dars ishlanma astronomiyada uzunlik o'lchov birliklari

PPTX 11 pages 256.3 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 256.3 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent davlat sharqshunoslik universiteti akademik litseyi o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent davlat sharqshunoslik universiteti akademik litseyi astronomiya fanidan 2-kurs o’quvchilari uchun (nazariy) dars ishlanma o’qituvchi: jurayeva x.t mavzu №5. astronomiyada uzunlik o’lchov birliklari. ikki jism massasi. kosmik tezliklar reja: astronomik birlik, yorug’lik yili va parsek, kilo va megapersek. kepler qonuni. birinchi va ikkinchi kosmik tezliklar. o’tilgan mavzu yuzasidan savollar oy o‘z o‘qi atrofida qanday davr bilan aylanadi? yer atrofida-chi? oyning har doim yerga bir tomoni bilan ko‘rinishining sababi nimada? oyning asosiy fazalari qanday nomlar bilan ataladi? oyning sinodik davri deb nimaga aytiladi? umar xayyom kalendarining aniqligini grigorian kalendari aniqligi bilan solishtiring. oy va quyosh tutilishi hodisasini tushuntiring. quyosh nega har yangi oyda, oy esa nega har to‘linoyda tutilmasligining sabablarini ayting. astronomiyada uzunlik, uning mavjud birliklaridan tashqari, yana quyidagi maxsus birliklar bilan ham o‘lchanadi: astronomik birlik (a.b.) – quyoshdan …

2 / 11

omik birlik (a.b.) 2. yorug‘lik yili (y.y.) 3.parsek (pk) kepler qonunlari kepler ko‘p yillik hisoblashlar natijasida yerning quyoshdan uzoqligi va mars bilan quyosh orasidagi masofalarni aniqlab, marsning quyosh atrofidagi orbitasining ellips deyiluvchi yopiq egri chiziq ekanligini topdi. ellipsning xarak- terli joyi shundaki, uning ixtiyoriy nuqtalarining (b, c, d) ellips fokuslari de- yiluvchi ikki nuqtasidan uzoqliklarining yig‘indisi o‘zgarmas kattalik: a1 + b1 = a2 + b2 = a3 + b3 = 2a = const planetaning ellips bo‘ylab harakati. kepler planetalar harakatiga tegishli quyidagi 3 ta qonunni kashf etdi 1.har bir planeta quyosh atrofida ellips bo‘ylab aylanadi va mazkur ellips fokuslarining birida quyosh yotadi 2.planetalarning radius-vektorlari (planetani quyosh bilan tutashtiruvchi kesma) teng vaqtlar ichida teng yuzalar chizadi 3. ixtiyoriy ikki planetaning quyosh atrofida aylanish siderik (haqiqiy) davrlari kvadratlarining nisbati, ularning orbitalari katta yarim o‘qlarining kublari nisbatiga teng bo‘ladi ikki jism masalasi. kosmik tezliklar massasi yernikidek bo‘lgan bir jinsli, ideal sferik shakldagi jism- …

3 / 11

ana bo‘ylab harakatlanadi 2gm rå bordi-yu yer sirtidan ko‘tarilgan sun’iy yo‘ldoshning boshlang‘ich tezligi birinchi kosmik tezlikdan katta bo‘lsa, sun’iy yo‘ldosh orbitasining shakli ellips korinishida bo‘ladi . boshqacha aytganda, boshlang‘ich tezlikning qiymati u0 = erishgandan so‘nggina, sun’iy yo‘ldosh yer atrofida unga nisbatan parabolik trayektoriya bo‘ylab harakatlanadi. bunday tezlikning kattaligi 11,2 km , ya’ni (7,91 × 1,41) km bo‘lib, u ikkinchi kosmik tezlik deyiladi. mavzuni mustahkamlash uchun savollar ellips deb qanday yopiq egri chiziqqa aytiladi? keplerning birinchi va ikkinchi qonunlarini ta’riflang. keplerning uchinchi qonunida planetaning davri uning orbitasining katta yarim o‘qi bilan qanday bog‘langan? tortishish maydonida harakatlanayotgan jismning trayektoriyalari qanday ko‘- rinishda bo‘ladi? tortishishning maydonida harakatlanayotgan jismning birinchi va ikkinchi kosmik tezliklari qanday formulalardan topiladi? tortishishning markaziy maydoni bo‘lib qanday jismning maydoni qabul qilingan? guruhlar uchun savollar 1-guruh keplerning umumlashtirilgan iii qonunining matematik ifodasini yozib tu- shuntiring. quyosh sistemasi jismlarining massalari bu qonun asosida qanday hisoblanadi? quyosh massasi yer massasi birliklarida qanday …

4 / 11

5 / 11

dars ishlanma astronomiyada uzunlik o'lchov birliklari - Page 5

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dars ishlanma astronomiyada uzunlik o'lchov birliklari"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent davlat sharqshunoslik universiteti akademik litseyi o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent davlat sharqshunoslik universiteti akademik litseyi astronomiya fanidan 2-kurs o’quvchilari uchun (nazariy) dars ishlanma o’qituvchi: jurayeva x.t mavzu №5. astronomiyada uzunlik o’lchov birliklari. ikki jism massasi. kosmik tezliklar reja: astronomik birlik, yorug’lik yili va parsek, kilo va megapersek. kepler qonuni. birinchi va ikkinchi kosmik tezliklar. o’tilgan mavzu yuzasidan savollar oy o‘z o‘qi atrofida qanday davr bilan aylanadi? yer atrofida-chi? oyning har doim yerga bir tomoni bilan ko‘rinishining sababi nimada? oyning asosiy fazalari qanday nomlar bilan ataladi? oyning sinodik davri d...

This file contains 11 pages in PPTX format (256.3 KB). To download "dars ishlanma astronomiyada uzunlik o'lchov birliklari", click the Telegram button on the left.

Tags: dars ishlanma astronomiyada uzu… PPTX 11 pages Free download Telegram