o’simliklarekologiyasi

PPTX 23 sahifa 2,1 MB Bepul yuklash

23 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,1 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 23

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 23

powerpoint presentation o’simliklar ekologiyasi fanidan 7-ma’ruza taqdimoti mavzu: orografik va biologik omillar orografik omillarni xususiyatlari biotik omillarning o’simliklarga ta’siri biotik munosabatlar reja: orografik omillar – abiotik omillar hisoblanib, ular o‘simliklarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir etmay, balki boshqa omillar orqali bilvosita ta’sir ko‘rsatadi. masalan, ular iqlim omillari orqali ta’sir etishi mumkin. orografik omillarni xususiyatlari orografik omillarga: dengiz sathiga nisbatan balandlik; yonbag‘irlarning ekspozitsiyasi (quyoshga nisbatan joylashganligi); qiyalik kiradi. orografik omillarning o‘simliklar qoplamiga ta’siri faqat yerning geografik kengligiga (zonalarga) qarab emas, balki dengiz sathidan qanchalik balandlikda joylashganligiga qarab ham o‘zgarib turadi, bu xolat ayniqsa tog‘li rayonlarda keskin namoyon bo‘ladi. ma’lumki, tog‘da har 100 metr ko‘tarilib borgan sari, temperatura 0,5°- 0,6° c ga pasayib boradi. shunga ko‘ra, o‘simliklar qoplami xam o‘zgarib boradi. o‘rta osiyo o‘simliklar qoplamini o‘rgangan botaniklar, tekislikdan tog‘lar tomon ko‘tarilgan sari o‘simliklar qoplami huddi geografik zonalarga qarab o‘zgargani singari ma’lum qonuniyatga muvofiq o‘zgarib borishini aniqlaganlar. o‘rta osiyoda dengiz sathidan ko‘tarilish darajasiga qarab, o‘simliklar mintaqalari …

2 / 23

shakli, ba’zan hosilga kirish tezligi ham o‘zgarib boradi. o‘simliklarniig tarqalishida ekspozitsiya va yonbag‘irlarning qiyaligi ham katta ahamiyatga ega. masalan, shimoliy yonbag‘irlar janubiy yonbag‘irlarga qaraganda sernam bo‘lib, o‘simlik qoplaminnng qalinligi bilan harakterlanadi. janubiy yonbag‘irlarda issiqsevar va yorug‘sevar o‘simliklar o‘sadi. adabiyotlarda, odatda, tog‘lardagi daraxtzorlar shimoliy yonbag‘irlar bilan bog‘lanib ketgan deb qayd qilinadi. buni faqat tabiiy sharoit, yuqori darajadagi namlik va xilma-xil bo‘ladigan tuproq sharoitining muvofiq kelishi bilan izohlash mumkin. lekin tog‘lardagi o‘simliklar qoplami qanday joylashganligiga diqqat bilan nazar tashlasak, tog‘ning qishloqdan ancha uzoq va odam borishi ancha qiyin bo‘lgan shimoliy va janubiy yonbag‘irlari o‘simliklar bilan qoplanganligini ko‘ramiz. janubiy yonbag‘irlarning o‘rmonsizligini odam ta’siridan deb tushunsa bo‘ladi. ma’lumki, janubiy yonbag‘irlarda qor ancha erta erib ketadi va o‘rta osiyo aholisi ilgaridan bu yerlardan dehqonchilik maqsadlarida foydalanib kelgan. buning natijasida janubiy yonbagirlar o‘rmonsizlanib qolgan. yuqorida aytilganidek o‘simliklarning tarqalishida yonbag‘irlarning qiyaligi muhim rol o‘ynaydi. yonbag‘irning qiyaligi asosan tuproqning suv bilan ta’minlanish darajasiga, yog‘in miqdoriga, ayniqsa kuchli bo‘ladigan …

3 / 23

m bo‘ladi. relyef shakllarining xilma-xilligi, ularning tarkibiga bog‘liq holda o‘simliklarning tarqalishi ayniqsa tog‘li rayonlarda yaqqol ko‘zga tashlanadi. lekin tekisliklarda ham orografik omillarning ta’siri yaxshi seziladi. ko‘pincha chuqurliklar hosil bo‘ladigan joylarda suv ko‘p to‘planib qoladi, tepaliklarda esa bunga teskari holda tuproq namligi past bo‘ladi. bu farq o‘simliklarning tur tarkibiga ta’sir ko‘rsatmay qolmaydi. relyef (frans, relief, lot. relevo — koʻtaraman) - yer yuzasi, okean va dengiz tubidagi tashqi koʻrinishi, oʻlchamlari, kelib chiqishi, yoshi va rivojlanish tarixiga koʻra turli tuman nootekisliklar: togʻ, tekislik, pasttekislik, adir, yassitogʻ, tepalik, qir, vodiy, botiq, soylik, jarlar va boshqa past balandliklar majmui. relyef kattaligiga koʻra quyidagi toifalarga ajratiladi: megarelyef (materik doʻngliklari, okeanlar tubi), shuningdek, bir qadar kichikroq boʻlgan shakllar (togʻ sistemalari, tekisliklar); makrorelyef (togʻ tizmalari, togʻlar oraligʻidagi botiqlar, qirlar, pasttekisliklar); mezorelyef (jarliklar, suv osti kanʼonlari, tepaliklar); mikrorelyef (jarlar, doʻng tepa, dasht tepaliklari va boshqalar); nano relyef (juda kichik chuqurchalar, doʻngchalar va boshqalar). biotik omillarning o’simliklarga ta’siri biotik omil …

