hayvonlarning intellektual xatti-harakatlari

PPTX 15 стр. 889,0 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 889,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint mavzu: hayvonlarning intellektual xatti harakatlari reja: kirish asosiy qism: hayvonlarning intellektual xatti harakatlari hayvonlarning intellektual xatti harakatlarini aniqlash bo’yicha tajribalar va ularning ahamiyati hayvonlarning instinktiv xatti-harakati xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish hayvonlarning xatti-harakatlarini o‘rganish biologiya, psixologiya va nevrologiya sohalari uchun muhim ahamiyatga ega. ularning aqliy qobiliyatlari uzoq vaqt davomida tadqiqotchilar orasida qizg‘in muhokama mavzusi bo‘lib kelgan. ba’zi hayvonlar murakkab muammolarni hal qilish, muloqot qilish va hatto vositalardan foydalanish qobiliyatiga ega. intellektual xatti-harakatlar turli turlarda turlicha namoyon bo‘ladi: primatlar va delfinlarda yuqori darajadagi muammolarni hal qilish qobiliyati kuzatilsa, qushlar va hatto ba’zi hasharotlarda ham aql bovar qilmaydigan moslashuvchanlik kuzatiladi. ushbu taqdimotda hayvonlarning intellektual xatti-harakatlari, ularning shakllanish omillari va tadqiqot natijalari haqida so‘z yuritiladi. mavzuning dolzarbligi: zamonaviy ilm-fan hayvonlarning intellektual qobiliyatlarini o‘rganishda sezilarli yutuqlarga erishmoqda. biologiya, neyrobiologiya va psixologiya fanlari hayvonlarning ong darajasi, muammolarni hal qilish qobiliyati va muloqot shakllarini o‘rganish orqali ularning aqliy imkoniyatlarini yanada chuqurroq tushunishga harakat qilmoqda. hayvonlarning …

2 / 15

ktual qobiliyatlarini tahlil qilish texnologiyalarni yaratishda ilhom manbai bo‘lishi mumkin. masalan, chumolilar va asalarilar koloniyalaridagi o‘zaro hamkorlik tizimi zamonaviy algoritmlarni ishlab chiqishda qo‘llanmoqda. shu sababli, hayvonlarning intellektual xatti-harakatlarini o‘rganish nafaqat tabiiy fanlar, balki insoniyatning texnologik va axloqiy taraqqiyoti uchun ham katta ahamiyat kasb etadi. o‘rganilish darajasi hayvonlarning intellektual xatti-harakatlari bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqotlar uzoq tarixga ega bo‘lib, bugungi kunda ham dolzarb yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. bu soha biologiya, etologiya, neyrobiologiya, psixologiya va sun’iy intellekt kabi fanlar chorrahasida rivojlanib kelmoqda. o‘rganish metodlari ham turlicha bo‘lib, kuzatuv, eksperimental sinovlar, neyrofiziologik tadqiqotlar va sun’iy intellekt modellaridan foydalanishni o‘z ichiga oladi. masalan, kyoler kabi olimlarning maymunlar ustida olib borgan tajribalari ularning muammolarni hal qilish qobiliyatiga ega ekanligini ko‘rsatgan. amerikalik olimlar g.xarlou, m.xarlou, s.suomilarning tadqiqotlari yangi tugʻilgan maymunlar bolasi sun’iy onaning ayrim turlarigagina haddan ziyod ixlos qoʻyishi mumkinligini koʻrsatadi. so‘nggi yillarda neyrobiologik va genetika tadqiqotlari orqali hayvonlarning intellektual qobiliyatlarini shakllantiruvchi omillar, jumladan, miya tuzilishi va …

3 / 15

faoliyati bilan tavsiflanib, u aks ettirishning murakkab turidir. "hayvonlarning borliqni psixik aks etish usuli intellektual faoliyatga oʻtishida alohida narsalargina emas, balki ularning munosabatlarini aks ettirish ham vujudga keladi. hayvonlar rivojlanishning bu bosqichida, narsalar orasidagi bogʻlanishlarni aks ettira oladilar. nemis zoopsixologi v.kyolerning tadqiqotlarida maymunlarga yetib boʻlmaydigan joyga xoʻrak qoʻyiladi. xoʻrakdan yaqinroq, lekin bevosita yetib boʻlmaydigan joyga uzun tayoq qoʻyiladi. bu tayoqqa yetishish uchun qafasda qisqa tayoqcha bilan xoʻrakni olib boʻlmaydi. maymun esa birinchi bosqichda qisqa tayoq bilan uzun tayoqni oladi. ikkinchi bosqichda esa uzun tayoq orqali xoʻrakni olishga muvaffaq boʻladi. a.n.leontevning fikricha, muvaffaqiyatsiz harakatlardan soʻng toʻsatdan javobni topishi aqliy xatti-harakatlarning yana xususiyatidir. bu hodisa v.kyoler tomonidan "insayt"-ravshanlashish deb atalgan. aqliy xatti-harakat boshqa ikki xususiyati mavjud boʻlib, bu topilgan muammoning yechimini tez eslab qolish va shu bilan shakllangan operasiyalarni bir faoliyatdan ikkinchi faoliyatga oʻtkaza olishdir. hayvonot olamining yuksak bosqichidagi vakillari (quruqlikda yashovchilardan, xususan, odamsimon maymunlar, dengiz hayvonlaridan delfinlar) instinkt, koʻnikmalarni egallashdan tashqari …

