ovoz buzilishlari

PPTX 35 pages 14.4 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 14.4 MB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

prezentatsiya powerpoint ovoz buzilishlari ovoz—bu un naychalarining elastik tebranishi natijasida hosil bo‘ladigan turli xil tovushlarning o‘ziga xos xususiyatlari majmuasidir. otorinolaringologiya fanining rivojlanishi sababli, foniatriya degan yangi fan, mustaqil bo'lib ajralib chiqdi foniatriya—ovoz apparati kasalliklarini vujudga kelishi va ularni davolash yo'llarini o‘rganadi. fonopediya—logopediya fanining bir bo'limi. u maxsus pedagogik yo'llar bilan ovozni to'g'rilash bilan shug'ullanadi. ovoz hosil bo'lishda: diafragma, o'pka, bronxlar, traxeya, halqum, hiqildoq, burun bo'shlig'i va uning yuz, peshana suyaklari orasida joylashgan qo'shimcha kovakiari ishtirok etadi. hiqildoqda joylashgan ovoz boylamlari, muskullari bilan birga, ovoz hosil bo'lishida til, lablar, og'iz bo'shlig'i ham ishtirok etadi. diafragma va qovurg'alararo mushaklar nafas olishda faol qatnashadi. qovurg'alararo muskullarning faol ishtirok etishi ko'krak bilan nafas olishdir. nafas chiqarish harakati ichki qovurg'alararo va qorin muskullarining qisqarishi orqali ta’minlanadi. o'pka — nafas olish sistemasining asosiy organlaridan biridir. o'pka bir juft bo'lib, konussimon tuzilgan. ular ko'krak qafasining ikki tomonida o'ng va chap o'pkaning o'rtasida traxeya, qizilo'ngach, qon tomirlari, ayrisimon …

2 / 35

yo'li vazifasini bajaradi. u tovush hosil qiladigan apparatdir. hiqildoqdan havo traxeyaga o'tadi odam gapirmay turganda hiqildoqda joylashgan ovoz boylamlari teshigi ochiq holda bo'ladi. so'zlashganda, kuylaganda ovoz teshiklari yopiladi va o'pkadan nafas bilan chiqariladigan havo katta kuch bilan ovoz boylamlariga ta’sir qilib, ularning tebranishi natijasida ovoz hosil bo'ladi. burun bo‘shlig‘i — yuqori, pastki va ikkita yon devoridan tashkil topgan. burundan normal sharoitda olgan va chiqargan hamma havo o‘tadi. burun bo‘shlig‘i — nafas olish, saqlash, hid bilish va rezonatorlik funksiyasini bajaradi. ovoz hosil qilishda nafas olish va rezonatorlik funksiyasi katta ahamiyatga ega. burun bo‘shlig‘ida havo normada bo’ladi. u ovoz uchun harakatsiz rezonator boiadi, u ovozni kuchaytiradi va ovozga ma’lum tembr va kuchayish beradi. burun bo‘shlig‘i hiqildoq tomonidan ochiq qoladi: burun bilan talaffuz qilinadigan undosh tovushlar m va n hamda ba’zi bir unlilar gapirilganda halqum ovoz rezonatori boiib xizmat qiladi. halqum, ovoz bo‘shlig‘i bilan unli va undosh tovushlarni shakllantiradigan, tembrli xususiyatlarga ega organlardir. …

3 / 35

onxlarning ichki bosimi doimiyligini ta’minlaydi va u yoki bu tovushning to‘g‘ri talaffuziga yordam beradi. fonatsiya vaqtida ovoz boylamlari havo bosimiga to la bogiiq bolm aydi, aksincha, markaziy nerv tizimi boshqaruvi ostida nafas organlarining muskullari tonusini faol boshqarib turadi. boylam osti bosimini o'zgartirish kerak boiib qolganda, bosh miya po‘stlog‘i zarur chora ko‘radi. ya’ni kekirdak va ovoz boylamlari muskullari tonusini o‘zgartirib, tebranish chastotasini pasaytiradi yoki orttiradi. bu jarayon murakkab reflektor usuli orqali eshitish analizatori ishtirokida boshqariladi. j. van den berg (1958) aytishicha, ovoz, boylamlarini tebranish harakatiga sabab kekirdakda yuzaga keluvchi aerodinamik muskul harakatlari va elastik kuchlarning birgalikdagi ta’siridir. r. husson (1950)ovoz hosil bo'lish fiziologiyasini o'rgangan holda ovoz hosil boiishini neyroxronaksik nazariyasini yaratdi. r. husson va uning tarafdori t. frint (1969) larning hisoblashicha, ovoz boylamlari havo oqimi ta’sirida tebranmaydi, balki bosh miyadan kekirdak osti nerviga keluvchi nerv impulslari ta’sirida doimiy ravishda qisqarib bo'shashib turadi. j. perello (1962) fonatsiyaning m ukoundulyar nazariyasini olg‘a surdi, …