4 / 23

ng ta’siri (mikogen); yuqoridagi barcha organizmlarning o‘zaro ta’siri. o‘simliklarning o‘simliklarga ta’siri (fitogen) xilma-xil bo’ladi va ularni 2 guruhga kiritamiz: bevosita: parazitizm, simbioz, mexanik, siqib chiqarishi, liana va epifitlar; bilvosita: tuproq, iqlim, hayvon va mirkoorganizmlar orqali bo’ladi. akademik v.n.sukachevning tasnifiga (1956) ko‘ra, fitotsenozni tashkil etgan turlar orasidagi o‘zaro munosabatlari 3 ta guruxga birlashtirilgan. kontakt munosabatlar bunda fitotsenoz tarkibidagi 2 va undan ortiq tur tuplarining bir-biriga qo‘shilib o‘sishi yoki bir-biriga mexanik ta’sir ko‘rsatishi tushuniladi. parazitlik, yarim parazitlik, ildizlarning o‘sib kirishi, lianalarning ta’siri, tig‘iz barglari, ildizpoyalari, ildizlari bilan boshqalariga ta’sir ko‘rsatishi misol bo‘ladi. transabiotik munosabatlar bunda o‘simliklar jamoasidagi tur tuplarining o‘z hayotida yuzaga keladigan o‘zgarish oqibatlari bilan yondosh tur tuplariga ta’siri tushuniladi. raqobat, tashqi muxitga turli ajratmalarning ajralishi (allelopatiya), o‘lik qoldiqlarning shakllanishi hamda o‘simliklar tomonidan ular o‘sadigan muxit sharoitlarining o‘zgartirilishi (fitomuxit) ni kiritish mumkin. transbiotik munosabatlar bunda jamoadagi turlar bir-biriga bilvosita emas, balki uchinchi tur yashash sharoitlarini o‘zgartirishi natijasida ta’sir ko‘rsatiladi. hayvonlarning o‘simliklarga …

5 / 23

yoki bilvosita ta’sir ko‘rsatadi. biotik munosabatlar organizmlar orasidagi munosabatlar turlicha. kommensalizm, deb shunday munosabatga aytiladiki, bunda bir tur ikkinchisiga (kommensal uchun} ovqat tayyorlab beradi. kommensalizm bu bir tomonlama foydalanish, ya’ni bunda bir tur ikkinchi tur tomonidan bir tomonlama foydalanadi, lekin unga zarar keltirmaydi. kommensalizmga misol qilib daraxtlarning po‘stlog‘ida joylashgan epifitlarni ko‘rsatish mumkin. qushlarning uyasida, kemiruvchi hayvonlarning inlarida ko‘plab bo‘g‘inoyoqlilar yashaydi. bu inlarda hashoratlar uyaning mikroiqlimidan foydalanadi, organik moddalarning qoldiklarini iste’mol qilish bilan kifoyalanadi. mutalizm-bu ikkila tur uchun ham foydali bo‘lib, u parazitlikdan, yoki kommensalizmdan kelib chiqishi mumkin. bunga azot to‘plovchi bakteriyalar bilan dukkakli o‘simliklar orasidagi simbioz misol bo‘lishi mumkin. tabiatda 20000 dan ortiq simbioz tarzida yashovchi turlar qayd etilgan. raqobat bir xil ekologik talabga ega guruhlar orasida kelib chiqadigan munosabatdir. bu shunday ekologik bog‘lanishki, uning natijada ikkala tur ham salbiy ta’sirga yo‘liqadi. bir xil ekologik talabga ega ikki tur bir jamoada uchrasa, ulardan bittasi ertami kechmi, siqib chiqariladi. hayotda ko‘p …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 23 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’simliklarekologiyasi" haqida

powerpoint presentation o’simliklar ekologiyasi fanidan 7-ma’ruza taqdimoti mavzu: orografik va biologik omillar orografik omillarni xususiyatlari biotik omillarning o’simliklarga ta’siri biotik munosabatlar reja: orografik omillar – abiotik omillar hisoblanib, ular o‘simliklarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir etmay, balki boshqa omillar orqali bilvosita ta’sir ko‘rsatadi. masalan, ular iqlim omillari orqali ta’sir etishi mumkin. orografik omillarni xususiyatlari orografik omillarga: dengiz sathiga nisbatan balandlik; yonbag‘irlarning ekspozitsiyasi (quyoshga nisbatan joylashganligi); qiyalik kiradi. orografik omillarning o‘simliklar qoplamiga ta’siri faqat yerning geografik kengligiga (zonalarga) qarab emas, balki dengiz sathidan qanchalik balandlikda joylashganligiga qarab ham o‘zgarib turadi...

Bu fayl PPTX formatida 23 sahifadan iborat (2,1 MB). "o’simliklarekologiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’simliklarekologiyasi PPTX 23 sahifa Bepul yuklash Telegram

o’simliklarekologiyasi

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"o’simliklarekologiyasi" haqida

O'xshash fayllar