temperament haqida

PPTX 29 pages 6.6 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.6 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

slayd 1 toshkent tibbiyot akademiyasi sog’liqni saqlash menejmenti fakulteti 104-b --guruh talabasi otaxonova rozaning pedagogika psixologiya fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:temperament haqida tushuncha,uning turlari temperamentning fiziologik asoslari temperament haqidagi dastlabki nazariya antik dunyoga borib taqaladi. eramizdan oldingi 6-asrda yashagan yunon meditsinasining yirik vakili gippokrat birinchi bo’lib odamlarning har xil xususiyatga ega ekanligiga e’tibor bergan va bu har xilikning sababini aniqlashga harakat qilgan. u kishilar temperamentining organizimdagi suyuqliklarga (qon, shilimshiq parda, o’t) ga qarab uch turga bo’ladi. keyinchalik ham temperament va uning asosi haqida olimlar tomonidan xilma-xil nazariyalar yaratildi. 18-asr oxirida yashagan immanuel kant qonning invidual xususiyatlari temperamentning tabiiy asosi hisoblanadi, degan edi. p. f. lesgaftning g’oyasi ham shu nuqtai nazarga yaqin edi. bu olim temperamentning asosida qon aylanishi (jumladan, qon tomirlari kengligi va tarangligi, ularning bo’sh joyi diametri, yurakning shakli va hokazolar) xususiyati yotadi deb yozgan edi. odamlar xulq-atvori va faoliyat motivlari nisbatan teng bo’lganda, tashqi ta'sirlar bir xil bo’lganda, ta'sirchanligi …

2 / 29

’rinishlar majmui kishining temperamenti deb ataladi. his-tuyg'ularning paydo bo'lish tezligi va kuchida, hamda kishining umumiy harakatchanligida nomoyon bo'ladigan individual-psixologik xususiyatlar majmui temperament (lot. temperamentum-aralashma, qismlar nisbati) deb ataladi. yuragi keng, barqaror intilishlarga va kayfiyatlarga, doimiy va chuqur his-tuyg’ularga, harakatlari va nutqi bir hil maromda bo’lgan, ruhiy holati tashqi tomonda ifoda etiladigan kishi holerik deb ataladi. nemis psixiatri z. krechmer individning psixik tuzilishi tana tuzilishiga, tananing umumiy konstruktsiyasiga to’g’ri keladi, degan edi. sezgilarli psixik aktivlikka ega bo’lgan, atrofda bo’layotgan voqealarga tez munosabat bildiruvchi, tassurotlarini hadeb o’zgartirishga intiluvchi, muvoffaqiyatsizliklar va ko’ngilsizliklarni nisbatan yengil o’tkazib yuboruvchi, jonli, harakatchan, ifodali mimikasi va harakatlari bo’lgan kishi sangvinik deb ataladi. flegmatik - senzitivligi sust, his-tuyg'usi kam o'zgaruvchan, shunda ko'ra bunday shaxsni qo'rqitish, jahlini chiqarish, kayfiyatini buzish qiyin. ko'ngilsiz hodisa xavf-xatar haqidagi xabarga xotirjamlik bilan rnunosabatda bo'ladi. ta'sirchan, chuqur kechinmali, gap ko’tara olmaydigan, ammo atrofdagi voqealarga unchalik e’tibor bermaydigan, o’zini to’xtata oladigan harakatlar qiladigan va sekin ovoz …

3 / 29

ajada atrofdagi sharoit, muhit ta'siri tufayli o’zgaradi. i.p.pavlov temperament xususiyatlarini belgilab beruvchi 3 oliy nerv tizimi xossalarini ajratgan; 1. kuch: nerv tizimining kuehli qo'zgatuvchilar tasiriga bardoshi, shunga ko'ra odamlardagi chidam kabi sifatlar va ularga teskari sifatlarning namoyon bo'lishi. 2. muvozanatlashganlik: asabdagi tormozlanish va qo'zgalishning o'zaro mutanosibligi yoki o'zini tuta bilishi bosiqlik kabi sifatlarning namoyon bo'lishi: 3. harakatchanlik: yani qo'zgalish va tormozlanish jarayonidagi o'zaro almashinish jarayonning tezligi va harakatchanligi ma'nosida. i.p.pavlov kuchsiz tipdagi vaztninlik va harakatchanlikni xisobga olmagan chunki bu xususiyatlar kamdan kam xollarda namoyon bo'ladi. sangvinik kuchli muvozanatli harakatchan xolerik kuchli muvozanatli bexalovat flegmatik kuchli muvozanatli kam harakat melanxolik kuchsiz (sezgir ziyrak) temperament tiplarining kelib chiqishida, irsiyat asosiy rol o’ynaydi. agar irsiy fiziologik xususiyatlari bir xil bo’lgan bitta tuxumdan paydo bo’lgan (gomozigot) egizaklarning temperament xususiyatlarini irsiy fiziologik xususiyatlari unchalik bir xil bo’lmagan, ikkita tuxumdan paydo bo’lgan (geterozigot) egizaklarning temperament xususiyatlari bilan solishtirsak, bu narsa juda yaqqol ko’rinadi. geterozigot egizaklarga qaraganda …

