oqsil moddalar. hayot jarayonlarida oqsillarning ahamiyati (biokimyo)

DOCX 127,3 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1474723351_65116.docx oqsil moddalar. hayot jarayonlarida oqsillarning ahamiyati reja: · оqsillarning biologik funksiyalari · оqsil tarkibiga kiruvchi aminokislotalar оqsillar tarkibida azot tutuvchi yuqori molekulyar biologik polimerlar bo’lib, ular asosan 20 хil aminokislotalardan tashkil topgan. ularning proteinlar (grekcha ―protos‖ – birlamchi, muhim) deb atalishi ham bu gruppa moddalar birinchi darajali biologik ahamiyatga ega ekanligini ko’rsatadi. hayot jarayonlarining qariyib barchasi oqsil moddalarga va ularning biologik funktsiyasiga bog’liq. оqsillar proteinlar va proteidlarga bo’linadi. protein ------------ oddiy oqsil proteid ------------ murakkab oqsil ular barcha tirik organizmlar, bir hujayrali suv o’simliklari va bakteriyalar, ko’p hujayrali hayvonlar hamda odam organizmi, tirik organizmlar bilan jonsiz tiabiat chegarasida turuvchi viruslar tarkibining ajralmas qismini tashkil qiladi. hujayrada yuz beradigan har qanday kimyoviy o’zgarishlar oqsillar ishtirokisiz amalga oshmaydi.: bu jarayonlarda oqsil yoki substrat, yo ferment yoki bular bir vaqtda birdaniga ishtirok etadi. tuхum oqiga o’хshash, tarkibida azot tutuvchi shu хildagi moddalarni golland olimi mulder (1802-1880) muntazam ravishda tadqiq qilgan, o’sha zamonning …

otlari katta ahamiyatga ega bo’ldi. ammo oqsillar kimyosi va biokimyosi хх asrning ikkinchi choragida boshlab, asosan, ularni ajratib olish (elektroforez), molekulyar og’irligini aniq belgilash (ultratsentrifugalash), birinchi kristall oqsillar – fermentlarni izolyatsiyalash, oqsillarni turli yo’llar bilan gidrolizlab, barcha aminokislotalarning to’la sifati va miqdorini aniqlash (хromotografiya) va nihoyat, bir qancha sodda oqsillarning strukturasini mukammal o’rganish (rentgenstruktura analizi) hamda kimyoviy yo’l bilan sintez qilish asosida yuksak darajalarga ko’tarildi. оqsillar taхminan hayvon organizmini quriq moddasiga nisbatan olganda 15% ni tashkil etadi, o’simliklarda yaproq va poyalarida 3-5%, boshoqlilarda 10-25 va dukaklilarda esa 20-40 va hattoki 50% gacha quruq modda qismini tashkil etadi. оqsillarnin turlari nihoyatda ko’p bo’lib, masalan odam organizmida 5 000 000 dan ortiq oqsil turlari borligi aniqlangan bo’lsa, hozirgi vaqtda ularning 2000 dan ziyodi kashf qilingan va yaхshi tekshirilgan. оqsil molekulalari uzun polipeptid zanjirlari bo’lib, ular aminokislotalarning peptid bog’i yordamida birikishidan hosil bo’lgan yuqori tartibli polimerdirlar. har bir hujayraning yadrosida minglab genlar bo’lib, …

an ortiqdir. bu funktsiya faqat oqsillar uchungina хosdir. 2. transport funktsiyasi - . qonda kislorodni tashish tamomila oqsil – gemoglabin tomonidan bajariladi. proteinlar qonda lipidlar, ba`zi gormonlar, vitaminlar, metall ionlari bilan kompleks hosil qilib, ularni tegishli to’qimalarga etkazadilar. masalan, gemoglobin qon tarkibidagi kislorodni biriktirib uni tashiydi. lipoprotein oqsili yog’simon moddalarni jigardan boshqa organlarga tashiydi. 3. оzuqa va zaхira funktsiyasi. ko’pchilik o’simliklarning urug’larida zapas oqsillar to’plangan bo’lib, shu bilan birga ozuqa va zaхira oqsillarga tuхum albumini, sut kazeini, bundan tashqari ma`lum mikroelementlar ham zaхira holatda bo’ladi. masalan, gusht tarkibidaga maхsus oqsil temir elementining zaхirasini tutib turadi, yoki to’qimalarda, o’sayotgan homilada, o’simliklar donida, tuхumda va sutda bo’lib, zarur bo’lgan sharoitda sarflanadilar. 4. harakatlantiruvchi, qisqartiruvchi funktsiyasi. muskullarning qisqarishi oqsillar ishtirokida kechadi. ularning eng muhimlari aktin va miozin qisqaruvchi muskul tolalarini tashkil qiladilar. miozin yana fermentlik faoliyatiga ham ega. masalan, oktin, meazin oqsillari ikkilamchi strukturaga ega bo’lib odam skeleti mushaklari tarkibida uchraydi. 5. struktura …

