o’rtaosiyomutafakkirlariiqtisodiyg’oyalari

PPTX 21 стр. 1,3 МБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

mavzu: o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari mavzu: o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari forobiy hamda ibn sino asarlaridagi iqtisodiy qarashlar yusuf xos xojib va navoiyning iqtisodiy g’oyalari. amir temur iqtisodiy qarashlari va temuriylar davrida iqtisodiy siyosat bobur va boburiylar davridagi iqtisodiy g’oya va qarashlar abu nasr forobiyning iqtisodiy g'oyalar o‘rta asrda ilg‘or iqtisodiy fikrlarni ilgari surgan buyuk mutafakkirlardan biri, aristotelning izdoshi, uning asarlarini tahlil qilgan «ikkinchi muallim» abu nasr forobiy (870-950) hisoblanadi. uning iqtisodiy va boshqa ijtimoiy qarashlari arastu va aflotun asarlarini tushuntirishga qaratilgan bir qancha asarlarida bayon etilgan, jumladan, uning iqtisodiy dunyoqarashi «fozil odamlar shahri» asarida ham o'z ifodasini topgan. forobiy bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan moddiy ehtiyojlar to‘g‘risida ta’limot yaratdi uning fikricha odamlarning ehtiyoji jamiyat shakllanishining asosiy sababidir. «tabiatan har bir odam shunday yaralganki, u yashashi va kamol topishi uchun ko‘p narsalarga ehtiyoj sezadi. ularni u bir o‘zi topa olmaydi va ularga erishish uchun kishilar jamoasiga muhtoj bo‘ladiki, …

2 / 21

boshqalar uchun zarar keltiradigan boylik to‘plash, mol-mulk orttirish esa yomon odat ekanligini aytib o‘tadi. forobiy kishilarni mulkiy qonunlar asosida tarbiyalash masalasiga alohida e’tibor beradi. uningcha ma’rifatli, qonun asosida ish yuritadigan, huquqiy madaniyatli kishilar jamiyat taraqqiyotida muhim rol o‘ynaydilar va aksincha, “...shahar aholisi ma’rifatsiz, tajribasiz odamlar va bolalardan iborat bo‘isa, i holda ular qonun o'rnatgan tartib va boshqaruv usulini qabul qilmaydilar” taqsimot forobiyning iqtisodiy qarashlarida o‘ziga xos usulda talqin etiladi: “avvalo yer va joylarning miqdori, keyin ularning egalari va tutgan o ‘rinlari, so‘ngra nihoyatda zarur narsalar bo ‘igan oziq-ovqatlar, ekiladigan yerlar, saroy va shaxsiy uylar miqdori hisobga olinishi zarur”. forobiy platonning: “taqsimot juda qiyin ish, lekin juda zarur ishdir”, - degan fikrini alohida ko‘rsatib o‘tadi. biz bundan forobiy taqsimot muammosining qiyinligini, uni to‘g‘ri hal etish jamiyat hayotida muhim ahamiyatga ega ekanligini yaxshi tushunganligini ko‘ramiz abu ali ibn sinoning iqtisodiy qarashlari uiug‘ mutafakkir ibn sinoning 280 dan ko‘proq asarlari mavjud bo‘lib, ular …

3 / 21

y teng taqsimlanishi kerakki, unda juda katta boylik va ashaddiy kambag‘allik bo‘lmasin; 3) barcha kishilar halol mehnat bilan shug‘ullanishi va halol savdo qilishi sababli urushadigan odamlar bo‘lmaydi va urushlar tugatiladi, davlatlar o‘rtasidagi siyosiy bahslar esa tinch yo‘l bilan hal etiladi; 4) ideal davlatda odamlarda hamma narsa muhayyo bo‘ladi, shuning uchun ular bir-biriga qarama-qarshi bo‘lmaydilar, quvnoq ashula va musiqani yaxshi ko‘radilar, uzoq vaqt qarimaydilar yusuf xos hojibning iqtisodiy fikrlari. atoqli davlat arbobi, ilk turkiy dostonnavis yusuf xos hojib 1020-yili qoraxoniylarning markaziy shaharlaridan biri bolasog‘unda tug‘ildi(olamdan o‘tgan yili noma’lum). bo‘lajak mutafakkir o‘z davridagi barcha bilimlarni, arab va forsiy tillardagi adabiyotlami puxta egallaydi. u 1069-1070-yillar orasida «qutadg‘u bilig» (qutga, ya’ni baxt-saodatga erishtiruvchi bilim) asarini turk tilida yozib, qoraxoniylar hukmdori tabg‘ochxon bug‘roxonga taqdim etadi. xon yusufga «xos hojib» (eshik og‘asi) degan martabani in’om etadi. bu falsafiy didaktik asarda markazlashgan davlat tuzish, uni mustahkamlash, nizo va adolatga barham berish kabi ma’muriy-xo‘jalik hamda ma’rifat, obodonchilik, moddiy-ma’naviy …