4 / 29

ga etishidagi umumiy qonuniyatlari temperament tipining voyaga etishiga ham ta'sir qilib, izini qoldiradi. ma'lum temperament tipining asosiy xususiyatlari birdaniga hammasi nomoyon bo’lmaydi, balki yoshga qarab sekin-asta nerv sistemasining voyaga etishi bilan bog’liq holda namoyon bo’ladi. bu jarayonni biz temperamentning voyaga yetishi deb ataymiz. yoshlar kasb tanlayotganda temperament xususiyatlari hisobga olinishi lozim. masalan, hozirgi zamon texnikasida melanxologik uchun kiruvchi samolyotda uchuvchi bo’lish nihoyatda qiyin yoki bunday kishilarga to’satdan paydo bo’ladigan avariya havfi o’z vaqtida reaktsiya qilishi lozim bo’lgan murakkab energo-sistemalarda ishlash og’irlik qiladi. odamning psixik xususiyatlariga nisbatan faoliyatning shunday yo’l bilan tanlashni kasbga yo’naltirish deb ataladi. temperament tiplari xususiyatlarini mumkin qadar o’quvchilar tarbiyasi jarayonida ham hisobga olish zarur. masalan, melanxolik o’quvchini harakatlari uchun keskin koyish uning ruhini tushurib yuboradi. o’ziga ishonmasligini yana orttirib yuboradi va o’z kuchiga shubha bilan qaray boshlaydi. yuqoridagi usullarni sangvinikka nisbatan ishlatib bo’lmaydi. chunki u boshidan kechirgan ko’ngilsiz voqealarni tez esdan chiqarib yuborishi va o’z kuchi, qobilyatlariga …

5 / 29

katlar va yullarning individual sistemasini tushunamiz. faoliyatning indvidual uslubi odamda o’z-o’zidan, stixiyali ravishda paydo bo’lmaydi. u ta'lim va tarbiya jarayonida tarkib topadi. individual uslub tarkib topishining birinchi ko’rtaklari bog’cha yoshidagi katta bolalarda o’yin xarakteridagi amaliy masalalarni yechishdayoq ko’rina boshlaydi. 1.senzitivlik. (lotincha-sensus, sezish, huz qilish) insonda bironta psixik reaksiyani hosil qlish uchun zarur o'ta kuchsiz sezgilarning paydo bo'lishi uchun kerak qo'zg'ovchining ozgina kuchi, ehtiyojlar qondirrnasligining sezilar-sezilmas darajasi mujjassamlashadi: 2.reaktivlik. aynan bir xil kuch bilan tasir etuvchi tashqi va ichki ta'surolarga shaxs qanday kuch bilan emotsional reaksiya qilishiga qarab munosabat bildiriladi. reaktivning yorqin ro'yohga chiqishi - emotsionallik, ta'sirlanuvchanlikning ifodalanishidir. 3.faollik. tnson qanday faollik darajasi bilan tashqi olamga ta'sir ko'rsatishi va maqsadlarini amalga oshirishda obektiv hamda subektiv qarama-qarshiliklarni faollik bilan yengishiga qarab fikr yuritiladi. 4.reaktivlik bilan faollikning o'zaro munosabati. bunda odamning faoliyati ko'p jihatdan nimaga bog'iikligiga qarab, masalan, tashqi va ichki sharoitlarga (kayfiyatga, favqulotda holatda) yoki maqsadiarga, ezgu niyatlarga, xohish-intiluvchilarga ko'ra fikr bildirish …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temperament haqida"

slayd 1 toshkent tibbiyot akademiyasi sog’liqni saqlash menejmenti fakulteti 104-b --guruh talabasi otaxonova rozaning pedagogika psixologiya fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:temperament haqida tushuncha,uning turlari temperamentning fiziologik asoslari temperament haqidagi dastlabki nazariya antik dunyoga borib taqaladi. eramizdan oldingi 6-asrda yashagan yunon meditsinasining yirik vakili gippokrat birinchi bo’lib odamlarning har xil xususiyatga ega ekanligiga e’tibor bergan va bu har xilikning sababini aniqlashga harakat qilgan. u kishilar temperamentining organizimdagi suyuqliklarga (qon, shilimshiq parda, o’t) ga qarab uch turga bo’ladi. keyinchalik ham temperament va uning asosi haqida olimlar tomonidan xilma-xil nazariyalar yaratildi. 18-asr oxirida yashagan immanuel kant qonning...

This file contains 29 pages in PPTX format (6.6 MB). To download "temperament haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: temperament haqida PPTX 29 pages Free download Telegram