o’simliklar ekologiyasi

PPTX 34 pages 3.1 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

powerpoint presentation o’simliklar ekologiyasi fanidan 4-ma’ruza taqdimoti mavzu: suv – ekologik omil suvning o’simliklar hayotidagi o’rni tuproqdagi suvning o‘simliklar uchun foydaliligi gidraturaning ekologik ahamiyati o‘simliklarning ekologik guruhlari reja: suvning o’simliklar hayotidagi o’rni o‘simlikning sersuv mevalari, yumshoq barglari va ildizlari suvga juda boy. lekin urug‘larda, ayniqsa moyli ekinlar urug‘ida suv juda kam bo‘ladi. suv o‘simliklar hayotida nihoyatda, muhim ahamiyatga ega. chunki ular tanasidagi barcha biokimyoviy jarayonlar suvli muhitda boradi. suv deyarli barcha moddalarni o‘zida eritgan holda o‘simliklarda transport vositasi sifatida xizmat qiladi. o‘simliklarning suv bilan ta’minlanishi ularning o‘sish sharoiti bilan bevosita bog‘liq bo‘lib, bu ekologiyaning birdan bir muhim muammosisi hisoblanadi. o‘simliklar suv bilan ta’minlanishining bir oz izdan chiqishi ham o‘simlik qoplamida tuzatib bo‘lmaydigan darajadagi o‘zgarishlarga sabab bo‘lishi mumkin. o’simlik tanasi tarkibi (50-90%) prodaji suv boshqa 50 50 prodaji suv boshqa 90 10 sitoplazmasi tarkibi (85-90%) prodaji suv boshqa 85 15 suv o‘simliklarning o‘sishida bevosita muhim rol o‘ynaydi. hujayralar ichida suv ta’sirida …

2 / 34

iklar hosil qilgan qypyq modda mahsuloti ular suv bilan qanchalik ta’minlanganini ifodalaydigan asosiy ko‘rsatkichlar hisoblanadi. o‘simliklarning suv bilan ta’minlanishi ularning tashqi morfologiyasida, anatomik strukturasida, guruhlardagi holatga va o‘simlik qoplamining zonal tarqalishida chuqur iz qoldiradi. bahorgi yog‘in suvlari hisobiga yashaydigan o‘simliklar, ya’ni efemerlar ildizi yuzada (tuproq yuzasidan 10 sm chuqurlikda) rivojlanadi. bahorgi yog‘inlar tugashi bilan ular tezda nobud bo‘ladi, kelgusi yili bahorida ular ildizdan qaytadan rivojlanadi. ba’zi o‘simliklar juda chuqur kirib boradigan ildiz chiqarib rivojlanadi. bizning florada bu jihatdan ko‘proq; yantoq o‘simligi tanish. uning ildizlari yerga 15-20m chuqurlikkacha kirib boradi. ayni vaqtda ildizi 2 m chuqurlikka kirib boradigan cho‘l o‘simliklari ham bor. cho‘lda o‘sadigan shuvoqning ildizlari 2 m chuqurlikka yetmaydi, bu qatlamda tuproq iyun va iyul oylarida butunlay qurib qoladi, lekin shuvoq baribir sekin bo‘lsada, transpiratsiya protsessini davom ettiradi. ba’zilar buni shuvoq gipsli tuproqda o‘sadi, gips esa oz miqdordagi namlikni ham so‘rib olish xususiyatiga ega deb izohlaydilar. bundan ham qiziqroq misolni …

3 / 34

nlik belgilari bu muayyan sharoitda normal hayot kechirish uchun imkoni boricha ta’minlovchi turning tuzilish va biologik qobiliyatidir. shunday qilib, moslanuvchanlik belgilari turning tarqalish joyini aks ettiradi. 1 kilogramm kartoshkani yetishtirish uchun 100 litr suv kerak bo‘ladi. 1 kilogramm guruch olish uchun 4000 litr suv kerak bo‘ladi. tuproqdagi suvning o‘simliklar uchun bu suvning foydaliligi tuproqdagi suv o‘simliklarning suvga bo‘lgan jami ehtiyojini ta’minlashning birdan-bir amaliy manbadir. u tuproq zarrachalari orasidagi bo‘shliqlarda saqlanadi va tuproq umumiy hajmining 30-60% gacha bo‘lgan qismiga to‘g‘ri keladi. tuproq zarrachalari orasidagi bo‘shliqlarning xossalari umumiy hajmi, ularning hap xil o‘lchamdagi shakllari va o‘zaro munosabati, o‘simlikning hayoti uchun muhim bo‘lgan suv-fizik xossalari, ya’ni ko‘p yoki kam miqdordagi namlikni saqlash qobiliyati hamda suvning tuproqda o‘simlik ildizlari orqali harakat qilish tezligini belgilaydi. tuproq zarrachalari orasidagi bo‘shliqlar butunlay suv bilan to‘lgan bo‘lishi mumkin. ammo ko‘pincha suv bo‘shliqlarning bir qismini egallaydi, qolgan qismi esa tarkibiga ko‘ra atmosfera havosidan farq qiladigan havo bilan to‘lgan bo‘ladi. …

