kimyoviy va biologik antiseptiklar guruxlari va turlari

DOCX 13 pages 17.3 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.3 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: kimyoviy va biologik antiseptiklar guruxlari va turlari tayyorladi: yodgar kamalov kirish 1. antiseptiklarning kimyoviy guruhlari 2. antiseptiklarning biologik guruhlari 3. antiseptik turlari va qo'llanilishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar antiseptiklarga kirish antiseptiklar 19-asrda jarrohlik amaliyotida infektsiyalarni kamaytirish uchun keng qo'llanila boshlandi, bu esa operatsiyalarning muvaffaqiyat darajasini sezilarli darajada oshirdi. antiseptik moddalar mikroorganizmlarning o'sishini to'xtatadi yoki yo'q qiladi, lekin ular sterilizatsiya qiluvchi vositalardan farq qiladi, chunki ular tirik to'qimalarga qo'llaniladi. antiseptiklarning ta'sir mexanizmi mikroorganizmlarning hujayra devorini buzish, oqsillarni denaturatsiya qilish yoki metabolik jarayonlarni inhibe qilish orqali amalga oshiriladi. antiseptiklarning ta'sir mexanizmlari antiseptiklarning ta'sir mexanizmlari oqsillarning denaturatsiyasini o'z ichiga oladi, bu ularning 3d tuzilishini buzadi va fermentativ faollikni yo'qotadi, shu bilan mikroorganizmlarni yo'q qiladi. ba'zi antiseptiklar hujayra membranasini buzadi, lipidlar va oqsillar bilan o'zaro ta'sirlashib, o'tkazuvchanlikni oshiradi va hujayra tarkibiy qismlarining yo'qolishiga olib keladi. antiseptiklar dnk va rnk bilan bog'lanib, replikatsiya va transkripsiyani …

2 / 13

salan, triklozan, antibakterial xususiyatga ega bo'lib, ko'plab sovunlar va dezinfektsiyalovchi vositalar tarkibida mavjud, ularning minimal inhibitiv konsentratsiyasi (mik) muhimdir. spirtli antiseptiklar spirtli antiseptiklar odatda 60% dan 90% gacha boʻlgan etanol yoki izopropil spirti konsentratsiyasida ishlatiladi, bu ularning samaradorligini mikroorganizmlar oqsillarini denaturatsiya qilish orqali taʼminlaydi. ushbu turdagi antiseptiklar gram-musbat va gram-manfiy bakteriyalarga, shuningdek, koʻplab viruslarga qarshi samarali, lekin ular bakteriya sporalariga qarshi unchalik taʼsir koʻrsatmaydi. spirtli antiseptiklarning tez taʼsir etishi va qisqa muddatli faolligi ularni tibbiyot xodimlarining qoʻllarini dezinfeksiya qilishda keng qoʻllanilishiga sabab boʻladi, odatda 20-30 sekund ichida mikroblarni yoʻq qiladi. galogenli antiseptiklar (yod va xlor) yod, galogenli antiseptik sifatida, 1% dan 5% gacha spirtli eritmalarda terini dezinfeksiya qilish uchun ishlatiladi va mikroorganizmlarning oqsillarini denaturatsiya qiladi. xlor birikmalari, masalan, natriy gipoxlorit (0.5% eritma), keng spektrli ta'sirga ega va tibbiy asboblarni zararsizlantirish uchun ishlatiladi, ammo korroziy ta'siri bor. galogenli antiseptiklar, jumladan yodoforlar (masalan, povidon-yod), yod va tashuvchi molekulaning kompleksi bo'lib, yodning sekin …

3 / 13

kin uning ta'siri qisqa muddatli va keng spektrga ega emas. fenolli antiseptiklar fenollar 1% dan 3% gacha konsentratsiyada ishlatilganda bakteritsid ta'sir ko'rsatadi, hujayra membranasini buzadi va oqsillarni denaturatsiyalaydi, bu esa mikroorganizmlarning o'limiga olib keladi. lizol kabi fenol hosilalari o'ziga xos hidga ega va suvda kam eriydi, lekin ular yuzalarni dezinfeksiya qilish uchun samarali hisoblanadi, ayniqsa 2-xlorfenol kabi birikmalar. fenollar tarkibidagi gidroksil guruhi (oh) ularning antiseptik xususiyatlarini belgilaydi, bu guruh oqsillar bilan bog'lanib, ularning tuzilishini o'zgartiradi va fermentlarning faolligini to'xtatadi. to'rtlamchi ammoniy birikmalari to'rtlamchi ammoniy birikmalari (tqb) yuqori molekulyar og'irlikdagi, 12 dan 18 gacha uglerod atomiga ega bo'lgan, katyonli sirt faol moddalar bo'lib, bakteritsid ta'sirga ega. tqb ko'pincha benzalkoniy xlorid (c6h5ch2n(ch3)2rcl) va setilpiridin xlorid (c16h33nc5h5cl) kabi tuzlar sifatida uchraydi, ularning molekulyar og'irligi 340 dan 400 gacha. tqb grammusbat bakteriyalarga qarshi grammanfiy bakteriyalarga nisbatan 2-3 barobar yuqori samaradorlikka ega, lekin ba'zi patogen zamburug'lar va viruslarga ham ta'sir ko'rsatadi. diguanidlar (xlorheksidin) xlorheksidin 0,05% …

4 / 13

fermentlari tarkibidagi sulfhidril guruhlari bilan reaksiyaga kirishadi. kumush nitrat (agno3) 0,5% eritmasi oftalmologiyada yangi tug'ilgan chaqaloqlarda gonokokklar keltirib chiqaradigan kon'yunktivitning oldini olish uchun ishlatilgan. kumush birikmalari, masalan, kumush sulfadiazin, kuyishlarni davolashda keng qo'llaniladi, chunki u keng spektrli antimikrobial ta'sirga ega va yaralarni bitishiga yordam beradi. biologik antiseptiklar: umumiy ko'rinish biologik antiseptiklar organizm tomonidan ishlab chiqariladi, masalan, lizozim fermenti bakteriyalarning hujayra devorini yo'q qilib, infektsiyaga qarshi kurashadi. interferonlar viruslarga qarshi kurashuvchi biologik antiseptiklardir; ular hujayralar tomonidan virusli infektsiyalarga javoban sintezlanadi va immunitetni oshiradi. ba'zi antibiotiklar, masalan, penicillin zamburug'lar tomonidan ishlab chiqariladi va bakteriyalarga qarshi kurashadi, bu ularni tabiiy biologik antiseptiklar qatoriga qo'shadi. antibiotiklar va ularning antiseptik sifatida qo'llanilishi ba'zi antibiotiklar, masalan, **tetratsiklinlar**, **propionik kislota** kabi **ph** darajasini pasaytirish orqali **bakteriostatik ta'sir** ko'rsatib, antiseptik vazifasini bajaradi. **aminoglikozidlar** guruhiga kiruvchi **neomitsin**, **polimiksin b** bilan birgalikda teri infeksiyalari uchun mo'ljallangan malhamlarda topiladi va mahalliy antiseptik hisoblanadi. **mikrobial hujayra** membranalarini buzadigan ba'zi antibiotiklar, xususan, **polimiksinlar**, …

5 / 13

eriyaga qarshi maxsus ishlab chiqilgan bakteriofaglarni kiritishni o'z ichiga oladi, ular bakteriyalarni 20-60 daqiqa ichida liza qiladi va shu bilan infektsiyani yo'q qiladi. antiseptiklarga chidamlilik va unga qarshi kurash antiseptiklarga chidamlilikning asosiy mexanizmlaridan biri bakterial membrananing o'zgarishi, bu antiseptic moddaning hujayra ichiga kirishini kamaytiradi, minimal inhibitory konsentratsiyani (mic) oshiradi. biotibbiy plyonkalarning hosil bo'lishi antiseptiklarga chidamlilikni kuchaytiradi, chunki biofilmlar antiseptiklarning penetratsiyasini cheklaydi va himoya mikro muhitini ta'minlaydi, 1000 martagacha chidamlilikni oshiradi. antiseptiklarga qarshi kurashda, keng spektrli antimikrobial ta'sirga ega bo'lgan moddalarni qo'llash va rotatsiya qilish, chidamlilikning rivojlanishini sekinlashtiradi, jumladan, 0.05% xlorheksidin va 70% spirt. xulosa kimyoviy va biologik antiseptiklar mikroblarga qarshi kurashning muhim vositalaridir, har xil turlari esa muayyan sharoit va mikroorganizmlarga mos keladi. foydalanilgan adabiyotlar 1. rutala, w. a., weber, d. j. (2008). faktlar va fantaziya: kasalxonalarda qo'llaniladigan dezinfektsiya va sterilizatsiya. american journal of infection control, 36(9), s34-s48. 2. mcdonnell, g. (2007). antiseptiklar va dezinfektsiyalash vositalari: funksiyasi, harakati va qarshiligi. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy va biologik antiseptiklar guruxlari va turlari"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: kimyoviy va biologik antiseptiklar guruxlari va turlari tayyorladi: yodgar kamalov kirish 1. antiseptiklarning kimyoviy guruhlari 2. antiseptiklarning biologik guruhlari 3. antiseptik turlari va qo'llanilishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar antiseptiklarga kirish antiseptiklar 19-asrda jarrohlik amaliyotida infektsiyalarni kamaytirish uchun keng qo'llanila boshlandi, bu esa operatsiyalarning muvaffaqiyat darajasini sezilarli darajada oshirdi. antiseptik moddalar mikroorganizmlarning o'sishini to'xtatadi yoki yo'q qiladi, lekin ular sterilizatsiya qiluvchi vositalardan farq qiladi, chunki ular tirik to'qimalarga qo'llaniladi. antiseptiklarning ta'sir mexanizmi mikroorganizmlarning hujayra devorini buz...

This file contains 13 pages in DOCX format (17.3 KB). To download "kimyoviy va biologik antiseptiklar guruxlari va turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy va biologik antiseptik… DOCX 13 pages Free download Telegram