oquvchilarda-kiberxavfsizlik-tushunchasini-shakllantirish

PPTX 22 pages 9.9 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.9 MB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

o'quvchilarda kiberxavfsizlik tushunchasini shakllantirish o'quvchilarda kiberxavfsizlik tushunchasini shakllantirish zamonaviy raqamli dunyoda xavfsizlik - bu faqat texnika emas, balki hayot va o'quvchilarning kelajagi kurs ishi - termiz davlat universiteti, axborot texnologiyalari fakulteti, kopyuter ilimlari va dasturlash texnologiyalari yo'nalishi bajardi: xudoyberdiyev a. a. rahbari: mamatqobilov a. 3 kiberxavfsizlikning ahamiyati va dolzarbligi zamonaviy axborot jamiyatida raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi bilan bir qatorda kiberxavfsizlik masalalari keskin ahamiyat kasb etmoqda. o'zbekiston respublikasida raqamlashtirish jarayonlari kuchayib, davlat va xususiy tashkilotlar, shuningdek, oddiy fuqarolar tobora ko'proq raqamli xizmatlarga o'tmoqdalar. jinoyatchilik o'sishi 2019-yilda 863 ta jinoyat, 2024-yilda 58,800 ta jinoyat - 68 baravar oshish moliyaviy yo'qotishlar so'nggi 5 yillikda 1 trillion 909 milliard so'm talon-toroj qilindi kiberjinoyatlarning ulushi 2023-yilda 6,2%, 2024-yilda 44,4% - deyarli har ikkita jinoyatning biri 4 kiberxavfsizlik: nazariy asoslar kiberxavfsizlik - bu kompyuter tizimlari, tarmoqlar, dasturlar va ma'lumotlarni ruxsatsiz kirish, o'zgartirish, buzish yoki yo'q qilishdan himoya qilish bo'yicha choralar majmuidir. ushbu tushuncha keng ma'noda axborot …

2 / 22

$igi mumkin. 5 telegram tdata fayli orqali hisobni o'g'irlash telegram messenjeri o'zbekistonda eng mashhur aloqa vositasi bo'lib, 18-24 million foydalanuvchiga ega. biroq, tdata fayli orqali hisob o'g'irlash kabi zamonaviy hujum usullari tobora keng tarqalmoqda. 2025-yil iyul oyida toshkentda aniqlangan jinoiy guruh telegram messenjerida virusli apk dasturlar yordamida 177 ta bank kartasidan qariyb 1 milliard so'm o'g'irlagan. tdata fayli nima? tdata (telegram data) - bu telegram desktop dasturining barcha ma'lumotlarini saqlovchi papka. ushbu papkada autentifikatsiya tokenlari, sessiya ma'lumotlari, shifrlangan xabarlar, medialar, sozlamalar va kontaktlar joylashgan. windows c:\users\[username]\appdata\roaming\telegramdesktop\tdata macos ~/library/application support/telegram desktop/tdata linux ~/.local/share/telegramdesktop/tdata 6 tdata hujum mexanizmi va hujumdan himoyalanish kiberjinoyatchilar tdata papkasini qo'lga kiritishning bir nechta usullarini qo'llaydi. zararli dasturlar (troyan, spyware), ijtimoiy muhandislik, fizik kirish yoki masofadan boshqarish dasturlari (anydesk, teamviewer) orqali hujumlar amalga oshiriladi. hujumdan keyin nima bo'ladi? 1 o'z kompyuteriga ko'chirish tdata papkasini o'z telegram desktop dasturi papkasiga joylashtiradi 2 telegram desktop ni ishga tushirish dastur avtomatik …$

3 / 22

i birinchi himoya chizig'i. biroq, zaif parollar yoki noto'g'ri saqlangan parollar jiddiy xavf tug'diradi. hash funksiyalari - bu istalgan uzunlikdagi ma'lumotni qat'iy belgilangan uzunlikdagi belglar ketma-ketligiga aylantiradigan matematika algoritm. mashhur hash algoritmlari algoritm uzunlik status ishlatish md5 128 bit (32 hex) zaif fayl yaxlitligi sha-1 160 bit (40 hex) zaif eski tizimlar sha-256 256 bit (64 hex) xavfsiz zamonaviy tizimlar bcrypt o'zgaruvchan eng yaxshi parollar parol cracking texnikalari brute force barcha mumkin bo'lgan kombinatsiyalarni sinab ko'rish. 4 belgili oddiy parol md5 bilan 0.002 soniyada cracking mumkin. dictionary attack eng ko'p ishlatiladigan parollar ro'yxatini sinash. rockyou databreach dan 32 million parol ro'yxati mavjud. rainbow table oldindan hisoblab qo'yilgan hash jadvali. biroq, salt (tuz) ishlatilsa, rainbow table ishlamaydi. credential stuffing bir saytdan o'g'irlangan parollarni boshqa saytlarda sinab ko'rish. ko'p odamlar bir xil paroldan foydalangani uchun samarali. 8 social engineering: ijtimoiy muhandislik hujumlari social engineering - bu texnik zaifliklardan emas, balki insoniy psixologiyadan …