4 / 34

iy xossalariga ko‘ra, bu xildagi suv molekulalari tuproqniig dispers zarrachalari sirtiga sorbsiyalanib, parda (plyonka) hosil kiladi. fizik bog‘langan suv mustaqkam borg‘langan (gidroskopik) va bo‘sh bog‘langan (parda) suvga bo‘linadi. birinchi xildagi suv tuproq zarrachalari yuzasida mustaqkam saqlanib qoladi va o‘simliklar uchun foydasiz hisoblanadi. ikkinchi xildagi suv kichik tezlikda harakatlanadi. shuning uchun o‘simliklarning undan foydalanishi cheklangan bo‘ladi. o‘simliklar ildizining so‘ruvchi kuchi ulardai foydalanishga imkon beradi, lekin parda suv zapasi suvni so‘rib oladigai ildiz tomon harakat qilish hisobiga tiklanishiga ko‘ra tezroq sarflanadi. 4.kapillyar suv tuproq g‘ovaklarida kapillyar-menisk kuchi ta’sirida ushlanib turadi, kapillyar oraliqlar qancha tor bo‘lsa, kapillyar-menisk kuchi shuncha yuqori bo‘ladi. tuproqning kapillyarlar orqali suvni yuqoriga ko‘tarib berish xossasi uning suv ko‘tarib berish qobiliyati deb ataladi. kapillyar suv harakatchan bo‘ladi, uning joydan-joyga kuchib yurishi o‘simliklar jadal iste’mol qilishida sarflanadigan suv zapaslarining o‘rni to‘lishini ta’minlaydi. u oson eritadi va unda erigan organik hamda mineral moddalar o‘simlik organlari bo‘ylab harakatlanadi. kapillyar suvning bug‘lanishi yerlar sho‘rlanishida …

5 / 34

proq profili bo‘ylab tarqalishida chuqurlik oshgan sari namlik astasekin kamaya boradi; kapillyar-muallaq suvning harakatlanish tezligi uncha katta emas. kapillyar-menisk kuchi 5.tuprovdagi erkin suv og‘irlik kuchi ta’sirida vertikal siljish xususiyatiga ega. u yuqori darajada erituvchanlik samaradorligiga ega bo‘lib, erigan holatdagi tuzlar va kolloid eritmalar ana shu suv bilan birga harakatlanadi. tuproqda erkin suv ko‘p miqdorda bo‘lsa, o‘ta namlikka, botqoqlanishga va berchlanish protseeslarining kuchayishiga sabab bo‘ladi. erkin suv ba’zan gravitatsion, sizot, yuza borlangan va muz shaklidagi turlarga bo‘linadi. gravitatsion suv pastga yoki yon tomonga siljiydi, shuningdek, sizot suvlargacha yetib borib, ular sathining ko‘tarilishiga sabab bo‘ladi. sizot (grunt) suvlar tuproqning barcha bo‘shliqlari erkin suv bilan to‘lishidan yoki chuqur yer osti suvlari bosim kuchi ta’sirida ko‘tarilishidan hosil bo‘ladi. sizot suvlar sathi, odatda, tuproq yuzasi relefini takrorlaydi. sizot suvlar sathi yuqori bo‘lganda yoki ular kapillyarlar orqali yuqoriga ko‘tarilganda anaerob protsesslar rivojlanadi, arid iqlim sharoitida esa sizot suvlar ko‘p bug‘lanishi natijasida ko‘p miqdorda tuzlar to‘planadi. qumli …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’simliklar ekologiyasi"

powerpoint presentation o’simliklar ekologiyasi fanidan 4-ma’ruza taqdimoti mavzu: suv – ekologik omil suvning o’simliklar hayotidagi o’rni tuproqdagi suvning o‘simliklar uchun foydaliligi gidraturaning ekologik ahamiyati o‘simliklarning ekologik guruhlari reja: suvning o’simliklar hayotidagi o’rni o‘simlikning sersuv mevalari, yumshoq barglari va ildizlari suvga juda boy. lekin urug‘larda, ayniqsa moyli ekinlar urug‘ida suv juda kam bo‘ladi. suv o‘simliklar hayotida nihoyatda, muhim ahamiyatga ega. chunki ular tanasidagi barcha biokimyoviy jarayonlar suvli muhitda boradi. suv deyarli barcha moddalarni o‘zida eritgan holda o‘simliklarda transport vositasi sifatida xizmat qiladi. o‘simliklarning suv bilan ta’minlanishi ularning o‘sish sharoiti bilan bevosita bog‘liq bo‘lib, bu ekologiyaning...

This file contains 34 pages in PPTX format (3.1 MB). To download "o’simliklar ekologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simliklar ekologiyasi PPTX 34 pages Free download Telegram