mirzo ulugbek-davlat arbobi va qomusiy olim

DOCX 7 pages 17.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.0 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi referat mavzu: mirzo ulugbek-davlat arbobi va qomusiy olim tayyorladi: g kirish 1. mirzo ulug'bek – davlat arbobi 2. mirzo ulug'bek – polimat olim 3. mirzo ulug'bekning merosi va ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mirzo ulug'bek, xv asrdagi temuriylar sulolasi hukmdori, samarqandni ilm-fan markaziga aylantirib, astronomiya, matematika va boshqa sohalarda beqiyos meros qoldirdi. ulug'bek 1394 yilda tug'ilgan, chingizxon avlodidan bo'lgan amir temurning nabirasi bo'lib, ilm-fanga bo'lgan qiziqishi uning hukmronligi davrida rivojlanishga olib keldi. uning astronomik kuzatuvlari, xususan, 1018 yulduzning o'rni aniq ko'rsatilgan «zij-i jadidi ko'ragoniy» asari o'rta asrlar faniga katta hissa qo'shgan. mirzo ulug'bekning hayoti va kelib chiqishi mirzo ulug'bek 1394-yilning 22-martida eronning sultoniya shahrida amir temurning nabirasi sifatida tug'ilgan. uning asl ismi muhammad tarag'ay bo'lib, ulug'bek unvoni bo'lgan. ulug'bekning otasi shohruh mirzo, temuriylar imperiyasining hukmdori bo'lib, uning onasi gavharshod begim ham temuriylar sulolasidan edi, bu esa uning taxtga bo'lgan huquqini mustahkamladi. ulug'bek …

2 / 7

ing o‘rnini aniqlab, ptolemey katalogidan keyingi eng aniq yulduzlar jadvali bo‘lgan, uning aniqligi 0,01 gradusgacha edi. ulug‘bek samarqand rasadxonasida astronomik kuzatishlar olib borish uchun g‘oyat katta kvadrant asbobini qurdirgan, uning radiusi 40 metr bo‘lib, osmon jismlarining koordinatalarini o‘lchashda beqiyos aniqlikni ta’minlagan. ulug‘bek quyoshning yillik harakatini aniqlashda ham katta yutuqlarga erishgan, uning hisob-kitoblariga ko‘ra, bir yillik davr 365 kun, 5 soat, 49 daqiqa va 15 soniyani tashkil etgan, bu zamonaviy qiymatga juda yaqin. ulug'bek rasadxonasi ulugʻbek rasadxonasi 1420-yillarda samarqandda barpo etilgan boʻlib, oʻz davrining eng yirik astronomik kuzatuv markazi hisoblanib, aniq koordinatalar va osmon jismlarining holatini belgilashga xizmat qilgan. rasadxonaning asosiy quroli boʻlgan ulkan kvadrantning radiusi 40.21 metrga teng boʻlib, u yulduzlarning meridian orqali oʻtish balandligini oʻlchash uchun moʻljallangan va oʻta aniqlikni taʼminlagan. ulugʻbek rasadxonasida quyosh, oy va sayyoralarning harakatini kuzatish orqali zijlar tuzilgan boʻlib, unda 1018 ta yulduzning oʻrni aniq koʻrsatilgan va bu astronomiyada katta yutuq boʻlgan. zij guragoniy: astronomik …

3 / 7

ikda hisoblangan, bu o'sha davr uchun noyob natija edi. ulug'bekning geometriya sohasidagi eng muhim yutuqlaridan biri bu uning yulduzlar joylashuvini aniqlash uchun yaratgan kvadrant asbobi bo'lib, u osmon jismlarining koordinatalarini yuqori aniqlikda o'lchash imkonini bergan. ulug'bek matematiklari yer aylanasini aniqlashga urinishgan va ular eratosfenning usulidan foydalanib, meridian uzunligini hisoblashgan, bu esa geografik o'lchovlarning rivojlanishiga katta ta'sir ko'rsatgan. ulug'bekning madaniy homiyligi ulugʻbekning madaniy homiyligi samarqandda xv asrda 100 dan ortiq olimni jamlagan ilmiy maktab yaratilishiga turtki boʻldi. bu davr sharq renessansining bir qismi hisoblanadi. ulugʻbekning buyrugʻi bilan qurilgan 1420-yillarda samarqand rasadxonasi astronomiya sohasida 1018 ta yulduzning koordinatalarini aniqlagan “zij” nomli asar yaratilishiga imkon berdi. ulugʻbek oʻz hisobidan madrasalar qurdirdi, jumladan, samarqandda 1417-1420-yillarda qurilgan madrasa oʻsha davrning eng nufuzli oʻquv markazlaridan biri boʻlib, unda matematika, astronomiya oʻqitilgan. samarqand: ilm-fan markazi ulug'bek samarqandni xv asrda ilm-fan markaziga aylantirib, astronomiya, matematika va boshqa sohalarda chuqur izlanishlar olib borish uchun qulay sharoit yaratdi. samarqandda ulug'bek …

