yuqori molekulyar birikmalar haqida asosiy tushunchalar

DOCX 13 pages 17.4 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.4 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi referat mavzu: yuqori molekulyar birikmalar haqida asosiy tushunchalar.kompozit materiallarining nazariy asoslari tayyorladi: qayimova durdona zafar qizi kirish 1. yuqori molekulyar birikmalar haqida asosiy tushunchalar 2. kompozit materiallarning nazariy asoslari 3. kompozit materiallarning qo'llanilishi va istiqbollari xulosa foydalanilgan adabiyotlar yuqori molekulyar birikmalar: kirish yuqori molekulyar birikmalar (polimerlar) 10^4 dan ortiq atom massasiga ega boʻlgan katta molekulalardan iborat. ular takrorlanuvchi strukturaviy birliklardan (monomerlar) tashkil topgan. polimerizatsiya reaktsiyasi monomerlarni biriktirib, polimer zanjirini hosil qiladi. polikondensatsiya esa monomerlarni biriktirish bilan birga kichik molekulalar (masalan, suv) ajralib chiqishiga olib keladi. yuqori molekulyar birikmalarning xossalari ularning molekulyar massasi, zanjir tuzilishi (chiziqli, tarmoqlangan, toʻrlangan) va molekulalararo oʻzaro taʼsirlar (van-der-vaals kuchlari, vodorod bogʻlari) bilan belgilanadi. polimerlarning tasnifi polimerlar hosil bo'lish mexanizmiga ko'ra zanjirli polimerizatsiya (masalan, polietilen) va bosqichma-bosqich polikondensatsiya (masalan, poliesterlar) usullari orqali sinflanadi. polimerlar molekulyar tuzilishiga ko'ra lineer (chiziqli), tarmoqlangan va o'zaro bog'langan (uch o'lchovli) tuzilishlarga ega bo'lib, bu …

2 / 13

siflaydi, bu disperslik indeksi (ð) bilan ifodalanadi, ð = mw/mn. o'rtacha son molekulyar og'irligi (mn) har bir molekulaning hissasini teng hisobga oladi, polimerda 10000 g/mol dan kam bo'lgan zanjirlar sonini ko'rsatib, xususiyatlarga ta'sir qiladi. polimerlarning tuzilishi va konfiguratsiyasi polimer tuzilishi zanjirsimon bo'lib, molekulalar kovalent bog'lar orqali birikkan takroriy birliklardan (monomerlar) iborat. polimerizatsiya darajasi o'rtacha 100 dan 10000 gacha bo'lishi mumkin. konfiguratsiya izomeriya hodisasi bilan bog'liq; bunda molekuladagi atomlarning fazoviy joylashuvi, masalan, sis-trans izomerlar, polimerning xususiyatlariga sezilarli ta'sir ko'rsatadi. taktiklik - bu polimer zanjirida o'rinbosarlar (yon guruhlar)ning nisbiy stereokimyoviy joylashuvi bo'lib, u izotaktik (barcha bir xil tomonda), sindiotaktik yoki ataktik (tasodifiy) bo'lishi mumkin. polimerlarning holatlari va o'tishlari shishasimon holatda polimerlar amorf tuzilishga ega bo'lib, molekulalar tartibsiz joylashgan. bu holat odatda past haroratlarda kuzatiladi, bunda molekulyar harakatlanish juda cheklangan bo'ladi. yuqori elastik holat polimerlarning shishasimonlanish haroratidan (tg) yuqori haroratlarda namoyon bo'ladi. bunda molekulalar segmentar harakatlana oladi, lekin butun zanjir holatini o'zgartirmaydi. oquvchanlik …

3 / 13

(c) bilan ortadi, mark-kuhn-sakurada tenglamasi [η] = k * m^a, bu yerda [η] xarakterli yopishqoqlik, m molekulyar og'irlik, k va a doimiylar. kompozit materiallar: asosiy tushunchalar kompozit materiallar ikki yoki undan ortiq komponentdan iborat bo'lib, ularning hajmiy nisbati aniq chegaralangan. masalan, shisha tolali plastmassada shisha tolasi (40-60%) mustahkamlaydi. kompozit materiallarning asosiy tarkibiy qismlari matritsa (bog'lovchi) va mustahkamlovchi elementlardir. matritsa yukni taqsimlaydi, mustahkamlovchi esa mexanik xususiyatlarni yaxshilaydi. kompozit materiallar an'anaviy materiallarga nisbatan yuqori mustahkamlik, yengillik va korroziyaga chidamlilik kabi afzalliklarga ega. misol uchun, uglerod tolali kompozitlar og'irligi alyuminiydan kam, lekin mustahkamligi yuqori. kompozit materiallarning tarkibiy qismlari kompozit materiallar ikki asosiy tarkibiy qismdan iborat: mustahkamlovchi (0-90% hajm ulushi) va matritsa (10-100% hajm ulushi) ularning xususiyatlarini belgilaydi. mustahkamlovchi materiallar odatda tolalar, zarrachalar yoki qatlamlar shaklida bo'lib, kompozit materialning mexanik mustahkamligini oshirish uchun ishlatiladi. matritsa polimer, metall yoki keramika bo'lishi mumkin, u mustahkamlovchilarni birga ushlab turadi va yukni ular o'rtasida taqsimlaydi (1-10 mpa). matritsa …