4 / 15

oʻrakning naycha ichiga kirib ketganini koʻradi. qargʻa shu zahotiyoq ikkinchi naychaning oxiriga sakrab boradi va xoʻrakning paydo boʻlishini kutib turadi. shuningdek, maymunlarda oʻtkazilgan tadqiqot ham bunga yaqqol misoldir. qafasning shipiga banan osib, qafas ichiga ikki - uchta yashik yoki bir ikkita qamishli tayoqcha qoʻyadilar. maymun qafas ichiga kirishi bilan mevani olmoqchi boʻladi, ammo boʻyi yetmaydi. maymun tevarak-atrofiga koʻz yugurtirib, yerda yotgan qamishni koʻradi, va bu qamish bilan mevani qoqib tushirishga harakat qiladi. lekin unda ham boʻyi yetmaganidan soʻng qamishlarni olib, bir necha vaqt ular bilan turlicha harakatlarni qilib koʻrib, ular bir-birini ichig kirib, uzunlashadi, keyin maymun bananni qoqib tushiradi. yoki yerda yotgan yashikni ustma-ust qoʻyib uni mevaning tagiga surib keltiradi va ustiga chiqib mevani olmoqchi boʻladi, ammo boʻyi yetmaydi. shunda maymun yerda yotgan boshqa yashiklarni ustma-ust qoʻyib, narvon qiladi va ularning ustiga chiqib mevani olib yeydi. kishi koʻziga maymunlar nechogʻli aqlli hayvon boʻlib tuyulmasin, ammo ularning tafakkuri nihoyatda tordir. bu …

5 / 15

gan ishini, ya’ni bakdan olingan suv bilan olovni oʻchirishnigina qila oladi, xolos. bulardan ma’lumki, aqlni ishlatish bilan biror bir masalani hal qilishda maymun masalani yechishni barcha zarur shartlarini koʻra olmaydi, ulardan faqat ayrimlarinigina fahmlaydi, xolos. maymunlarning intellektual harakatlari har qanday harakatlarni sinab koʻrish jarayonida aniq amaliy tafakkur tarzida sodir boʻladi. taqlidchanlik - maymunlar hulq-atvorining xarakterli xususiyatidir. masalan, maymun supurgi bilan polni supuradi va "lattani hoʻllab siqadi", "polni artadi", "yuvadi". odatda, maymunlar harakatning natijasiga emas, balki harakatning oʻziga taqlid qiladilar. maymun polni supurar ekan, axlatni bir joydan ikkinchi joyga koʻchirib yuraveradi-yu, lekin axlatni poldan tozalab ola bilmaydi. shunday tadqiqot oʻtkazilgan uyga boʻsh chelak va quruq latta qoʻyilgan. maymun latta bilan polni artadi va har safar u lattani chelakka tushurib aylantirib siqadi, bu ishni maymun farrosh qilgani kabi bajaradi. shuningdek, maymun qalam bilan daftarga "yozadi" (chiziqlar chizadi) va unga diqqat bilan qaraydi. maymunga qalam oʻrniga tayoqcha berilsa, qam u "yozishni" davom ettiradi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hayvonlarning intellektual xatti-harakatlari"

prezentatsiya powerpoint mavzu: hayvonlarning intellektual xatti harakatlari reja: kirish asosiy qism: hayvonlarning intellektual xatti harakatlari hayvonlarning intellektual xatti harakatlarini aniqlash bo’yicha tajribalar va ularning ahamiyati hayvonlarning instinktiv xatti-harakati xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish hayvonlarning xatti-harakatlarini o‘rganish biologiya, psixologiya va nevrologiya sohalari uchun muhim ahamiyatga ega. ularning aqliy qobiliyatlari uzoq vaqt davomida tadqiqotchilar orasida qizg‘in muhokama mavzusi bo‘lib kelgan. ba’zi hayvonlar murakkab muammolarni hal qilish, muloqot qilish va hatto vositalardan foydalanish qobiliyatiga ega. intellektual xatti-harakatlar turli turlarda turlicha namoyon bo‘ladi: primatlar va delfinlarda yuqori darajadagi muammolarni ha...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (889,0 КБ). Чтобы скачать "hayvonlarning intellektual xatti-harakatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hayvonlarning intellektual xatt… PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram