qadimgiyunonistondagi iqtisodiyg’oyalari

PPTX 17 pages 1.1 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

prezentatsiya powerpoint mavzu: qadimgi dunyo iqtisodiy g’oyalari 1. qadimgi yunonistondagi iqtisodiy fikrlar 2. qadimgi rimdagi iqtisodiy qarashlar qadimgi yunonistondagi iqtisodiy fikrlar qadimgi gretsiya (yunoniston) ning iqtisodiy ta’limotlarini o‘rganar ekanmiz, biz quldorlik tuzumini barpo bo‘lishi, rivojlanishi va parokandalikka uchrashi evolyutsiyasini yaqqol ko‘rishimiz mumkin. antik dunyo mamlakatlarida quldorlik klassik shaklda rivoj topgan bo‘lib, iqtisodiy g‘oyalar ham o‘sha davrda vujudga kelgan edi. qadimgi gretsiya (yunoniston)da ijtimoiy iqtisodiy hayotning hamma jabhalarida quldorlik bevosita ishlab chiqaruvchilarni ekspluatatsiya qilishning asosiy shakllariga aylangan edi. ishlab chiqarish quldorlik munosabatlariga asoslanib olib borilar, qul asosiy ishlab chiqaruvchi kuch hisoblanar edi. bizgacha yetib kelgan yozma iqtisodiy-adabiy manbalarni o‘rganilishi shuni ko‘rsatdiki, ko'pgina iqtisodiy g'oyalar, asosan, yirik aristokratiyaga xizmat qilishga, kuchli davlat barpo etishga qaratilganligi bilan ajralib turadi. ksenofont asarlarida iqtisodiy qarashlar ksenofont (er. av. 430-335-yil) yirik quldorlik sinfi vakili, afinaning badavlat aslzodalaridan hisoblanadi. u afinada tug‘ilgan bo‘lsa ham demokratik afina quldorligi tarafdori emas, balki sparta tuzumi, ya’ni qattiqo’l quldorlik tuzumi tarafdori …

2 / 17

r dehqonchilikda boshqarish bilan shug‘ullansin, oddiy mehnatni esa qul bajarishi kerak», - deydi. u «dehqonchilik insonlarni yaqinlashtiradi, birodarlashtiradi» deyish bilan birga, hunarmandchilikning boshqa turlariga noto‘g‘ri yondashadi. ksenofont mehnat taqsimoti haqida shunday yozadi: «mehnatni boshqarishda boshqaruvchidan juda katta e’tibor talab qilinadi, chunki u kim yaxshi ishlayapti, kim dangasa, buni bilishi va yaxshi ishlaganlarni rag‘batlantirishi kerak». mehnat taqsimoti munosabati masalasida u o‘z zamondoshlaridan yana bir pog‘ona yuqoriga ko'tarilib, kichik shaharlarga nisbatan yirik shaharlarda mehnat taqsimoti mukammalroq bo‘ladi, deb aytadi. ksenofont iqtisod fanida birinchilardan bo‘lib moddiy ne’matlar ikki tomonlama iste’mol qilinishi, ya’ni iste’mol qiymati va almashuv qiymati sifatida tushunishga harakat qiladi. ksenofont iqtisodiy fikrlar tarixga birinchilardan bo’lib mehnat taqsimotini tahlil qilgan olim sifatida kirib keldi. u o’zining «kiropediya» asarida shunday yozadi: «kichkina shaharlarda bitta ustaning o’zi yotoq joy, eshik, stol yasaydi, ko’pincha o’sha odamning o’zi uy ham quradi... albatta, bunday har xil hunar bilan shug’ullanuvchi odam, hammasini bir xilda yaxshi tayyorlashi mumkin emas. …

3 / 17

turlari ham rivojlanadi. agar dehqonchilik pasaysa, u holda uning bilan birga suv va quruqlikdagi barcha boshqa sanoat faoliyati tarmoqlari halok bo’ladi». ksenofont «daromadlar to’g’risida» asarida afina davlatining iqtisodiy holatini tahlil qilib uni yaxshilashning uch yo’lini tavsiya etadi: 1) xorijiy kishilardan olinadigan soliqni ko’paytirish, ularning afinaga kelishini rag’batlantirish; 2) kumush qazib olishni kengaytirish; 3) qullar savdosini tashkil etish. platon asarlarida iqtisodiy qarashlar platon (er. av. 427-347-yil ) ham afina shahrida tug'ilgan yirik aristokratiya vakili edi. u buyuk suqrotning shogirdi edi. u davlatning (yoki jamiyatning) ikki sxemasini taklif qiladi va ularni o‘zida aks ettirgan ikki asar yaratdi. bular «davlat» va «qonunlar» deb ataladi. uning sxemasida, birinchisi davlat qurilishining ideal loyihasi (ideal davlat) bo‘lsa, ikkinchisi esa u yashab turgan davrdagi davlat aks ettirilgan edi . u ideal davlat haqida yozib, bu davlat mehnat taqsimoti asosida tuziladi, ya’ni insonlar qobiliyatiga qarab, biri boshqaruvchi, biri bog‘lovchi, ish yurituvchi va yana biri esa dehqon va hunarmandlarga …

