milliy hisobchilik tizimi: makro iqtisodiy ko‘rsatkichlarni baholash asosi

DOCX 27 pages 56.4 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.4 KB

File type DOCX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

milliy hisobchilik tizimi: makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni baholash asosi reja: kirish 1. milliy hisobchilik tizimining mazmuni va mohiyati 2. milliy hisobchilik tizimining asosiy tamoyillari va tarkibiy qismlari 3. milliy hisobchilik tizimi orqali makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni baholash 4. o‘zbekiston respublikasida milliy hisobchilik tizimining rivojlanish bosqichlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish zamonaviy iqtisodiyotda mamlakatning iqtisodiy faoliyatini tahlil qilish va rejalashtirishda milliy hisobchilik tizimi (mht) muhim o‘rin tutadi. u iqtisodiyotda yaratilayotgan yalpi ichki mahsulot (yaim), milliy daromad, investitsiyalar, iste’mol va boshqa makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni tizimli ravishda hisobga olish, tahlil qilish va xalqaro standartlarga muvofiq taqdim etish imkonini beradi. milliy hisobchilik tizimi davlatning iqtisodiy siyosatini shakllantirishda, byudjet-soliq mexanizmlarini takomillashtirishda, hamda xalqaro iqtisodiy aloqalarni baholashda muhim axborot manbai sifatida xizmat qiladi. bozor iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi va makroiqtisodiy siyosatning samarali yuritilishi, avvalo, mamlakat iqtisodiyotida sodir bo‘layotgan barcha jarayonlarni to‘liq, tizimli va ishonchli tarzda aks ettiruvchi milliy hisobchilik tizimi (mht) mavjudligiga bog‘liqdir. chunki har qanday davlat o‘z iqtisodiyotining real holatini, ishlab chiqarish …

2 / 27

nlarning haqiqiy manzarasini ko‘rishlari va baholashlari mumkin bo‘ladi. xx asrning o‘rtalaridan boshlab iqtisodiy jarayonlarni tizimli hisobga olish zarurati ortib bordi. shu sababli birlashgan millatlar tashkiloti (bmt) tomonidan milliy hisobchilik tizimi (system of national accounts — sna) deb ataluvchi xalqaro metodologik standart ishlab chiqildi. u 1953, 1968, 1993 va 2008-yillarda qayta ko‘rib chiqilib, bugungi kunda sna-2008 versiyasi butun dunyo mamlakatlari tomonidan qo‘llanilmoqda. mhtning asosiy maqsadi — mamlakat iqtisodiyoti faoliyatining natijalarini yagona usulda hisobga olish, bu natijalarni xalqaro miqyosda taqqoslash imkoniyatini yaratish hamda iqtisodiy siyosatni tahlil qilish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlar bazasini shakllantirishdir. milliy hisobchilik tizimi yordamida quyidagi asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar aniqlanadi: · yalpi ichki mahsulot (yaim) – mamlakat hududida yaratilgan barcha yakuniy tovar va xizmatlarning umumiy qiymati; · yalpi milliy mahsulot (yamm) – mamlakat fuqarolari tomonidan, hatto xorijda yaratilgan mahsulotlar qiymati; · milliy daromad (md) – ishlab chiqarish natijasida hosil bo‘lgan sof iqtisodiy qiymat; · iste’mol va investitsiya hajmlari, byudjet daromadlari, …

3 / 27

gi kunda esa mamlakatimizda sna-2008 talablariga moslashtirilgan yangilangan tizim joriy etilgan. bu tizim o‘zbekiston iqtisodiyotining real holatini xalqaro mezonlarda baholash imkonini bermoqda. milliy hisobchilik tizimining ahamiyati shundaki, u nafaqat iqtisodiy natijalarni aks ettiradi, balki kelajakdagi iqtisodiy siyosatni rejalashtirish, byudjet siyosatini takomillashtirish, investitsiya yo‘nalishlarini aniqlash va ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarning samaradorligini o‘lchash imkonini ham beradi. shu sababli, bugungi kunda milliy hisobchilik tizimi har bir mamlakat iqtisodiy boshqaruvining asosiy analitik poydevori sifatida e’tirof etilmoqda. o‘zbekistonning milliy iqtisodiy siyosatini shakllantirishda ham bu tizim alohida strategik ahamiyat kasb etadi. 1. milliy hisobchilik tizimining mazmuni va mohiyati milliy hisobchilik tizimi — bu mamlakat iqtisodiyotida yuz berayotgan barcha ishlab chiqarish, taqsimot, almashinuv va iste’mol jarayonlarini yagona statistik tizimda aks ettiruvchi ko‘rsatkichlar majmuasidir. mhtning asosiy vazifasi — iqtisodiy jarayonlarni miqdoriy baholash orqali ularning rivojlanish dinamikasini, samaradorligini va ijtimoiy ta’sirini aniqlashdir. mht xalqaro miqyosda birlashgan millatlar tashkiloti (bmt) tomonidan ishlab chiqilgan milliy hisobchilik tizimi (sna — system of national accounts) …

