qoʻshma gapning tarkibiy qismlarining ifoda maqsadiga koʻra turlari

DOCX 38 pages 79.7 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 79.7 KB

File type DOCX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti “tillar va maktabagacha ta’lim” fakulteti “o‘zbek tili va adabiyoti” yo‘nalishi 22/5-guruh talabasi ochilova dilnozaning “hozirgi oʻzbek adabiy tili” fanidan kurs ishi mavzu: qoʻshma gapning tarkibiy qismlarining ifoda maqsadiga koʻra turlari ilmiy rahbar: ______________________ «____» ________2025-y. chirchiq – 2025 mundarija: kirish.....................................................................................................................3 i bob. darak gapli qoʻshma gaplar 1.1. darak gapli qoʻshma gaplarning umumiy tavsifi.............................................7 1.2. ularning tuzilish xususiyatlari va tarkibiy qismlarining bog‘lanish usullari.11 1.3. badiiy, ilmiy va publitsistik uslublardagi qoʻllanilishi..................................13 ii bob. soʻroq gapli qoʻshma gaplar 2.1. soʻroq gapli qoʻshma gaplarning hosil bo‘lishi va tuzilishi...........................15 2.2. bunday gaplarda bogʻlovchi vositalarning oʻrni...........................................20 2.3. nutqda va yozma matnlarda qoʻllanish xususiyatlari....................................22 iii bob. buyruq-istak gapli qoʻshma gaplar 3.1. buyruq, istak va iltimos ma’nosini ifodalovchi qoʻshma gaplarning o‘ziga xosligi...................................................................................................................25 3.2. ularning tarkibiy tuzilishi va mazmuniy jihatlari..........................................30 3.3. adabiy-badiiy asarlar va ogʻzaki nutqda uchrashi.........................................32 xulosa..................................................................................................................34 foydalanilgan adabiyotlar.................................................................................36 foydalanilgan saytlar.........................................................................................38 kirish t

2 / 38

il inson tafakkuri va jamiyat taraqqiyotining eng muhim vositalaridan biri hisoblanadi. tilshunoslikning asosiy tadqiqot obyekti bo‘lgan gap esa fikr ifodalashning asosiy shakli bo‘lib, uning tuzilishi, turlari va nutqdagi o‘rni alohida o‘rganiladi. gaplar o‘z tuzilishiga ko‘ra sodda va qo‘shma gaplarga ajratiladi. qo‘shma gap esa murakkab sintaktik birlik bo‘lib, ikki yoki undan ortiq predikativ tarkibli qismlardan tashkil topadi va fikrni yanada kengroq, to‘liqroq ifodalash imkonini beradi. qo‘shma gaplar turli belgilarga ko‘ra tasniflanadi. ularning ifoda maqsadiga ko‘ra darak, so‘roq va buyruq-istak gaplarga bo‘linishi mantiqan asosli bo‘lib, har biri o‘ziga xosgrammatik va semantik xususiyatlarga ega. darak gapli qo‘shma gaplar muayyan voqea-hodisa haqida xabar berish uchun xizmat qilsa, so‘roq gapli qo‘shma gaplar ma’lum bir ma’lumot olish maqsadida qo‘llanadi. buyruq-istak gapli qo‘shma gaplar esa buyrug‘, iltimos yoki istakni ifodalash uchun ishlatiladi. [footnoteref:1] [1: o‘zbekiston respublikasi prezidenti (2021-yil). “o‘zbek tili va madaniyatini rivojlantirishga oid yangi tashabbuslar to‘g‘risida” qarori. tashkent: o‘zbekiston respublikasi prezidenti matbuot xizmati. ] o‘zbek tilining …

3 / 38

vatlash va xalqaro maydondagi mavqeini mustahkamlash muhim vazifalar sifatida belgilab berilgan. shu jihatdan olganda, o‘zbek tilining grammatik qurilishi, ayniqsa, sintaktik tuzilishini chuqur o‘rganish zamonaviy lingvistikaning dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi. tilshunoslikda gap sintaksisi muhim yo‘nalishlardan biri bo‘lib, uning o‘rganilishi nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham katta ahamiyatga ega. jumladan, qo‘shma gaplarning ifoda maqsadiga ko‘ra tasniflanishi va ularning nutqiy hamda stilistik imkoniyatlarini o‘rganish o‘zbek tilining boy grammatik imkoniyatlarini yanada chuqurroq anglashga yordam beradi. prezidentimizning "o‘zbek tilini xalqaro miqyosda targ‘ib qilish va rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida"gi pq–5032-sonli qarori ham aynan tilshunoslik tadqiqotlarini yangi bosqichga ko‘tarish zarurligini ta’kidlaydi.[footnoteref:2] [2: o‘zbekiston respublikasi prezidenti (2022-yil). “o‘zbek tilini o‘qitish tizimini takomillashtirishga doir qaror”. tashkent: o‘zbekiston respublikasi prezidenti matbuot xizmati. ] ushbu kurs ishida qo‘shma gaplarning ifoda maqsadiga ko‘ra turlari – darak, so‘roq va buyruq-istak gaplar ilmiy-nazariy jihatdan o‘rganilib, ularning grammatik va semantik xususiyatlari tahlil qilinadi. shuningdek, bu mavzuni tadqiq etish orqali qo‘shma gaplarning turli nutq uslublarida qanday …