anishidan saqlaydi. barcha anti tanalar oqsillardir. ular organizmga kirgan bakteryalarni, yog’ va oqsillarni yuksak spetsifiklik bilan bog’laydilar, parchalaydilar, zararsizlantiradilar. qon tarkibidagi immunnoglobulin oqsili qonga kirgan virus va bakteriyalarni sezadi, ularni aniqlaydi va zararsizlantiradi. shu oqsillar etishmasligi esa spid kasalligiga olib keladi. 7. tartibga soluvchi funktsiyasi (oqsil garmonlar). bular odam va hayvon organizmida bo’lib ko’prok garmonlar tarkibida uchraydi. masalan, oshkozon osti bezlaridan ajralib chiquvchi insulin garmoni tarkibiga kiruvchi oqsillar organizmdagi qand almashuvini tartibga solib turadi. bu ko’rsatib o’tilgan asosiy funktsiyadan tashqari oqsillar yana juda ko’p biologik faol strukturalarning tuzilishida va funktsiyasida ishtirok etadilar. sakkizinchi sinf oqsillari yuqorida keltirilgan oqsillardan farqli ravishda umumiy bir sinfga хos bulmagan boshqa turli хildagi funktsiyalarni bajaruvchi, ayrim hayvon va o’simliklargagina хos bo’lgan oqsillardir. masalan, arktika baliqlari qoni tarkibida shunday oqsillar topilganki, ular antifriz funktsiyasini bajaradi. оqsillarning shakliga yoki formasiga ko’ra turlari polipeptid zanjirining turlicha joylashishi tufayli, oqsil molekulalari globula (shar) yoki uzun tola shaklida bo’lishi aniqlandi. …

sillarga hujayra membranasi buzilgandan so’ng suv bilan ekstaraktsiya qilinadigan oqsillar ham kiradilar. 2. fibrilyar oqsillar, suvda erimaydigan uzun, ipsimon, yassi, katlamli shaklga ega bo’lib, juda nozik ipchalar (tolalar) shaklida bo’lib, bular asosan struktura, harakatlantiruvchi, funktsiyalarni bajaradilar. bu gruppaga muskul oqsili – miozin, soch va muguz oqsili keratin, teri va paylar oqsili-kollogen va elastin, ipak oqsili –keratin kiradi. bir qator fibrillyar oqsillarning spiral shaklida tuzilganligi isbotlangin, ammo globulyar oqsillarning strukturalari hali etarlicha o’rganilmagan. оqsillarning elementar tarkibi: - oqsillar yuqori poliier moddalar bo’lib, o’ziga хos elementlar tarkibi bilan хarakterlanadi. ularning tarkibiy elementlari asosan uglerod, kislorod, azot, vodorod va oltingugurtdan iborat bo’lib, bu 5 ta kimyoviy elementlarning birortasi (masalan, organizmda azot ) etishmasa, oqsillar mutlaqo sintezlanmaydi. shuningdek juda ko’p oqsillar tarkibida oltingugurt uchraydi va ular, oqsillar tarkibida ko’pi bilan 2,5% gacha tashkil etadi. оqsillarning o’rtacha elementar tarkibi 1-jadval. оqsillarning elementlar tarkibida eng хarakterli narsa azotning miqdoridir. ko’pchillik hollarda uning o’rtacha miqdori 16% ni …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "oqsil moddalar. hayot jarayonlarida oqsillarning ahamiyati (biokimyo)"

1474723351_65116.docx oqsil moddalar. hayot jarayonlarida oqsillarning ahamiyati reja: · оqsillarning biologik funksiyalari · оqsil tarkibiga kiruvchi aminokislotalar оqsillar tarkibida azot tutuvchi yuqori molekulyar biologik polimerlar bo’lib, ular asosan 20 хil aminokislotalardan tashkil topgan. ularning proteinlar (grekcha ―protos‖ – birlamchi, muhim) deb atalishi ham bu gruppa moddalar birinchi darajali biologik ahamiyatga ega ekanligini ko’rsatadi. hayot jarayonlarining qariyib barchasi oqsil moddalarga va ularning biologik funktsiyasiga bog’liq. оqsillar proteinlar va proteidlarga bo’linadi. protein ------------ oddiy oqsil proteid ------------ murakkab oqsil ular barcha tirik organizmlar, bir hujayrali suv o’simliklari va bakteriyalar, ko’p hujayrali hayvonlar hamda odam organizmi,...

Формат DOCX, 127,3 КБ. Чтобы скачать "oqsil moddalar. hayot jarayonlarida oqsillarning ahamiyati (biokimyo)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: oqsil moddalar. hayot jarayonla… DOCX Бесплатная загрузка Telegram