4 / 22

vfsizligi va wpa2 zaifliklarni wifi tarmoqlari zamonaviy hayotning ajralmas qismi. o'zbekistonda kafelar, restoranlar, mehmonxonalar, jamoat joylari va uylar wifi bilan ta'minlangan. biroq, ko'pchilik wifi tarmoqlar yetarli darajada himoyalanmagan yoki zaif sozlamalar tufayli xavf ostida. wifi xavfsizlik protokollari tarixiy rivojlanishi 1 wep (1999) birinchi wifi shifrlash protokoli. 64 yoki 128 bit kalit. 2001-yilda buzildi, 1 daqiqada cracking mumkin. 2 wpa (2003) wep o'rnini bosdi. tkip shifrlash. 2008-yilda zaifliklar topildi. 3 wpa2 (2004) aes shifrlash. eng keng tarqalgan protokol. xavfsiz, lekin zaifliklar bor. 4 wpa3 (2018) sae shifrlash. forward secrecy. yangi qurilmalarda. wpa2 zaifliklarini krack (key reinstallation attack) - 2017: belgiya olimlari wpa2 da jiddiy zaiflik topdilar. hujumchi qurbonning wifi ulanishini to'xtatib, ma'lumotlarni ushlab olishi mumkin. 4-way handshake ni qayta yuborish orqali kalit qayta o'rnatiladi va shifrlangan trafik ochiladi. brute force wpa2 psk: agar wifi paroli zaif bo'lsa, uni brute force yoki dictionary attack orqali topish mumkin. aircrack-ng, hashcat kabi toollar ishlatiladi. …

5 / 22

me='$username' and password='$password'"; agar hujumchi admin' -- kiritsa, hosil bo'lgan so'rov: select * from users where username='admin' -- ' and password='...' bu yerda -- sql kommentariya belgisi bo'lib, undan keyingi barcha kod qismi e'tiborga olinmaydi. natijada hujumchi parolni bilmasdan tizimga kirish imkoniyatiga ega bo'ladi. 11 xulosa: o'quvchilarni kiberxavfsizlik bo'yicha o'qitish kiberxavfsizlik - bu faqat texnik muammo emas, balki jamiyatning barcha qatlamlarini qamrab oluvchi muhim masala. o'zbekistonda kiberjinoyatlar 68 baravar oshib, fuqarolar 603 milliard so'm yo'qotgan. shuning uchun o'quvchilarni kiberxavfsizlik bo'yicha o'qitish zarur. asosiy tavsiyalar kuchli parol yaratish minimum 12 belgi, katta-kichik harflar, raqamlar, maxsus belgilar. parol menejerlari ishlatish. ikki faktorli autentifikatsiya sms kod, autentifikator ilova (google authenticator), hardware key (yubikey) qo'llash. shubhalan va tekshir noma'lum havolalarga bosma, maxfiy ma'lumot berma, bank o'zi qo'ng'iroq qilsa ham qayta qo'ng'iroq qil. yangilanishlarni o'rnatish operatsion tizim, dasturlar, antivirus yangilanishlarini o'rnatish. zero-day zaifliklardan himoyalanish. o'quvchilar uchun ta'lim maqsadlari kiberxavfsizlikning nazariy asoslarini tushunish zamonaviy tahdidlarni aniqlash …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oquvchilarda-kiberxavfsizlik-tushunchasini-shakllantirish"

o'quvchilarda kiberxavfsizlik tushunchasini shakllantirish o'quvchilarda kiberxavfsizlik tushunchasini shakllantirish zamonaviy raqamli dunyoda xavfsizlik - bu faqat texnika emas, balki hayot va o'quvchilarning kelajagi kurs ishi - termiz davlat universiteti, axborot texnologiyalari fakulteti, kopyuter ilimlari va dasturlash texnologiyalari yo'nalishi bajardi: xudoyberdiyev a. a. rahbari: mamatqobilov a. 3 kiberxavfsizlikning ahamiyati va dolzarbligi zamonaviy axborot jamiyatida raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi bilan bir qatorda kiberxavfsizlik masalalari keskin ahamiyat kasb etmoqda. o'zbekiston respublikasida raqamlashtirish jarayonlari kuchayib, davlat va xususiy tashkilotlar, shuningdek, oddiy fuqarolar tobora ko'proq raqamli xizmatlarga o'tmoqdalar. jinoyatchilik o'sishi ...

This file contains 22 pages in PPTX format (9.9 MB). To download "oquvchilarda-kiberxavfsizlik-tushunchasini-shakllantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: oquvchilarda-kiberxavfsizlik-tu… PPTX 22 pages Free download Telegram