vazopressorlar

PPTX 21 sahifa 7,7 MB Bepul yuklash

21 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 7,7 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 21

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 21

vazopressorlar vazopressorlar nima? vazopressorlar — bu dori vositalari bo‘lib, ular arterial qon bosimini oshirish orqali organizmning hayotiy muhim organlarini (miya, yurak va buyraklar) qon bilan ta’minlashni yaxshilash uchun ishlatiladi. bu dori vositalari asosan shoshilinch tibbiy yordamda va reanimatsiya holatlarida qo‘llanadi. vazopressorlar alfa-adrenergik retseptorlar va beta-adrenergik retseptorlarni faollashtirish orqali tomirlarni toraytiradi, yurak qisqarish kuchini oshiradi yoki tomir tonusiga ta’sir qiladi. eng ko‘p ishlatiladigan vazopressorlar qatoriga adrenalin (epinefrin), noradrenalin (norepinefrin), dopamin va fenilefrin kiradi. ularning har biri o‘ziga xos farmakologik xususiyatlarga ega va muayyan klinik holatlarda tanlanadi. vazopressorlarning ahamiyati vazopressorlarning ahamiyati shundaki, ular hayot va o‘lim o‘rtasidagi chegarada turgan bemorlarga yordam berishda asosiy vositalardan biridir. qon bosimi tushib ketishi, ayniqsa, shok holatlarida, organizmning barcha tizimlariga jiddiy zarar yetkazadi. qon bosimining pasayishi natijasida quyidagi oqibatlar yuzaga keladi: hayotiy organlarga qon oqimi kamayishi: miya, yurak va buyraklar kabi hayotiy organlarga qon bilan ta’minot buzilishi natijasida bu organlar faoliyati jiddiy zarar ko‘radi. to‘qimalarda gipoksiya: to‘qimalarga …

2 / 21

za c hujayra ichida inozitol trifosfat (ip3) va diatsilglitserol (dag) hosil qiladi. ip3 hujayra ichida kalsiy ionlarini chiqaradi, bu esa silliq mushaklarning qisqarishiga olib keladi. natijada qon tomirlari torayadi (vazokonstriksiya) va qon bosimi oshadi. alfa-2 retseptorlari: alfa-2 retseptorlari nerv uchlari orqali noradrenalin ajralishini pasaytiradi va refleksiv ravishda simpatik javobni susaytiradi. bu periferik qarshilikni boshqarishda yordam beradi. misollar: noradrenalin alfa-1 retseptorlariga kuchli ta’sir ko‘rsatadi va tomirlarning torayishini ta’minlaydi. beta-adrenergik retseptorlarga ta’siri beta-1 retseptorlari: yurak mushak hujayralarida joylashgan. vazopressorlar beta-1 retseptorlarini faollashtirib, adenilattsiklaza fermenti orqali siklik adenozin monofosfat (camp) hosil bo‘lishini rag‘batlantiradi. camp kalsiy ionlarini faollashtiradi, bu yurak qisqarishi kuchini (inotrop ta’sir) va yurak tezligini (xronotrop ta’sir) oshiradi. natijada yurak siqib chiqarish hajmi (cardiac output) oshadi beta-2 retseptorlari: bronx va qon tomir devorlarining silliq mushak hujayralarida joylashgan. beta-2 retseptorlarining faollashuvi adenilattsiklozani rag‘batlantiradi, bu esa silliq mushaklarning bo‘shashishiga olib keladi (bronxodilyatsiya va tomirlarning kengayishi). bu ta’sir asosan ba’zi vazopressorlar (masalan, adrenalin) orqali yuzaga …

3 / 21

il ta’sir ko‘rsatadi: past dozalarda buyrak perfuziyasini yaxshilaydi. o‘rta dozalarda beta-1 retseptorlarini faollashtirib yurak chiqishini oshiradi. yuqori dozalarda alfa-1 retseptorlarini faollashtirib tomirlarni toraytiradi. vazopressorlarning tasnifi katexolaminlar bu guruh asosan simpatik nerv tizimi mediatorlariga asoslangan bo‘lib, alfa, beta, va dopamin retseptorlariga ta’sir ko‘rsatadi. adrenalin alfa-1, beta-1, va beta-2 retseptorlarini faollashtiradi. bu yurak qisqarish kuchini oshiradi (pozitiv inotrop ta’sir), bronxlarni kengaytiradi va tomirlarni toraytiradi (vazokonstriksiya). shoshilinch holatlarda, masalan, anafilaktik shok va yurak to‘xtashida qo‘llaniladi. noradrenalin alfa-1 retseptorlariga kuchliroq ta’sir ko‘rsatadi. bu tomirlarni toraytirib (vazokonstriksiya) arterial qon bosimini oshiradi. asosan septik shokda ishlatiladi. dopamin dozaga bog‘liq ravishda turli ta’sirlar ko‘rsatadi: past dozalarda dopamin-1 retseptorlarini faollashtirib buyrak perfuziyasini yaxshilaydi. o‘rta dozalarda beta-1 retseptorlarini faollashtirib yurak chiqishini oshiradi. yuqori dozalarda alfa-1 retseptorlarini faollashtirib tomirlarni toraytiradi. non-katexolaminlar fenilefrin alfa-1 retseptorlarini faollashtirib tomirlarni toraytiradi (vazokonstriksiya). bu qon bosimini oshiradi va miokard kislorod talabi yuqori bo‘lgan holatlarda qo‘llaniladi. bronxodilatsiya qilmaydi. vasopressin v1 retseptorlariga ta’sir ko‘rsatib tomirlarni toraytiradi va …