4 / 17

im buzsa, qonun yo‘li bilan davlat jazolashi kerak. bu ikkala davlat sxemasida ham platon mehnat taqsimotini asos qilib oladi. bu- o‘sha davr uchun buyuk fikr edi. aristotelning iqtisodiy qarashlari antik dunyodagi iqtisodiy fikrlarning yirik namoyandalaridan biri aristotel (m.av 384—322) hisoblanadi. uning iqtisod bo‘yicha fikr yuritgan asosiy asarlari «nikomaxova etikasi» va «siyosat» hisoblanadi. aristotel boylik topish va ehtiyojlarni qondirish usullari to‘g‘risida fikr yuritib, ekonomika va xrematistika tushunchalari farqini ajratib ko‘rsatib beradi uning fikricha, odamlarning ehtiyoji o‘rtacha, lekin odamlarning istaklari cheksizdir. shundan kelib chiqib, ehtiyojni qondirish uchun tovarlarni ishlab chiqarish tabiiy, cheksiz istaklarni qoniqtirish uchun tovarlarni ishlab chiqarish notabiiy holat. aristotelning fikricha, tovarlar bozorda sotish uchun ishlab chiqarilganida, bu faoliyat ehtiyojni yoki istaklarni qondirish uchun amalga oshirilganligini aniqlash qiyin; lekin uning fikricha, agar bozordagi almashuv barter shaklida bo'lsa, bu tabiiy ehtiyojni qondirish uchun amalga oshirilgan va bundan iqtisodiy foyda ko‘zlanmagan. lekin pul vositasida almashuvning asosiy maqsadi aristotel tomonidan qoralangan daromadni olish ekanligi …

5 / 17

nomika maqtovga sazovor, xrematistika esa - tanbehga» aristotel pul muomalasi shaklini tadqiq qiladi va pulning qiymat o‘lchovi va muomala vositasi tarzida aks ettirilishini - ekonomika sohasiga, pulning foydani ko‘paytirish vositasi sifatida ishlatilishini esa xrematistika sohasiga kiritadi qadimgi rim iqtisodiy qarashlar qadimgi quldorlik davrining iqtisodiy ta’limotlari tizimida qadimgi rimning iqtisodiy ta’limoti ham muhim o‘rin tutadi. rim imperiyasining taraqqiyoti va parokandalikka uchrashi, quldorlik ekspluatatsiyasining inqirozi bilan bevosita bog‘liq. qadimgi rimning iqtisodiy ta’limotlarida agrar masala asosiy o‘rinni egallagani uchun ham uning eng yirik nomayandalari katon, varron va kolumella qarashlarida ham agrar muammolar bosh masalalardir katon mark porsiy katon mark porsiy (234-149) rimning yirik siyosiy arbobi va yozuvchisi edi. u «dehqonchilik» nomli asar yozib, unda o‘z davrining iqtisodiy va qishloq xo‘jaligi holatini aks ettirgan edi. u ham barcha xo‘jalik hunarlaridan dehqonchilikni eng yuqoriga qo‘yadi. u ideal dehqonchilik tarafdori bo'lib, qullar mehnatidan juda ham unumli foydalanishga chaqiradi. uningcha, buning uchun ish yurituvchi har bir qulni …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgiyunonistondagi iqtisodiyg’oyalari"

prezentatsiya powerpoint mavzu: qadimgi dunyo iqtisodiy g’oyalari 1. qadimgi yunonistondagi iqtisodiy fikrlar 2. qadimgi rimdagi iqtisodiy qarashlar qadimgi yunonistondagi iqtisodiy fikrlar qadimgi gretsiya (yunoniston) ning iqtisodiy ta’limotlarini o‘rganar ekanmiz, biz quldorlik tuzumini barpo bo‘lishi, rivojlanishi va parokandalikka uchrashi evolyutsiyasini yaqqol ko‘rishimiz mumkin. antik dunyo mamlakatlarida quldorlik klassik shaklda rivoj topgan bo‘lib, iqtisodiy g‘oyalar ham o‘sha davrda vujudga kelgan edi. qadimgi gretsiya (yunoniston)da ijtimoiy iqtisodiy hayotning hamma jabhalarida quldorlik bevosita ishlab chiqaruvchilarni ekspluatatsiya qilishning asosiy shakllariga aylangan edi. ishlab chiqarish quldorlik munosabatlariga asoslanib olib borilar, qul asosiy ishlab chiqaruvchi ku...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "qadimgiyunonistondagi iqtisodiyg’oyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgiyunonistondagi iqtisodiy… PPTX 17 pages Free download Telegram