4 / 38

ishi (darak, so‘roq va buyruq-istak gaplar) ularning kommunikativ vazifasini aniqroq belgilashga yordam beradi. bugungi kunda tilshunoslikda gapning tuzilish xususiyatlarini o‘rganish nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham katta ahamiyat kasb etmoqda. chunki qo‘shma gaplarning mazkur tasnifini o‘rganish matnshunoslik, tarjimashunoslik va til madaniyati kabi sohalarda ham muhim ahamiyat kasb etadi. bundan tashqari, badiiy, ilmiy va publitsistik matnlarda qo‘shma gaplarning qaysi turi ko‘proq ishlatilishini aniqlash, ularning kommunikativ yuklamasini tahlil qilish va turli uslubiy jihatlarini tadqiq etish bugungi kun lingvistikasining dolzarb yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. shu sababli, ushbu kurs ishi qo‘shma gaplarning ifoda maqsadiga ko‘ra turlarini batafsil o‘rganish, ularning grammatik va semantik jihatlarini tahlil qilish hamda amaliy nutqda qo‘llanish xususiyatlarini yoritib berish jihatidan muhim ahamiyatga ega. kurs ishining maqsadi: ushbu kurs ishi qo‘shma gaplarning ifoda maqsadiga ko‘ra turlarini – darak, so‘roq va buyruq-istak gapli qo‘shma gaplarni ilmiy-nazariy jihatdan o‘rganish va ularning grammatik hamda semantik xususiyatlarini tahlil qilishga qaratilgan. shuningdek, bu mavzuni tadqiq etish orqali qo‘shma …

5 / 38

belgilash. kurs ishining obyekti: ushbu kurs ishining obyekti o‘zbek tilidagi qo‘shma gaplarning ifoda maqsadiga ko‘ra turlari – darak, so‘roq va buyruq-istak gapli qo‘shma gaplar hamda ularning grammatik va semantik jihatlaridir. kurs ishining predmeti: kurs ishining predmeti qo‘shma gaplarning ifoda maqsadiga ko‘ra tasnifi, ularning tarkibiy qismlarining bog‘lanish xususiyatlari va turli nutq uslublarida qo‘llanishi bilan bog‘liq sintaktik va semantik jihatlarning tahlilidan iborat. kurs ishining metodik asosi: ushbu kurs ishining metodik asosi tilshunoslikning nazariy va amaliy tadqiqot usullariga asoslanadi. tadqiqot davomida taqqoslash, tahlil qilish, sistemalashtirish, tasniflash, statistik va struktur tahlil kabi metodlardan foydalaniladi. · taqqoslash metodi – qo‘shma gaplarning ifoda maqsadiga ko‘ra turlarini boshqa gap shakllari bilan solishtirib o‘rganish uchun qo‘llaniladi. · tahlil metodi – qo‘shma gaplarning grammatik va semantik xususiyatlarini chuqur o‘rganish uchun ishlatiladi. · sistemalashtirish metodi – qo‘shma gaplarning ifoda maqsadiga ko‘ra tasniflanishini aniq belgilashda yordam beradi. · tasniflash metodi – qo‘shma gaplarning darak, so‘roq va buyruq-istak shakllarini ajratish uchun qo‘llaniladi. …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qoʻshma gapning tarkibiy qismlarining ifoda maqsadiga koʻra turlari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti “tillar va maktabagacha ta’lim” fakulteti “o‘zbek tili va adabiyoti” yo‘nalishi 22/5-guruh talabasi ochilova dilnozaning “hozirgi oʻzbek adabiy tili” fanidan kurs ishi mavzu: qoʻshma gapning tarkibiy qismlarining ifoda maqsadiga koʻra turlari ilmiy rahbar: ______________________ «____» ________2025-y. chirchiq – 2025 mundarija: kirish.....................................................................................................................3 i bob. darak gapli qoʻshma gaplar 1.1. darak gapli qoʻshma gaplarning umumiy tavsifi.............................................7 1.2. ularning tuzilish xususiyatlari va tarkibiy qismlarining bog‘lanish usullari.11 1.3. badiiy, i...

This file contains 38 pages in DOCX format (79.7 KB). To download "qoʻshma gapning tarkibiy qismlarining ifoda maqsadiga koʻra turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qoʻshma gapning tarkibiy qismla… DOCX 38 pages Free download Telegram