4 / 35

xususiyatlarini yuzaga keltirish mumkin. tovush deganda, akustikada tebranish va toiqinlarning zich muhitda tarqalishi tushuniladi. ovoz tovushi toiqin ko'rinishida havo qismlarining tebranishidir. bu toiqinlar ovoz boylamlarida yuzaga kelib, ularni bir-biriga yaqin joylashgani, tarangligi natijasida havo oqimi o'tib, boylam osti bosimi yuqori va nerv impulslarining ta’sirida tebranish yuzaga keladi. tovush toiqinlari kekirdakda hosil boiib, faqat tashqariga emas, organizmning ichki to'qimalarida ham tarqalib, bosh, bo'yin, ko'krak to'qimalarida tebranish hosil qiladi, shunga ko'ra ovoz toiqinlarining bir qismigina tashqarida tarqalib eshituvchining qulog'iga yetib boradi. qo'shiqchilarning pedagogikasida "ovozli nafas" degan tushuncha mavjud boiib, uni ogiz bo'shligining turli qismlarida kuzatish tavsiya etiladi. shuni esda saqlash kerakki, tovush yopiq ovoz payida hosil boiib, akustik qonuniyat asosida havoda tarqaladi. havo esa tovushda aerodinamik qonuniyatlar asosida tarqaladi. ovozning barcha ko'rinishlari vaqti mobaynida uch akustik tovush o‘lchovining o'zgarishi natijasidir. bular: tebranish chastotasi, ularning amplitudasi va murakkab tovushlar tarkibi, ularning spektri, ya’ni balandligi, kuchi, tembri. tovush balandligi — bu to‘lqinlar harakati chastotasini …

5 / 35

uzun tolqin va qisqa tebranish - bu past tovush, qisqa tolqin va ko‘p tebranishlar — bu baland tovushlardir. ovoz kuchi — bu tebranish harakatlari, ularning amplitudasini subyektiv sezish boiib, ularning chastotasi bilan bogiiq emas. agar fortepiano klavishini avval bolg‘acha bilan sekin, keyin qattiqroq urganda uning ovoz balandligi o‘zgarmaydi, balki tebranish kuchigina o'zgaradi. ikkinchi ko'rinishda havo qismlarining tebranishi kuchli boiib, ularbizga subyektiv tarzda balandroq tuyuladi. ovoz kuchi va balandligi kekirdakda hosil bo’lib, boylam osti bosimi natijasida o‘sadi. ovoz tirqishi orasida havo qanchalik kuch bilan otilib chiqsa, shunchalik energiya ko‘p boiadi. havo qismlarinig tebranish amplitudasi katta boiadi, quloq pardasiga bosim kuchli boiadi. boylam osti bosimining kichik qismigina tovushga aylanadi. kekirdak muskullari nafas chiqarishda qatnashuvchi muskullar bilan boylam osti bosimining ortishiga ya’ni, akustik energiyaning tovush energiyasini ortishiga olib keladi. u kekirdakda yuzaga kelib, bunda nafas va kekirdak muskullari ham ishtirok etadi. keyinchalik bu tovush energiyasi yo‘qo!ib hech qachon balandlashmaydi. r. husson (1962) aytishicha, …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ovoz buzilishlari"

prezentatsiya powerpoint ovoz buzilishlari ovoz—bu un naychalarining elastik tebranishi natijasida hosil bo‘ladigan turli xil tovushlarning o‘ziga xos xususiyatlari majmuasidir. otorinolaringologiya fanining rivojlanishi sababli, foniatriya degan yangi fan, mustaqil bo'lib ajralib chiqdi foniatriya—ovoz apparati kasalliklarini vujudga kelishi va ularni davolash yo'llarini o‘rganadi. fonopediya—logopediya fanining bir bo'limi. u maxsus pedagogik yo'llar bilan ovozni to'g'rilash bilan shug'ullanadi. ovoz hosil bo'lishda: diafragma, o'pka, bronxlar, traxeya, halqum, hiqildoq, burun bo'shlig'i va uning yuz, peshana suyaklari orasida joylashgan qo'shimcha kovakiari ishtirok etadi. hiqildoqda joylashgan ovoz boylamlari, muskullari bilan birga, ovoz hosil bo'lishida til, lablar, og'iz bo'shlig'i ...

This file contains 35 pages in PPTX format (14.4 MB). To download "ovoz buzilishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ovoz buzilishlari PPTX 35 pages Free download Telegram