ma'lumotlar bazasi arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura

DOCX 13 pages 332.6 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 332.6 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu ma’lumotlar bazasi arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura nazariy bilimlar reja: kirish 1. ma’lumotlar bazasini sinflarga ajratish 2. ma’lumotlarni fizik va mantiqiy tavsifi 3. ma’lumotlar bazasini uch bosqichli arxitekturasi 4. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimini tashkil etuvchilari 5. nazorat savollari 6. foydalanilgan adabiyotlar tayanch so`zlar: ma’lumotlarni logik tavsifi, fizik tavsifi, arxitekrura, administrator, konseptual, mbbt. 1. ma’lumotlar bazasini sinflarga ajratish ob’yektlarni sinflarga ajratish deyilganda, barcha ob’yektlar to‘plamini birorta norasmiy belgi bo‘yicha qism to‘plamlarga ajratishni tushunamiz. mbni murakkabligini hisobga olib, uni sinflarga ajratish belgilari xilma – xil. hozirgi kunda mbni quyidagi sinflari ko‘p ishlatiladi: 1. mb ma’lumotlarni tasvirlash shakliga qarab: video, audio, multimedia guruhlariga ajratish mumkin. 2. video mb ma’lumotlarini ko‘rinishiga qarab o‘z navbatida matnli va grafik tasvirli bo‘ladi. 3. matnli mb ma’lumotlarni strukturalanganligaga qarab strukturalangan, qisman strukturalangan va strukturalanmagan mb ga bo‘linadi. 4. strukturalangan mb o‘z navbatida ma’lumotlarni modeliga qarab: ierarxik, tarmoqli, relyatsion, ob’yektli relyatsion, ob’yektga yo‘naltirilgan mbga bo‘linadi. bundan tashqari strukturalangan …

2 / 13

a'lumotlar bazalari 3. relyatsion ma'lumotlar bazalari 4. ob'ektga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazalari 5. internetga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazalari foydalanuvchilar soni bo'yicha: 1. yagona foydalanuvchi ma'lumotlar bazasi 2. ko'p foydalanuvchili ma'lumotlar bazasi joylashuv bo'yicha: 1. mahalliy ma'lumotlar bazalari 2. taqsimlangan ma'lumotlar bazalari ma'lumotlar hajmi bo'yicha: 1. kichik ma'lumotlar bazalari 2. o'rta xajmli mb 3. katta ma'lumotlar bazalari 4. juda katta ma'lumotlar bazalari ilova turi bo'yicha: 1. ma'lumotlar banklari 2. onlayn tranzaksiya tizimlari (oltp) 3. onlayn tahliliy tizimlar (olap) 4. multimedia ma'lumotlar bazalari 5. geografik axborot tizimlari (gis) ma'lumotlar bazasi ma'lumotlariga qanday kirishni aniqlash uchun quyidagi tasnifdan foydalanish mumkin: ma'lumotlar modeliga ko'ra: · relational ma'lumotlar bazalari (rdbms): ular orasidagi munosabatlarga ega jadvallar sifatida tashkil etilgan. · munosabatda bo'lmagan ma'lumotlar bazalari (nosql): hujjat, kalit-qiymat, ustun va grafik kabi turli xil ma'lumotlar modellaridan foydalanish. ma'lumotlarni saqlash usuli bo'yicha: · sql ma'lumotlar bazalari: ma'lumotlarga kirish va manipulyatsiya qilish uchun tuzilgan so'rovlar tilidan (sql) foydalaning. · nosql ma'lumotlar …

3 / 13

uchun mo'ljallangan. ma'lumotlar joylashuvi bo'yicha: · markazlashtirilgan ma'lumotlar bazalari: ma'lumotlar bitta markaziy joyda saqlanadi. · tarqalgan ma'lumotlar bazalari: ma'lumotlar bir nechta joylarda taqsimlanadi va kirishni ta'minlash uchun ulanishi mumkin. dasturlash modeliga ko'ra: · ob'ektga aloqador ma'lumotlar bazalari (ordbms): relyatsion modelga qo'shimcha ravishda ob'ektga yo'naltirilgan yondashuvdan foydalaning. · ob'ektlar ma'lumotlar bazalari: ma'lumotlarni ob'ektlar sifatida saqlang, bu esa haqiqiy dunyoni tasvirlashni osonlashtiradi. muayyan tasnifni tanlash loyiha talablariga, ma'lumotlar hajmiga, tranzaksiya yoki analitik so'rovlarni qayta ishlash zarurligiga va boshqa omillarga bog'liq. ma'lumotlar bazasining har bir turi o'zining afzalliklari va kamchiliklariga ega, shuning uchun maqsad va vazifalarga qarab, ma'lumotlar bazasining eng mos turini tanlash kerak. 2. mbni (mantiqiy) logik va fizik tavsiflash. ma'lumotlar bazasining mantiqiy tasnifi - ma'lumotlarning tuzilishini qanday tashkil etilishini belgilaydigan ma'lumotlar bazasi turi. ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarning mantiqiy tuzilishini yaratish uchun ob'ekt munosabatlari yoki ob'ektga yo'naltirilgan modellar kabi mantiqiy ma'lumotlar modellari qo'llaniladi. ma'lumotlar bazasining mantiqiy tasnifi ilovalarni ishlab chiqish va yuqori darajadagi …