4 / 27

adi. 1.1. milliy hisobchilik tizimining shakllanishi va rivojlanishi milliy hisobchilik tizimi zamonaviy iqtisodiy tahlilning eng muhim vositalaridan biridir. uning g‘oyaviy ildizlari xviii–xix asrlarda paydo bo‘lgan bo‘lsa-da, u xx asr o‘rtalarida to‘liq shakllanib, iqtisodiy siyosat yuritishda majburiy elementga aylandi. dastlabki hisobchilik ishlari uilyam petti (angliya), fransua kene (fransiya), adam smit, devid rikardo kabi iqtisodchilar tomonidan ishlab chiqilgan. ular iqtisodiy jarayonlarni tahlil qilish uchun “milliy boylik” va “milliy daromad” tushunchalarini fanga kiritganlar. biroq zamonaviy milliy hisobchilik tizimining shakllanishi buyuk depressiya (1929–1933 y.) davrida, aqsh va yevropa davlatlarida iqtisodiy inqirozdan chiqish jarayonida davlatning iqtisodiy rolini kuchaytirish zarurati bilan bog‘liq holda yuz berdi. shu davrda mashhur iqtisodchi jon meynard keyns “bandlik, foiz va pul nazariyasi” asarida makroiqtisodiy tahlilning ilmiy asoslarini yaratdi. keynsning g‘oyalari asosida milliy hisobchilik tizimi ishlab chiqildi va 1953-yilda birlashgan millatlar tashkiloti (bmt) tomonidan birinchi xalqaro “milliy hisobchilik tizimi (system of national accounts — sna)” qabul qilindi. keyinchalik bu tizim 1968, 1993 …

5 / 27

siyosatni tahlil qilish va prognozlash uchun zarur axborotni taqdim etish; 4. byudjet-soliq, pul-kredit, investitsion siyosatning samaradorligini baholash; 5. xalqaro taqqoslashlar uchun yagona statistik asos yaratish. mht nafaqat davlat darajasida, balki xalqaro miqyosda ham iqtisodiy o‘sishni, inflyatsiyani, aholi farovonligini, investitsiyalar oqimini va tashqi savdo balansini tahlil qilishda asosiy manba hisoblanadi. 1.3. milliy hisobchilik tizimining tarkibiy tuzilmasi milliy hisobchilik tizimi o‘z ichiga bir necha o‘zaro bog‘langan hisoblar tizimini oladi. har bir hisob iqtisodiy jarayonning ma’lum bosqichini ifodalaydi. ular quyidagilardan iborat: 1. ishlab chiqarish hisobi – iqtisodiyotda yaratilgan qo‘shilgan qiymatni (yaim) aniqlaydi. 2. daromadlarni taqsimlash hisobi – ishlab chiqarish natijasida olingan daromadning kimlarga tegishli ekanligini (mehnat haqi, foyda, soliqlar) ko‘rsatadi. 3. daromadlarni qayta taqsimlash hisobi – davlat soliqlari, subsidiyalar va transfertlar orqali daromadning qayta taqsimlanishini aks ettiradi. 4. iste’mol va jamg‘arma hisobi – uy xo‘jaliklari va davlatning tovar va xizmatlarga qilgan xarajatlarini, jamg‘armalarni ko‘rsatadi. 5. kapital operatsiyalari hisobi – investitsiyalar va asosiy kapitalning …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy hisobchilik tizimi: makro iqtisodiy ko‘rsatkichlarni baholash asosi"

milliy hisobchilik tizimi: makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni baholash asosi reja: kirish 1. milliy hisobchilik tizimining mazmuni va mohiyati 2. milliy hisobchilik tizimining asosiy tamoyillari va tarkibiy qismlari 3. milliy hisobchilik tizimi orqali makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni baholash 4. o‘zbekiston respublikasida milliy hisobchilik tizimining rivojlanish bosqichlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish zamonaviy iqtisodiyotda mamlakatning iqtisodiy faoliyatini tahlil qilish va rejalashtirishda milliy hisobchilik tizimi (mht) muhim o‘rin tutadi. u iqtisodiyotda yaratilayotgan yalpi ichki mahsulot (yaim), milliy daromad, investitsiyalar, iste’mol va boshqa makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni tizimli ravishda hisobga olish, tahlil qilish va xalqaro standartlarga muvofiq taqdim etish imkon...

This file contains 27 pages in DOCX format (56.4 KB). To download "milliy hisobchilik tizimi: makro iqtisodiy ko‘rsatkichlarni baholash asosi", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy hisobchilik tizimi: makr… DOCX 27 pages Free download Telegram