4 / 13

hi materiallar, masalan, uglerod tolasi, yuqori mustahkamlik va kichik zichlikka ega, bu ularni polimer matritsalarni mustahkamlash uchun ideal qiladi, taxminan 1.8 g/sm³. shisha tolalarining turlari e-shisha (elektr izolyatsiyasi uchun) va s-shisha (yuqori mustahkamlik uchun) kabi farqlanadi. ularning dielektrik xususiyatlari 2.5 dan 4.8 gacha bo'lishi mumkin. keramika mustahkamlovchi materiallar, masalan, kremniy karbid (sic), yuqori haroratga chidamlilik va aşınmaya qarshilik xususiyatlariga ega, zichligi 3.2 g/sm³ dan yuqori bo'lishi mumkin. kompozit materiallarni ishlab chiqarish usullari pultruziya usuli 70% gacha uzluksiz tolalar hajmini ta'minlaydi, bunda qatronli aralashma orqali tolalar tortiladi va shakllantiruvchi matritsa orqali o'tkaziladi, so'ngra quritiladi. filament o'rash usuli aylanuvchi mandrelga tolalar qo'yish orqali silindrik shakldagi kompozitlar yaratadi, bunda turli o'rash burchaklari 0 dan 90 gradusgacha mustahkamlikni optimallashtiradi. qatlamlash usuli bir nechta qatlamli materiallar yaratish uchun ishlatiladi, har bir qatlam turli xil yo'nalishda joylashgan tolalardan iborat bo'lib, bu 10-20% gacha xossalarni yaxshilaydi. kompozit materiallarning mexanik xususiyatlari kompozit materiallarning mustahkamligi, matriksa va tolalar orasidagi …

5 / 13

rish xarajatlari yuqoriligi, ayniqsa, uglerod tolali materiallar uchun, bu 10-20% qimmatroq bo'lishi mumkin. kompozit materiallar, masalan, shisha tolali plastmassa (gfrp), korroziyaga chidamliligi bilan ajralib turadi, bu metallarga nisbatan 5-10 marta uzoqroq xizmat qilish imkonini beradi. kompozit materiallarning qo'llanilishi kompozit materiallar aviatsiya sanoatida keng qo'llaniladi, masalan, boeing 787 samolyotining 50% dan ortig'i og'irlik bo'yicha uglerod tolali kompozitlardan iborat. avtomobilsozlikda kompozitlar avtomobil qismlarini yengillashtiradi, natijada yoqilg'i samaradorligi 10-15% ga oshadi va co2 emissiyasi kamayadi. qurilishda kompozit materiallar mustahkamlikni oshirish va korroziyaga chidamliligini ta'minlash uchun ko'priklar va binolarni mustahkamlashda ishlatiladi, xizmat muddati 25 yilgacha uzaytiriladi. xulosa yuqori molekulyar birikmalar va kompozit materiallarning nazariy asoslari materialshunoslik va muhandislikdagi muhim tushunchalar boʻlib, ularning xususiyatlari va qoʻllanilishini belgilaydi. foydalanilgan adabiyotlar 1. yuqori molekulyar birikmalar haqida asosiy tushunchalar. stroev, v.s. yuqori molekulyar birikmalar kimyosi. moskva: kimyo, 1995. 2. kompozit materiallarning nazariy asoslari. vasilev, v.v., protasov, v.d. kompozit materiallar: qo'llanma. moskva: mashinostroyenie, 1990. 3. kompozitsion materiallarning mexanikasi. jones, …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yuqori molekulyar birikmalar haqida asosiy tushunchalar"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi referat mavzu: yuqori molekulyar birikmalar haqida asosiy tushunchalar.kompozit materiallarining nazariy asoslari tayyorladi: qayimova durdona zafar qizi kirish 1. yuqori molekulyar birikmalar haqida asosiy tushunchalar 2. kompozit materiallarning nazariy asoslari 3. kompozit materiallarning qo'llanilishi va istiqbollari xulosa foydalanilgan adabiyotlar yuqori molekulyar birikmalar: kirish yuqori molekulyar birikmalar (polimerlar) 10^4 dan ortiq atom massasiga ega boʻlgan katta molekulalardan iborat. ular takrorlanuvchi strukturaviy birliklardan (monomerlar) tashkil topgan. polimerizatsiya reaktsiyasi monomerlarni biriktirib, polimer zanjirini hosil qiladi. polikondensatsiya esa monomerlarni biriktirish bilan birga kichi...

This file contains 13 pages in DOCX format (17.4 KB). To download "yuqori molekulyar birikmalar haqida asosiy tushunchalar", click the Telegram button on the left.

Tags: yuqori molekulyar birikmalar ha… DOCX 13 pages Free download Telegram