4 / 13

izik tasvirlashda ma’lumotlar mashinani tashqi xotirasida saqlashi bilan izohlanadi. mantiqiy tasvirlashda esa amaliy dasturchi yoki foydalanuvchi tomonidan ma’lumotlarni tasvirlash ko‘rinishi tushuniladi. a yozuv b yozuv c yozuv …yozuv n yozuv a yozuv c yozuv b yozuv fizik joylashuv mantiqiy joylashuv mbbt 2.1-rasm. ma’lumotlarni fizik va mantiqiy joylashuvi 3. ma’lumotlar bazasini uch bosqichli arxitekturasi. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimini qanday tashkil etilishini o‘rganishdagi ilmiy izlanishlar, ularni amalga oshirishni turli usullarini ko‘rsatib beradi. bularning ichidan eng optimal varianti amerika milliy standartlashtirish instituti - ansi (american national standarts institute) tomonidan taqdim etilgan mbni uch bosqichli tashkil etish usuli hisoblanadi. ma`lumotlarning infologik modeli ma`lumotlarning datalogik mantiqiy modeli ma`lumotlarning fizik modeli predmet soha administratori alohida foydalanuvchilar ma`lumotlar bazasi 2.2-rasm. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimining uch bosqichli modeli tashqi modellar – eng yuqori bosqich, bunda har bir model o‘zining ma’lumotlar tavsifini qabul qiladi. har bir ilova, o‘ziga kerakli zarur bo‘lgan ma’lumotlarni ko‘radi va qayta ishlaydi. masalan, ishchilarni malakasi …

5 / 13

minlab beradi. mantiqiy mustaqilliylik bitta ilovani o‘zgartirishni, shu baza bilan ishlaydigan boshqa ilovani o‘zgartirmasdan amalga oshirishni bildiradi. fizik mustaqilliylik, saqlanuvchi ma’lumotlarni bir qattiq diskdan boshqasiga ko‘chirganda uni ishlash qobiliyatini saqlab qolgan holda o‘tkazishni bildiradi. 2.2-rasmda ko‘rsatilgan boshqa modellar kompyuter uchun yo‘naltirilgan hisoblanadi. ular yordamida mbbt dasturlar va foydalanuvchilarga saqlanayotgan ma’lumotlardan foydalanish uchun imkoniyat yaratadi. bu imkoniyat ma’lumotlarni fizik joylashishini hisobga olmasdan, balki dasturlar va foydalanuvchilar nomlari bo‘yicha amalga oshiriladi. mbbt kerakli ma’lumotlarni tashqi eslab qolish qurilmasidan ma’lumotlarning fizik modeli bo‘yicha izlaydi. demak, kerakli ma’lumotlardan foydalanishga ruxsat aniq bir mbbt yordamida bajariladi. shuning uchun, ma’lumotlar modeli ushbu mbbt ma’lumotlarni tavsiflash tilida tavsiflanishi kerak bo‘ladi. ma’lumotlarning infologik modeli bo‘yicha yaratiladigan bunday tafsiviga ma’lumotlarning datalogik modeli deyiladi. uch bosqichli arxitektura (infologik, datalogik va fizik bosqich) ma’lumotlarning saqlanishi unga ishlatiladigan dasturga bog‘liqmasligini ta’minlaydi. kerak bo‘lganda saqlanayotgan ma’lumotlarni boshqa ma’lumot tashuvchilarga yozib qo‘yish va (yoki) ma’lumotlarning fizik modelini o‘zgartirish bilan uning fizik tuzilmasini qayta tashkil …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'lumotlar bazasi arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura"

mavzu ma’lumotlar bazasi arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura nazariy bilimlar reja: kirish 1. ma’lumotlar bazasini sinflarga ajratish 2. ma’lumotlarni fizik va mantiqiy tavsifi 3. ma’lumotlar bazasini uch bosqichli arxitekturasi 4. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimini tashkil etuvchilari 5. nazorat savollari 6. foydalanilgan adabiyotlar tayanch so`zlar: ma’lumotlarni logik tavsifi, fizik tavsifi, arxitekrura, administrator, konseptual, mbbt. 1. ma’lumotlar bazasini sinflarga ajratish ob’yektlarni sinflarga ajratish deyilganda, barcha ob’yektlar to‘plamini birorta norasmiy belgi bo‘yicha qism to‘plamlarga ajratishni tushunamiz. mbni murakkabligini hisobga olib, uni sinflarga ajratish belgilari xilma – xil. hozirgi kunda mbni quyidagi sinflari ko‘p ishlatiladi: 1. mb ma’lumotlarni...

This file contains 13 pages in DOCX format (332.6 KB). To download "ma'lumotlar bazasi arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'lumotlar bazasi arxitekturas… DOCX 13 pages Free download Telegram