4 / 21

ir, qo‘mondon, elchi va boshqa hukmdorlaming faoliyat mezonlari diqqatga sazovordir. masalan, «vazir ko'zining to‘q bo‘lishi uni har xil mol-mulk oldida saqlanishdan asraydi. ko‘zi och odam bor dunyoni yesa ham to‘ymaydi», deydi olim. dehqon, savdogar, chorvador, oddiy mehnatkash ahli to‘g‘risida nodir fikrlar bildiriladi. «bular bilan yaqin bo‘lgin hamisha, to tomoq tashvishin bilmasdan yasha», deb aytiladi. ayniqsa, bilim va aql-idrokka, shu soha sohiblariga katta e’tibor beriladi. «odamzod naslining ulug‘ligi bilimdan. u aql-idrok tufayli ne-ne tugunlarni yechishga qodir», deb yozadi alloma nizomulmulk nizomulmulk (1017, tus - 1092, nahovand) — saljuqiylar davlati arbobi abu ali al-hasan ibn ali ibn ishoq at-tusiyning unvoni «nizomulmulk», ya’ni mulkning nizomi, tartibi nomi bilan shuhrat qozongan. nishopur va marvda o‘qib, voyaga yetgach, balxga borib, ali ibn shodon xizmatiga kiradi. nizomulmulk saljuqiylar shohi alp arslon saroyida vazirlik mansabigacha ko‘tariladi. 1072-yili nizomulmulk, alp arslon o‘ldirilgach, uning o‘g‘li, 17 yoshlik malikshoh (1072-1092-yillar) saroyida vazirlik qilib, qariyb davlatning hamma ishlarini o‘zi olib borgan …

5 / 21

tisodiy hayotga doir ma’lumotlar; - ma’naviy hayotga tegishli ma’lumotlar; - islom mazhablari o‘rtasidagi kurashlar tarixiga oid ma’lumotlar; - boshqaruvning diniy va dunyoviy tamoyillari; - siyosat falsafasi, o‘zini o‘zi boshqaruv institutlari alisher navoiyning iqtisodiy ta’limoti alisher navoiy (1441-1501) buyuk shoir va davlat arbobi. navoiyning dastlabki ijtimoiy-iqtisodiy fikrlari shakllangan asari «hiloliya» hisoblanadi. u shaxsning tarixdagi o'rniga katta e’tibor berib, mamlakatning iqtisodiy ahvoli mamlakat xukmdorining aql-idroki va qobiliyatiga bog‘liqligini aytadi. navoiy mamlakat iqtisodiyotini yuksaltirishda qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishiga alohida e’tibor berdi. uning fikricha markaziy osiyo sharoitida irrigatsiya inshootlarini kengaytirish - dehqonchilikni rivojlantirishga olib keluvchi muhim omillardan hisoblanadi. shu bois juda ko‘p kanal va ariqlar qazildi. navoiy boylikni ikki yo‘l bilan topish mumkinligini ta’kidlaydi. birinchi yo‘l bu - o‘z mehnati bilan boylik to‘plash, yig‘ish va o‘ziga to‘q yashash. bunday boylikni u qo‘llab-quvvatlagan. navoiy olingan boylikni uch qismga bo‘lib, ya’ni birinchi qismini ketgan xarajatlarga, ikkinchi qismini o'zining va oilasining ehtiyojlariga, uchinchi qismini esa aholining ijtimoiy …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’rtaosiyomutafakkirlariiqtisodiyg’oyalari"

mavzu: o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari mavzu: o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari forobiy hamda ibn sino asarlaridagi iqtisodiy qarashlar yusuf xos xojib va navoiyning iqtisodiy g’oyalari. amir temur iqtisodiy qarashlari va temuriylar davrida iqtisodiy siyosat bobur va boburiylar davridagi iqtisodiy g’oya va qarashlar abu nasr forobiyning iqtisodiy g'oyalar o‘rta asrda ilg‘or iqtisodiy fikrlarni ilgari surgan buyuk mutafakkirlardan biri, aristotelning izdoshi, uning asarlarini tahlil qilgan «ikkinchi muallim» abu nasr forobiy (870-950) hisoblanadi. uning iqtisodiy va boshqa ijtimoiy qarashlari arastu va aflotun asarlarini tushuntirishga qaratilgan bir qancha asarlarida bayon etilgan, jumladan, uning iqtisodiy dunyoqarashi «fozil odamlar shahri» asarida ham o'z ifo...

Этот файл содержит 21 стр. в формате PPTX (1,3 МБ). Чтобы скачать "o’rtaosiyomutafakkirlariiqtisodiyg’oyalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’rtaosiyomutafakkirlariiqtisod… PPTX 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram