pedagogik fanining rivojlanishi tarixi

PPTX 29 pages 4.8 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.8 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

pedagogika tarixi mavzu: eng qadimgi davrlardan xix asrning birinchi yarmida jahon pedagogika fanining rivojlanish tarixi. yan. a. komenskiyning pedagogik nazariyasi. xix asrning 2-yarmi - xx asrda jahon pedagogika fanining rivoji. k.d.ushinskiyning pedagogik merosi. reja: qadimgi yunoniston va rim davlatlarida ta’lim-tarbiya. qadimgi sharq davlatlarida va yunonistonda pedagogik fikrni paydo bo’lishi. g’arbiy yevropa mamlakatlarida ta’lim-tarbiya. komenskiyning pedagogik tizimi va pedagogika fani taraqqiyotidagi ahamiyati; rus pedagogik olimlarining pedagogik g’oyalari. k. d. ushinskiyning pedagogik merosi. jahon pedagogika fani rivojlanish tarixi bayoni qadimgi yunonistonda madaniyat, tarbiya, maktab va dastlabki pedagogik fikrlar boshqa qadimiy sharq mamlakatlariga nisbatan juda erta rivojlangan. tarbiya tizimi shaharlar nomi bilan yuritilib «sparta» va «afina» usulidagi tarbiya deb yuritiladigan bo’ldi. yunonistonda qullarni «gapiradigan ish quroli» deb hisoblar edilar. chunki qullar barcha mamlakatlardagi kabi oddiy insoniy huquqlardan ham mahrum edilar. lakoniya (sparta) peloponnesning sharqi-janubiy qismidagi yerlarga joylashgan davlat bo’lib, bu viloyatlar sohilida kemalar to’xtaydigan qulay gavanlar yo’q edi. mamlakatda qullar mehnatiga asoslangan dehqonchilik …

2 / 29

edi. bu muassasalarning rahbarlari davlat tomonidan obro’li, taniqli kishilardan tayin qilinar edi. bunday kishilar «pedonom» deb atalib, butun tarbiyaviy ishga rahbarlik qilardi. ayniqsa, o’smirlar tarbiyasiga alohida e’tibor berilardi. ular jismoniy sog’lom bo’lishi uchun turli mashqlar bilan chiniqtirilar, sovuqqa, ochlikka va chanqoqlikka chidashga, og’riqqa bardosh berishga ham o’rgatib borilar edi. ta’lim jarayonining asosiy qismini harbiy gimnastika mashqlari egallar edi. bu bilan yosh spartaliklarni yugurishdan, sakrashdan, disk va nayza otabilishdan, kurashish va qo’l bilan jang qilish usullaridan saboq berilardi. qadimgi grek tarixchisi, faylasuf olimi plutarx sparta maktablaridagi ta’lim-tarbiya haqida gapirib shunday deydi: «o’qish va yozish — bolalarga faqat ularning eng zaruri o’rgatilar edi, tarbiyaning qolgan qismi esa bitta maqsad: hech so’zsiz itoat qildirishni, chidamli bo’lishni va yengish ilmini o’rgatishni ko’zda tutadi». yoshlarga axloqiy tarbiya berishda davlat rahbarlari maxsus suhbatlar o’tkazib, shu yo’l bilan ularga axloqiy va siyosiy tarbiya berar edilar. sparta ta’lim-tarbiya tizimida bola 18—20 yoshga yetgandan keyin maxsus «efeblar» (efeblar qadimgi …

3 / 29

a hukmron guruhlarning — faylasuflar va jangchilarning manfaatlarini ko’zlamog’i lozim. platon o’zining pedagogika tizimida sparta va afina tizimining ba’zi bir belgilarini birlashtirishga intiladi. platonning fikricha, bolalar 3 yoshdan boshlab 6 yoshgacha davlat tomonidan tayinlab qo’yilgan tarbiyachilar rahbarligida maydonchalarda turli o’yinlar o’ynash bilan shug’ullanishlari muhim bo’lgan. platon o’yinlarni maktabgacha tarbiya vositasi deb hisoblab, ularga katta ahamiyat beradi, shuningdek, bolalarga hikoya qilib beriladigan materiallarni sinchiklab tanlash kerakligini ham uqtirib o’tadi. u bolalarga eng yoshlik chog’idanoq ijtimoiy tarbiya berish tarafdori edi. bolalar 7 yoshdan 12 yoshgacha davlat maktablariga qatnaydilar va bunday maktablarda ularga o’qish, yozish, hisob, musiqa va ashula o’rgatiladi. bolalar 12 yoshdan 16 yoshgacha odatdagi badantarbiya mashqlari o’rganiladigan palastrada, ya’ni jismoniy tarbiya maktabida o’qiydilar. platon ham xotin-qizlar tarbiyasi xususida fikr yuritib, spartadagi usulni ma’qullaydi. arastu o’g’il bolalar 7 yoshdan boshlab davlat maktabida o’qishi lozim, deb uqtiradi. bolalarga aqliy tarbiya berilishi kerakligini aytib, u o’g’il bolalar avvalo badantarbiya muallimlarining qo’liga topshirilsin, deb talab …

4 / 29

t davrining boshlanishidan 21 yoshgacha bo’lgan davr. uning fikricha, bunday da^vrlarga bo’lish tabiatga mos bo’lib tushadi. arastuning qarashlari antik pedagogikaning taraqqiyotiga katta ta’sir o’tkazdi. ayniqsa uning «nikomah etikasi» va «siyosat» asarlari axloq masalalarini nazariy ishlab chiqishga bag’ishlandi. arastu, axloqning jamiyat hayotida muhim ahamiyatga ega ekanligini ta’kidlab, «tabiat inson qo’liga qurol — aqliy va axloqiy kuch bergan, ammo u shu qurolni teskari tomonga nisbatan ham ishlatishi mumkin: shu sababli axloqiy tayanchlari: bo’lmagan odam eng insofsiz va yovvoyi, o’zining jinsiy va did mayllarida eng tuban mavjudot bo’lib qoladi»,— deydi. o’rta asrlarda katta kuchga ega bo’lgan katolik ruhoniylari barcha imkoniyatlardan foydalanib, ma’rifatga qarshi qattiq kurash olib bordilar. din haqiqatning birdan-bir manbai hisoblanib, fan dinga xizmat qildirilar edi. natijada fan sohasida ijodiy fikrning o’sishiga qattiq to’sqinlik qilindi. chinakam ilmiy bir fikrni aytishga jur’at qilgan har bir kishi shafqatsiz ravishda qattiq jazoga tortilar, jallodlar qo’liga berilar edi. o’sha davrda hamma ta’lim-tarbiya ishlari ruhoniylar qo’lida qurol …

5 / 29

o’sha vaqtlarda ko’p yevropaliklarning arab madaniyati (xususan, meditsina va falsafa) bilan tanishuvi katta ta’sir ko’rsatdi. komenskiy o’zining pedagogik nazariyasida tarbiyaning tabiatga uyg’un bo’lishi to’g’risidagi tushunchani ilgari suradi. «buyuk didaktika» da o’qitish tabiiylikka bo’ysunishi, o’qitish tabiat talabiga bo’ysunishi kerak. bolaning aqliy va jismoniy o’sish jarayoni tabiatdagi o’sish jarayoniga o’xshagan bo’ladi. masalan, bog’bon daraxtlarni parvarish qiladi, uning o’sish xususiyatlarini hisobga oladi. xuddi shunday o’qituvchi ham bolani tarbiyalash bilan undagi xususiyatlarni hisobga oladi. bog’bon o’sish qonuniyatini hisobga olar ekan, o’qituvchi tarbiyalash qonuniyatiga bo’ysunadi. komenskiy tarbiyachi boladagi iste’dodni o’stirishi kerak. agar bola pedagogik ta’sirsiz yashasa, bu iste’dod tasodifan o’sadi. kishi dunyoga kelganda kishiga xos iste’dodga ega bo’ladi. xuddi olmadagi urug’ga o’xshab ba’zida ko’proq, ba’zida kamroq bo’ladi. komenskiy o’z asarlarida tarbiyaning maqsadini ko’rsatadi. tarbiyaning maqsadi kishini mangulik dunyosiga tayyorlashdan iboratdir. buni uch xil tarbiya orqali amalga oshirish mumkin bola tarbiyasi aqliy tarbiya axloqiy tarbiya diniy tarbiya obrazets teksta vtoroy uroven tretiy uroven chetvertiy uroven pyatiy …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pedagogik fanining rivojlanishi tarixi"

pedagogika tarixi mavzu: eng qadimgi davrlardan xix asrning birinchi yarmida jahon pedagogika fanining rivojlanish tarixi. yan. a. komenskiyning pedagogik nazariyasi. xix asrning 2-yarmi - xx asrda jahon pedagogika fanining rivoji. k.d.ushinskiyning pedagogik merosi. reja: qadimgi yunoniston va rim davlatlarida ta’lim-tarbiya. qadimgi sharq davlatlarida va yunonistonda pedagogik fikrni paydo bo’lishi. g’arbiy yevropa mamlakatlarida ta’lim-tarbiya. komenskiyning pedagogik tizimi va pedagogika fani taraqqiyotidagi ahamiyati; rus pedagogik olimlarining pedagogik g’oyalari. k. d. ushinskiyning pedagogik merosi. jahon pedagogika fani rivojlanish tarixi bayoni qadimgi yunonistonda madaniyat, tarbiya, maktab va dastlabki pedagogik fikrlar boshqa qadimiy sharq mamlakatlariga nisbatan juda erta riv...

This file contains 29 pages in PPTX format (4.8 MB). To download "pedagogik fanining rivojlanishi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogik fanining rivojlanishi… PPTX 29 pages Free download Telegram