mavzu.nafosatfalsafasi (estetika)

PPTX 31 pages 9.0 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.0 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

7- mavzu. estetika nazariyasi. 13- mavzu. nafosat falsafasi (estetika) reja: dunyoni estetik idrok etishning mohiyati estetikaning zamonaviy yondashuvlari estetik tarbiyada ijodning o’rni. estetik did va olamni estetik idrok etishning shaxs kamolotiga ta’siri estetika yoki nafosatshunoslik eng qadimgi fanlardan biri uning tarixi 2,5 – 3 ming yillik davrni o'z ichiga oladi «estetika» iborasini xviii asrda aleksandr baumgarten ilmiy muomalaga kiritgan nazariyalar gotfrid vilxelm leybnits inson ma'naviy olamni aql-idrok, iroda-ixtiyor, his-tuyg'u asosida o'rganadi aql-idrokni o'rganadigan fan – mantiq; iroda-ixtiyorni o'rganuvchi fan – etika; his-tuyg'uni o'rganadigan fan - ??? aleksandr baumgarten «his qilish», «his etiladigan» ma'nolarini «sezish», anglatuvchi yunoncha «oyestetikos» so'zidan «estetika» aisthetikos– (olmoncha «estetik»- «eshtetik»). idrok etish nazariyasi u estetikani hissiy sifatida olib qaraydi. amaliy ahamiyati yuksak did egasi va farosatli bo'lishning inson kamolotidagi zaruriyatini tushuntirib berishda dizaynchi- injenerlar, atrof- muhitni go'zallashtirish bilan shug'ullanadigan mutaxassislarning ish faoliyatida san'at va go'zallik targ'ibotchi larining faoliyatini yo'lga qo'yishda chinakam san'at asarini saviyasi past asarlardan ajrata …

2 / 31

vedalar va upanishadlardagi nafosatli ibtidolar, g'oyalar qadimgi hind dostonlari «mahobxarat» va «ramayana» badiiyati hamda nafosatiga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. xitoy 🠶 shitszin («qo'shiqlar kitobi»); 🠶 ieroglif (belgilar odamlarning reallikka nafosatli munosabatini belgilagan); 🠶 daochilik yo'nalishi (fazo (kosmos) va tabiatning azaliy va abadiy go'zalligi); 🠶 konfutsiychilik yo'nalishi (xulqiy go'zallik muammosini o'rtaga tashlaydi). avesto 🠶«got»lardagi go'zallik haqidagi tasavvur ilohiy nuqtai-nazardan adllikka, mezoniylikka, mutanosiblikka, ya'ni uyg'unlik tushunchasining ilk ibtidoiy ko'rinishlariga borib taqaladi. 🠶so'zni muqaddaslashtirish, fikr – so'z - a'mol uchligi, tabiatga muhabbat, atrof-muhit go'zalligiga e'tibor. qadimgi yunon estyetikasi aloqasini 🠶 axloq va go'zallikning uzviy ko'rsatadi; 🠶 uning ideali ma'nan va jisman go'zal inson; in'ikos 🠶 inson - san'atning asosiy obekti; 🠶 san'at taqlid orqali hayotni ettirishdir. suqrot (mil. avv. 469-399 yy) g'oyalar muammosini o'rtaga tashlaydi. asl go'zallik his etiluvchi narsalar dunyosida bo'lmaydi, u g'oyalar olamiga taalluqli. san'atkor o'ziga xos nusxa ko'chiruvchi. san'at bilish quroli bo'la olmaydi, aksincha, u aldamchi ro'yo, asl olamning mohiyatiga etib …

3 / 31

h «katarsis»ni san'atga nisbatan ishlatadi. forig'lanish san'at o'z oldiga qo'ygan maqsad bo'lib, u mohiyatan qo'rquv yo achinish tufayli inson qalbini salbiy hissiyotlardan forig'lantiradi. arastu (mil.avv. 384-322 yy.) o'rta asr sharq allomalari estyetikasi ezgulik bilan go'zallikni aynanlashtiradi. san'at taqlidiylik hususiyatiga ega. she'riy nutq - mutloq yolg'on. sofistik nutq - asosan yolg'on. hitobiy nutq - bir xilda ham yolg'on, ham rost. dialektik nutq - asosan rost. isbotiy (apodiktik) nutq - mutlaq rost. she'riyatni tasviriy san'at bilan qiyoslaydi va har ikkala san'at turi ham mohiyatan bir xil asosga - taqlidga borib taqalishini aytadi. «musiqa haqidagi katta kitob» asarida musiqiy bilimni ijro san'ati bilan bog'liq bo'lgan musiqiy amaliyotga va musiqaning «sof o'zini», ijrochilikka bog'lanmagan holda o'rganadigan nazariyaga ajratadi. abu nasr al-farobiy (873-950) 🠶 musiqadan olinadigan lazzat musiqiy uyg'unlikning makonda yoyilishidan, pardalarning navbatma-navbat kelishidandir. 🠶 musiqada tovushning o'zi kifoya qilmaydi, balki uni qanday chiqarish muhim. 🠶 jismoniy go'zallik - qalb go'zalligi bilan belgilanadi. haqiqiy she'riyat …

