adabiyotso'zsan'ati

PPTX 20 стр. 1,5 МБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,5 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

adabiyot so'z san'ati. adabiyot so'z san'ati. adabiyot — hayotning badiiy in'ikosi. badiiy adabiyotning bosh xususiyati — uning ijtimoiy ong shakllaridan biri ekanligidir. ma'lumki, ijtimoiy borliq — jamiyatning moddiy hayoti, moddiy ne'matlar ishlab chiqarish hamda shu ishlab chiqarish jarayonida kishilar o'rtasida vujudga keladigan munosabatlar. ijtimoiy ong — qarashlar, tasavvurlar, g'oyalar siyosiy, huquqiy , estetik nazariyalar falsafa, ahloq, din va hokazolar. demak, jamiyat hayotining moddiy tomonlari — ijtimoiy borliq va uning ma'naviy jihatlari --ijtimoiy ong hodisasidir. ijtimoiy borliq ijtimoiy ongdan tashqarida va unga bog'liq bo'lmagan holda mavjuddir. ijtimoiy ong esa ijtimoiy borliqning in'ikosidir. adabiyot ham ijtimoiy ongning shakllaridan biri o'laroq shu qonuniyatga amal qiladi: adabiyot hayotdan ajralmaydi va unga uzluksiz ta'sir o'tkazib turadi. shunga ko'ra, bizning ongimiz, tasavvurlarimiz, bilimlarimiz nisbiy haqiqatdir. ijtimoiy borliq birlamchi bo'lib, u ijtimoiy ongni belgilab beradi, jamiyatning ma'naviy hayotini aniqlaydi. binobarin, ijtimoiy ong (siyosat, falsafa, fan, san'at)ning jamiyatning moddiy turmushiga ta'siri haqidagi falsafiy xulosa san'at va adabiyotning kishilarni …

2 / 20

ida tug'iladi va rivojlanadi. tabiat fanlari tabiat hodisalarini o'rganish bilan shug'ullansa, ijtimoiy fanlar jamiyat taraqqiyoti qonunlarini kashf etadi. tabiat va jamiyat haqidagi fanlar ijtimoiy ong shakllari sifatida ijtimoiy hayot va tabiat zaminida vujudga keladi hamda ular ijtimoiy taraqqiyot uchun xizmat kiladi. umuman, fan hayotni mantiqiy xulosalar asosida o'zida ifodalaydi, hayot konunlarini ochadi. san'at (badiiy adabiyot, me'morlik, haykaltaroshlik, rassomlik, musiqa, teatr, xoreografiya, kino...) — ijtimoiy ong shakllaridandir. san'at ham, xuddi fandek, hayotni aks ettiradi va hayot jumboqlaridan saboq beradi. shu sababli u ham ijtimoiy ahamiyat kasb etadi. buyuk faylasuf aristotel “poetika”sida fan bilan san'at o'rtasidagi mushtaraklik va tafovutlar xususida shunday deb yozgan: “shoirning vazifasi haqiqatan ham bo'lib o'tgan narsalar haqida emas, balki chindan ham yoki zaruriyat tufayli yuz berishi lozim bo'lgan narsalar to'g'risida hikoya qilishdir... tarixchi bilan shoirning farqi, ularning biri she'rda, ikkinchisi prozada gapirganida emas... shoir bilan tarixchining farqi shundaki, ulardan biri — haqiqatan ham bo'lib o'tgan narsalar haqida, ikkinchisi …

3 / 20

anda, chiziqlar, rang, yorug'lik soyasi va kompozitsiyani tushunamiz. xoreografiyaning “tili” esa inson tanasining o'ziga xos ifodali harakatidir. adabiyotda til, kompozitsiya, ohang, ritm kabilar vositasida badiiy obraz yaratiladi. bunday vositalarning jamul jamisiz adabiy asar yashay olmaydi. shu sababli bu vositalarning jami — nutq, ritm, ohang, kompozitsiya — badiiy adabiyot “tili”dir. biroq nutq adabiyotning qurilish materiali, birinchi elementi asosidir. shunga ko'ra, badiiy adabiyot “so'z san'ati” deb ham yuritiladi. adabiyot so'z vositasi bilan obraz yaratganligi sababli san'atning boshqa turlariga nisbatan hayotni va insonni mumkin qadar to'laroq ifodalash imkoniga ega. chunonchi, adabiyotni san'atning makon bilan bog'liq turlari — rassomlik va haykaltaroshlikka qiyoslab ko'raylik. to'g'ri, badiiy adabiyot ko'rgazmalilik va yorqinlik jihatidan haykaltaroshlik va rassomlik bilan bahslasha olmaydi. haykaltarosh va rassom predmetning ko'zga tashlanib turadigan jihatlarini yaqqol aks ettiradi. kishilarning ichki kechinmalarini, xarakterini, odamlararo muomala-munosabatlarning bir zuminigina kartina yoki haykalda turli tuman tashqi harakatlar vositasida ifodalaydi, xolos. so'z san'atkorining esa bu borada imkoniyatlari nihoyatda katta: adabiy …