4 / 21

tez yordamda qo‘llaniladigan vazopressorlar adrenalin (epinefrin) qo‘llanilishi: adrenalin asosan shoshilinch holatlarda qo‘llaniladi, jumladan: anafilaktik shok: birinchi tanlov vositasi. yurak to‘xtashi: kardio-pulmoner reanimatsiyada ishlatiladi. bronxospazm: og‘ir astma xurujlarida qo‘llaniladi. septik shok: kuchli yurak qisqarishi talab etilgan hollarda. dozalari: anafilaksiya: o‘tkir holatlarda 0,3–0,5 mg intramuskulyar (im), 5–15 daqiqada qaytariladi. og‘ir holatlarda 0,1 mg intravenoz (iv), kerak bo‘lsa infuziya bilan davom ettiriladi (0,05–0,1 mcg/kg/min). yurak to‘xtashi: har 3–5 daqiqada 1 mg iv yoki io (intraosseoz). bronxospazm: 0,3 mg im yoki ingalatsiya uchun noradrenalin (norepinefrin) qo‘llanilishi: noradrenalin kuchli alfa-adrenergik ta’sir ko‘rsatadi va qon bosimini oshirishda ishlatiladi: septik shok: birinchi tanlov vositasi. kardiogen shok: diuretik va vazodilatatorlar bilan birgalikda. og‘ir gipotoniya: anesteziya yoki jarrohlikda qon bosimini barqarorlashtirish. dozalari: septik va kardiogen shok: 0,05–0,5 mcg/kg/min infuziya orqali. doza bemorning javobiga qarab titrlanadi. og‘ir gipotoniya: 2–12 mcg/min infuziya. yon ta’sirlari: adrenalin yon ta’siri: yurak aritmiyalari (taxikardiya, fibrillatsiya). miokard ishemiyasi. qon bosimining keskin oshishi. tremor, bosh aylanishi va …

5 / 21

omirlarni kengaytirib perfuziyani yaxshilaydi. 2. o‘rta doza (5–10 mcg/kg/min): beta-1 retseptorlarini faollashtiradi. yurak qisqarishini va chiqish hajmini oshiradi. 3. yuqori doza (>10 mcg/kg/min): alfa-1 retseptorlarini faollashtiradi. tomirlarni toraytirib, periferik qarshilik va qon bosimini oshiradi. qo‘llanilishi: kardiogen shok. gipotoniya bilan bog‘liq sharoitlarda (yurak chiqishi past bo‘lsa). buyrak perfuziyasini qo‘llab-quvvatlash (past dozada). fenilefrin qo‘llanilishi: og‘ir gipotoniya: anesteziya paytida va septik shokda ishlatiladi. refleks taxikardiyani oldini olish: beta-1 ta’siri kamligi tufayli yurakni ortiqcha yuklamaydi. nazofaringeal va oftalmik jarrohlikda: lokal tomir torayishi uchun ishlatiladi. yon ta’siri: tomirlarning haddan tashqari torayishi natijasida to‘qima ishemiyasi. refleks bradikardiya. yurak chiqishi pasayishi (beta-adrenergik ta’sir yo‘qligi sababli). vasopressin qo‘llanilishi: septik shok: noradrenalin bilan birga yordamchi dori sifatida. og‘ir gipotoniya: katexolaminlarga javob bo‘lmasa. qon ketishni to‘xtatish: ezofageal varikozda yoki jarrohlik jarayonida. yon ta’siri: periferik tomirlar torayishi natijasida to‘qima nekrozi. elektrolit muvozanati buzilishi (masalan, giponatremiya). qon bosimining haddan tashqari oshishi. vazopressorlarni qo‘llash ko‘rsatmalari shok turlari uchun vazopressorlarni tanlash septik shok: tanlov …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 21 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"vazopressorlar" haqida

vazopressorlar vazopressorlar nima? vazopressorlar — bu dori vositalari bo‘lib, ular arterial qon bosimini oshirish orqali organizmning hayotiy muhim organlarini (miya, yurak va buyraklar) qon bilan ta’minlashni yaxshilash uchun ishlatiladi. bu dori vositalari asosan shoshilinch tibbiy yordamda va reanimatsiya holatlarida qo‘llanadi. vazopressorlar alfa-adrenergik retseptorlar va beta-adrenergik retseptorlarni faollashtirish orqali tomirlarni toraytiradi, yurak qisqarish kuchini oshiradi yoki tomir tonusiga ta’sir qiladi. eng ko‘p ishlatiladigan vazopressorlar qatoriga adrenalin (epinefrin), noradrenalin (norepinefrin), dopamin va fenilefrin kiradi. ularning har biri o‘ziga xos farmakologik xususiyatlarga ega va muayyan klinik holatlarda tanlanadi. vazopressorlarning ahamiyati vazopressorl...

Bu fayl PPTX formatida 21 sahifadan iborat (7,7 MB). "vazopressorlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: vazopressorlar PPTX 21 sahifa Bepul yuklash Telegram