4 / 31

oyatlarga isbatan she'rning ohangi rang-barang. she'r vaznga ega. 🠶 she'rni musiqa asboblari jo'rligida qo'shiq qilib aytish mumkin. maddoh (deklomator) tinglovchiga yoqmagan bayt o'rniga boshqasini o'qishi mumkin, oyatlarga esa bu tariqa munosabatda bo'lish mumkin emas. 🠶 she'r yaratish insonga xos, shuning uchun u she'rdan lazzatlanadi. oyatlar xudoning kalomi, uni inson yarata olmaydi. 🠶 manfaatsiz go'zallik qalb sezgisi vositasida his etiladigan go'zallik bo'lib, u muhabbat tushunchasi bilan bog'liq holda tadqiq etiladi. 🠶 go'zallik - go'zallikni anglab etgan odam uchungina muhabbat obektidir. go'zallikni anglab etishning o'zi yoqimli, o'z-o'zicha muhabbat obekti bo'lishi mumkin. 🠶 oliy darajadagi go'zallik – bu faqat o'z kamolotining barcha qirralariga to'liq ega bo'lgan narsalardir. 🠶 tug'ma nafosat tuyg'usining mavjudligi haqidagi g'oyani go'daklar va hayvonlarning ham nafosat tuyg'usiga ega ekanligi bilan isbotlashga intiladi. abu homid muhammad al-g'azzoliy (1058-1111) ichki va tashqi go'zallik g'oyasini ilgari suradi; so'zga alohida e'tibor beradi. so'z - ko'ngil qutisi ichidagi gavhardir. badiiy asar faqat go'zallikni kuylashi bilangina …

5 / 31

ana shu haqiqat lahzasini o'zida mujassamlashgan. so'zdan ko'ra sukunat, chizmadan ko'ra oq bo'shliq, rang-baranglikdan ko'ra qora tush muhim. go'zallikning falsafiy-estetik mohiyati jamiki lazzat baxsh etadigan, yoqimli his uyg'otadigan hamda hushnudlik kayfiyatlarini paydo qiladigan narsa-hodisalarni qamrab oladi go'zallik keng ma'noda narsalarning faqatgina shakl yoki tashqi ko'rinishi bilan ifodalanadi go'zallik tor ma'noda narsalarning faqat ichki yoxud tashqi ko'rinishidagi xolatni, bajarilgan ish, amalga oshirilgan harakatdagi hamohanglikni chiroylilik ifodalaydigan estetik tushuncha go'zallik normativ-baholash xususiyatiga ega. go'zallik «chiroyli», «ko'rkam», «nafis», «jozibador», «maftunkor» kabi tushunchalar bilan aynan emas. xunuklikda shakl va mazmun nomutanosibligi xunuklik go'zallikning dialektik ziddi hunuklik go'zallikning aksi emas, balki uning dilemmasidir hunuklikning aksi chiroylilik hisoblanadi. chunki, o'xshash, bir-biriga yaqin tushunchalarning unsur (element)lari u yoki bu ko'rinishda har ikkala tushunchada ham namoyon bo'lish ehtimoli mavjud san'at bizga xunuklikning barcha ikir-chikirlarini ochiq- oydin tasvirlab beradi ulug'vorlik va tubanlikning shaxs, jamiyat va tabiatda namoyon bo'lishi edmund byork (1729-1797) go'zallikni ulug'vorlikka qarama-qarshi qo'yadi immanuil kant (1724-1804) go'zallik …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mavzu.nafosatfalsafasi (estetika)"

7- mavzu. estetika nazariyasi. 13- mavzu. nafosat falsafasi (estetika) reja: dunyoni estetik idrok etishning mohiyati estetikaning zamonaviy yondashuvlari estetik tarbiyada ijodning o’rni. estetik did va olamni estetik idrok etishning shaxs kamolotiga ta’siri estetika yoki nafosatshunoslik eng qadimgi fanlardan biri uning tarixi 2,5 – 3 ming yillik davrni o'z ichiga oladi «estetika» iborasini xviii asrda aleksandr baumgarten ilmiy muomalaga kiritgan nazariyalar gotfrid vilxelm leybnits inson ma'naviy olamni aql-idrok, iroda-ixtiyor, his-tuyg'u asosida o'rganadi aql-idrokni o'rganadigan fan – mantiq; iroda-ixtiyorni o'rganuvchi fan – etika; his-tuyg'uni o'rganadigan fan - ??? aleksandr baumgarten «his qilish», «his etiladigan» ma'nolarini «sezish», anglatuvchi yunoncha «oyestetikos» so'zida...

This file contains 31 pages in PPTX format (9.0 MB). To download "mavzu.nafosatfalsafasi (estetika)", click the Telegram button on the left.

Tags: mavzu.nafosatfalsafasi (estetik… PPTX 31 pages Free download Telegram