullari, korrelyatsion bog‘lanishlarni o‘rganish uchun esa parallel qatorlar, analitik gruppalash, dispersion tahlil hamda regression va korrelyatsion tahlil usullari keng qo‘llaniladi. korrelyatsion bog‘lanishlarni o‘rganishda ikki toifadagi masalalar ko‘ndalang bo‘ladi. ulardan biri o‘rganilayotgan hodisalar (belgilar) orasida qanchalik zich (ya’ni kuchli yoki kuchsiz) bog‘lanish mavjudligini baholashdan iborat. bu korrelyatsion tahlil deb ataluvchi usulning vazifasi hisoblanadi. quyidagi rasm yuqorida bayon etilganlarni umumlashgan holda yaqqolroq tasvirlaydi: 9.1-rasm. hodisalar orasidagi o‘zaro-bog‘lanish turlari va o‘rganish usullari. korrrelyatsion tahlil deb hodisalar orasidagi bog‘lanish zichlik darajasini baholashga aytiladi. korrelyatsion tahlil korrelyatsiya koeffitsiyentlarini aniqlash va ularning muhimligini, ishonchliligini baholashga asoslanadi. korrelyatsiya koeffitsiyentlari ikkiyoqlama xarakterga ega. ularni hisoblash natijasida olingan qiymatlarni x bilan y belgilar yoki, aksincha, y bilan x belgilar orasidagi bog‘lanish me’yori deb qarash mumkin. korrelyatsiya koeffitsiyenti (r) -1 dan 1 chegarasida …

5 / 30

egression tahlil deb nomlanuvchi boshqa usul mazkur maqsad uchun xizmat qiladi. regressiya so‘zi lotincha regressio so‘zidan olingan bo‘lib, orqaga harakatlanish degan lug‘aviy ma’noga ega. bu atamani statistikaga kirib kelishi ham korrelyatsion tahlil asoschilari f.galton va k.pirson nomlari bilan bog‘liqdir. regression tahlil natijaviy belgiga ta’sir etuvchi omillarning samaradorligini aniqlab beradi. regression tahlil amaliy masalalarni yechishda muhim ahamiyat kasb etadi. u natijaviy belgiga ta’sir etuvchi belgilarning samaradorligini amaliy jihatdan yetarli darajada aniqlik bilan baholash imkonini beradi. shu bilan birga regression tahlil yordamida iqtisodiy hodisalarning kelajak davrlar uchun istiqbol miqdorlarini baholash va ularning ehtimol chegaralarini aniqlash mumkin. regression va korrelyatsion tahlilda bog‘lanishning regressiya tenglamasi aniqlanadi va u ma’lum ehtimol (ishonch darajasi) bilan baholanadi, so‘ngra iqtisodiy-statistik tahlil qilinadi. shu sababli ham regression va korrelyatsion tahlil quyidagi 4 bosqichdan iborat bo‘ladi: 1. masala qo‘yilishi va dastlabki tahlil; 1. ma’lumotlarni to‘plash va ularni o‘rganib chiqish; 1. bog‘lanish shakli va regressiya tenglamasini aniqlash; 1. regressiya tenglamasini baholash …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mavzu. regression va korrelyatsion tahlil"

10-mavzu. regression va korrelyatsion tahlil reja: 1. o’zaro bog’lanishlar haqida tushuncha va ularning turlari. 2. boshlang’ich malumotlar asosida regressiya tenglamalarini tuzish 3. korrelyatsiya koeffisienti. 4. egri chiziqli regressiya tenglamalarini tuzish. 1. o‘zaro bog‘lanishlar haqida tushuncha va ularning turlari hodisalar orasidagi o‘zaro bog‘lanishlarni o‘rganish statistika fanining muhim vazifasidir. bu jarayonda ikki xil belgilar yoki ko‘rsatkichlar ishtirok etadi, biri erkli o‘zgaruvchilar, ikkinchisi erksiz o‘zgaruvchilar hisoblanadi. birinchi toifadagi belgilar boshqalariga ta’sir etadi, ularning o‘zgarishiga sababchi bo‘ladi. shuning uchun ular omil belgilar deb yuritiladi, ikkinchi toifadagilar esa natijaviy belgilar deyiladi. masalan, paxta yoki bug‘doyga suv, mineral o‘...

This file contains 30 pages in DOCX format (188.2 KB). To download "mavzu. regression va korrelyatsion tahlil", click the Telegram button on the left.

Tags: mavzu. regression va korrelyats… DOCX 30 pages Free download Telegram