4 / 20

damida insonning eng murakkab, eng nozik his-tuyg'ulari va kayfiyatini shu qadar chuqur ochib beradiki, so'z san'atining bunga shu qadar qodir bo'la olishi amrimaholdir. ammo adabiyotning o'ziga xosligi shundaki, u shaxsni, voqeani, predmetni yaqqol va yorqin ifodalaydi, tashqi dunyoning rang barang hodisalarini ham, inson qalbi dialektikasini ham o'z ichiga qamrab oladi. negaki, badiiy adabiyot san'atning boshqa turlariga xos bo'lgan tasvir vositalaridan ham foydalana oladi. shunday qilib, badiiy adabiyot sintetik xarakteri va tasvir imkoniyatlari nihoyatda kengligi bilan san'atning boshqa turlaridan ajralib turadi. v.g.belinskiyning uqtirishicha, san'atning barcha turlarida, xususan, qadimgi hind poeziyasida tabiat ilohiylashtirilgan, birinchi galda o'simliklar, ilonlar, qushlar, sigirlar, fillar va boshqa hayvonlar ko'rsatilgan. odam esa tabiatga tobe, yordamchi kuch sifatida berilgan. san'at taraqqiyotining navbatdagi bosqichi —qadimgi misr mifologiyasida bahaybat hayvonlar va xudolar obrazlari orasida inson qiyofasi ham ko'rina boshlagan. faqat qadimgi yunon san'atidan boshlab inson san'at asarining bosh predmeti bo'lib xizmat kilgan. v.g.belinskiyning fikricha, antik adabiyotda yaratilgan xudolar— ideal odam obrazi, …

5 / 20

bosh predmeti, tasvir ob'ekti. navoiy, o'ktam, komila, bektemir kabi yorqin obrazlar ko'z o'ngimizga keladi. gomer davridan bizning zamonamizgacha badiiy adabiyot juda uzoq va benihoya murakkab tarixiy jarayonlarni bosib o'tdi, ammo har doim inson uning diqqat markazida turdi. biroq bundan badiiy asarda insondan boshqa hech narsa tasvirlanmas ekan-da, degan bir tomonlama xulosa chiqarmaslik kerak. chunki adabiyotda insondan tashqari tabiat, hayvonot dunyosi, buyumlar va boshqalar ham tasvirlanadi. ammo ular ham, albatta, inson bilan bog'liq, holda beriladi. adabiy asarda insondan tashqari tasvirlanadigan ob'ektlardan eng muhimi tabiat bo'lib, u ilmiy adabiyotda p e y z a j deb yuritiladi. xaqiqatan ham badiiy asarlarda tabiat obrazi (peyzaj) tez-tez uchrab turadi. avvalo u asar kompozitsiyasida, albatta, aniq g'oyaviy maqsadni ifodalaydi: a) qahramon harakat qiladigan tabiiy muhitni ko'rsatadi b) qahramon xarakterining u yoki bu qirralarini ochishga xizmat qiladi v) asarda tasvirlanayotgan voqea-hodisaga tarixiy-konkret tabiiy tus beradi va xokazo. masalan, abdulla qahhorning “sinchalak” povestiga nazar tashlaydigan bo'lsak, asarda …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "adabiyotso'zsan'ati"

adabiyot so'z san'ati. adabiyot so'z san'ati. adabiyot — hayotning badiiy in'ikosi. badiiy adabiyotning bosh xususiyati — uning ijtimoiy ong shakllaridan biri ekanligidir. ma'lumki, ijtimoiy borliq — jamiyatning moddiy hayoti, moddiy ne'matlar ishlab chiqarish hamda shu ishlab chiqarish jarayonida kishilar o'rtasida vujudga keladigan munosabatlar. ijtimoiy ong — qarashlar, tasavvurlar, g'oyalar siyosiy, huquqiy , estetik nazariyalar falsafa, ahloq, din va hokazolar. demak, jamiyat hayotining moddiy tomonlari — ijtimoiy borliq va uning ma'naviy jihatlari --ijtimoiy ong hodisasidir. ijtimoiy borliq ijtimoiy ongdan tashqarida va unga bog'liq bo'lmagan holda mavjuddir. ijtimoiy ong esa ijtimoiy borliqning in'ikosidir. adabiyot ham ijtimoiy ongning shakllaridan biri o'laroq shu qonuniyatga amal...

Этот файл содержит 20 стр. в формате PPTX (1,5 МБ). Чтобы скачать "adabiyotso'zsan'ati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: adabiyotso'zsan'ati PPTX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram