raqamli ma'lumotlarni kodlash

DOCX 5 pages 233.8 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 233.8 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

raqamli ma'lumotlarni kodlash raqamli ma'lumotlarni kodlashning turli xil yondashuvlari hisoblash texnikasida ma'lumotlarni ifodalash uchun ikkilik kod ishlatiladi. kompyuter ichida berilganlarning ikkilik nollar va birlariga diskret elektr signallar mos keladi. ma'lumotlarni elektr yoki optik signallar shaklida aks ettirish kodlash deb ataladi. ikkilik "0" va "1" raqamlarini kodlashning turli usullari mavjud, masalan, potentsiallar usuli, bunda "1" kuchlanishning biror qiymatiga, nol esa boshqasiga mos keladi yoki impulslar usuli, bunda raqamlarni ifodalash uchun turli xil yoki bir xil qutbli impulslar ishlatiladi. aloqa tizimlarida ma'lumotlar uzluksiz (analogli) va diskret bo'lishi mumkin bo'lgan signallar yordamida bir tugundan ikkinchisiga uzatiladi. analogli signal – odatda o'zgaruvchan, vaqt bo'yicha uzluksiz, modulyatsiya qilingan parametrlarga (amplituda, faza yoki chastota) ega bo'lgan elektromagnit to'lqin bo'lib, u turli xil muhitlarda, masalan, mis sim, optik tola yoki radio kanal orqali uzatilishi mumkin. diskret signal – uzlukli, ixtiyoriy vaqtda biror parametrli qiymatlarga ega bo'lgan signallar. odatda turli xil qutbli (ishorali) va amplitudali to'rtburchak impulslar ketma-ketligidir. …

2 / 5

birga, kompyuter ichida hech qachon ishlatilmaydigan usul ‒ modulyatsiya usuli qo'llaniladi (4-rasm). 4-rasm. diskret axborotni ifodalashga misollar modulyatsiya qilishda diskret ma'lumot mavjud aloqa liniyasi yaxshi uzatadigan chastotaning sinusoidal signali bilan ifodalanadi. potentsial yoki impulsli kodlash yuqori sifatli kanallarda qo'llaniladi, sinusoidal signallarga asoslangan modulyatsiya usuli esa uzatiladigan signallarda kuchli buzilishlarni keltirib chiqaradigan kanallarda afzaldir. odatda, modulyatsiya usuli analog telefon kanallari orqali global tarmoqlarda ma'lumotlarni uzatishda qo'llaniladi, bunday kanallar ovozni analog shaklda uzatish uchun mo'ljallangan va shuning uchun to'g'ridan-to'g'ri impulslarni uzatish uchun uncha moslashmagan. tarmoqlardagi aloqa liniyalarining narxini pasaytirish uchun kompyuter ichida bo'lgani kabi bir bayt yoki hatto bir necha baytning barcha bitlarini parallel uzatish o'rniga, o'tkazuvchi simlarning sonini kamaytirishga harakat qilinadi va shuning uchun berilganlarni ketma-ket, bitma‑bit uzatish usuli qo'llaniladi, bu esa faqat bir juft o'tkazgichni talab qiladi. ma'lumotlarni analogli kodlash (modulyatsiya) analogli modulyatsiya diskret ma'lumotlarni tor chastota diapazoniga ega bo'lgan kanallar (masalan, telefon liniyasi) orqali uzatish uchun ishlatiladi. modulyatsiya ‒ …

3 / 5

arni uzatish amaliyotida qo'llanilmaydi. 5-rasm. modulyatsiyaning turlari chastotani modulyatsiya ‒ analog modulyatsiyaning bir turi bo'lib, unda mantiqiy "0" va "1" qiymatlari turli chastotalardagi sinusoidlar orqali uzatiladi (5‑rasm, s). faza modulyatsiyasi ‒ mantiqiy "0" va "1" qiymatlari bir xil chastotali, ammo boshqa fazali signallarga mos keladigan analog modulyatsiya turi. 5‑rasm, d da faza modulyatsiyasiga misol keltirilgan bo'lib, unda "0" mantiqiy qiymat 0o fazaga, "1" qiymat esa 180o fazaga to'g'ri keladi. amalda modulyatsiya usullarining kombinatsiyasi qo'llaniladi, odatda amplituda modulyatsiya fazali modulyatsiya bilan birlashtiriladi. masalan, faks‑modemlar kvadratur modulyatsiyalan (qam) foydalanadi. kvadratur modulyatsiya ikki amplituda modulyatsiyalangan sinusoidlarni bir vaqtda 90o fazalar farqi bilan uzatishga asoslangan. ma'lumotlarni raqamli kodlash diskret axborotni raqamli kodlashda potentsial va impuls kodlashdan foydalanadi. potentsial kodlash – mantiqiy qiymatlar potentsialning turli qiymatlari bilan ifodalanadigan va uning o'zgarishi (farqlari) e'tiborga olinmaydigan raqamli kodlash usullari to'plami. impulsni kodlash – bu mantiqiy qiymatlarni ma'lum bir qutbli impulslar bilan yoki impulsning bir qismi – ma'lum …

4 / 5

rni ajratish uchun yuqori aniqlikdagi vaqt generatori talab qilinadi. sof shaklda nrz usuli tarmoqlarda ishlatilmaydi. 6‑rasm. diskret ma'lumotlarni kodlash usullari bipolyar ami kodi (nrzi) bipolyar alternativ belgilar inversiyasi (ingl. bipolar alternate mark inversion – ami) potentsial nrz kodlash g'oyalariga asoslangan. signalning ichki sinxronizatsiyasini yaxshilash uchun mantiqiy "1" uchun o'zgaruvchan potentsialdan foydalaniladi. ya'ni, har bir mantiqiy "1" qiymat o'zidan oldingi uchragan "1" ga teskari bo'lgan potentsial bilan kodlangan (6‑rasm, b). potentsialning nol qiymati mantiqiy nolga mos keladi. shunday qilib, zanjirlar uchun ichki sinxronizatsiya nrz usuliga qaraganda ancha yaxshi, ammo takroriy nol ketma‑ketliklari uchun ichki sinxronizatsiya mexanizmi mavjud emas. bundan tashqari, ami uch xil signal qiymatidan foydalanadi, bu esa yuqori quvvatli kuchaytirgichni talab qiladi. bipolyar impuls kodi bipolyar impuls kodi mantiqiy qiymatlarni kodlash uchun qarama-qarshi ishorali ikkita potentsial qiymatdan foydalanadi (nol ‒ manfiy potentsial, bir esa musbat potentsial). bundan tashqari, kodlashning ichki sinxronizatsiyasini yaxshilash uchun, har bir impuls yarim takt oralig'ida bo'ladi …

5 / 5

. bunga potentsialning to'rt xil qiymatini farqlash orqali erishiladi. bunda bir taktda bitta bit emas, birdaniga ikkita bit kodlanadi. masalan, "00" bitlar ‑2,5v, "01" bitlar ‑0,83v, "10" bitlar +2,5v, "11" bitlar esa 0,83v potentsiallar orqali aniqlanadi (6‑rasm, e). 2b1q kodlash usuli yordamida ma'lumotlarni uzatish tezligi nrz va ami kodlash usullariga qaraganda ikki baravar tez, ammo to'rtta signal qiymatidan foydalanish uchun yanada kuchliroq uzatuvchi va murakkabroq qabul qiluvchi qurilmalarni talab qiladi. image1.jpeg image2.png image3.png

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raqamli ma'lumotlarni kodlash"

raqamli ma'lumotlarni kodlash raqamli ma'lumotlarni kodlashning turli xil yondashuvlari hisoblash texnikasida ma'lumotlarni ifodalash uchun ikkilik kod ishlatiladi. kompyuter ichida berilganlarning ikkilik nollar va birlariga diskret elektr signallar mos keladi. ma'lumotlarni elektr yoki optik signallar shaklida aks ettirish kodlash deb ataladi. ikkilik "0" va "1" raqamlarini kodlashning turli usullari mavjud, masalan, potentsiallar usuli, bunda "1" kuchlanishning biror qiymatiga, nol esa boshqasiga mos keladi yoki impulslar usuli, bunda raqamlarni ifodalash uchun turli xil yoki bir xil qutbli impulslar ishlatiladi. aloqa tizimlarida ma'lumotlar uzluksiz (analogli) va diskret bo'lishi mumkin bo'lgan signallar yordamida bir tugundan ikkinchisiga uzatiladi. analogli signal – odatda o'zgaruvc...

This file contains 5 pages in DOCX format (233.8 KB). To download "raqamli ma'lumotlarni kodlash", click the Telegram button on the left.

Tags: raqamli ma'lumotlarni kodlash DOCX 5 pages Free download Telegram