4 / 7

ng she'rlarida 15-asr o'rta osiyo madaniyati, insonning o'rni va taqdiri kabi falsafiy masalalar ko'tarilgan bo'lib, bu uning adabiy merosining qimmatini oshiradi. ulug'bekning shaxsiy fazilatlari va dunyoqarashi ulug‘bekning adolatparvarligi uning hukmronligi davrida yaqqol namoyon bo‘lgan, u har doim 1449-yilgacha oddiy xalq manfaatlarini himoya qilishga intilgan. ulug‘bekning ilm-fanga bo‘lgan qiziqishi 10 yoshidan boshlangan. bu uning 1420-yilda samarqandda rasadxona qurishga turtki bo'lgan asosiy omil edi. ulug‘bekning dunyoqarashi o‘z davrining diniy dogmalaridan ancha yuqori edi, u 7 yoshidan boshlab astronomiya va matematikaga qiziqishi tufayli ilm-fanni ustun qo‘ygan. uning o'limi va merosining qayta tiklanishi ulug'bekning o'limidan so'ng, uning ilmiy merosi e'tibordan chetda qoldi, lekin xix asr oxirida sharqshunoslar uning asarlarini qayta kashf etishdi. 1941-yilda, ulug'bekning 600 yilligi nishonlandi, bu uning ilmiy yutuqlariga e'tiborni qayta qaratdi va obro'sini tikladi. sovet davrida ulug'bek rasman buyuk olim sifatida tan olindi, uning astronomik jadvallari qayta nashr etildi va uning haykali o'rnatildi. ulug'bekning jahon fani va madaniyatiga qo'shgan hissasi ulug'bekning …

5 / 7

a olingan ma’lumotlar jamlangan bo‘lib, u o‘sha davr astronomiyasi uchun muhim manba bo‘lib xizmat qilgan. ulug‘bekning “xulosa”sidagi yulduzlar katalogi ptolemeyning “almagest”idan keyingi eng aniq kataloglardan biri hisoblanadi, unda yulduzlar koordinatalari yuqori aniqlik bilan berilgan. xulosa mirzo ulug'bek davlat arbobi va qomusiy olim sifatida ilm-fan rivojiga bebaho hissa qo'shdi, uning merosi bugungi kunda ham ahamiyatli. foydalanilgan adabiyotlar 1. abdullayev, i. "mirzo ulug'bekning davlat arbobi sifatidagi faoliyati." toshkent: fan, 1994. 2. ahmedov, b.a. "ulug'bek." toshkent: o'zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008. 3. bulbnikova, g.s. "mirzo ulugbek va uning astronomik maktabi." toshkent: fan, 1984. 4. qori-niyoziy, t.n. "ulug'bekning astronomik maktabi 0 0 0 7

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mirzo ulugbek-davlat arbobi va qomusiy olim"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi referat mavzu: mirzo ulugbek-davlat arbobi va qomusiy olim tayyorladi: g kirish 1. mirzo ulug'bek – davlat arbobi 2. mirzo ulug'bek – polimat olim 3. mirzo ulug'bekning merosi va ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mirzo ulug'bek, xv asrdagi temuriylar sulolasi hukmdori, samarqandni ilm-fan markaziga aylantirib, astronomiya, matematika va boshqa sohalarda beqiyos meros qoldirdi. ulug'bek 1394 yilda tug'ilgan, chingizxon avlodidan bo'lgan amir temurning nabirasi bo'lib, ilm-fanga bo'lgan qiziqishi uning hukmronligi davrida rivojlanishga olib keldi. uning astronomik kuzatuvlari, xususan, 1018 yulduzning o'rni aniq ko'rsatilgan «zij-i jadidi ko'ragoniy» asari o'rta asrlar faniga katta hissa qo'shgan. mirzo ulu...

This file contains 7 pages in DOCX format (17.0 KB). To download "mirzo ulugbek-davlat arbobi va qomusiy olim", click the Telegram button on the left.

Tags: mirzo ulugbek-davlat arbobi va … DOCX 7 pages Free download Telegram