fosfatli xomashyolar

DOCX 195.8 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1671116679.docx fosfatli xomashyolar referat fosfatli xomashyolar reja: 1. fosfatli minerallar 2. tabiatda hosil bo’lishi va tarqalishi 3. fosfatli xomashyolarni boyitish 4. yuqori magniyli fosfatlar fosfor – tabiatda keng tarqalgan elementdir. uning yer qobig’idagi miqdori og’irlik bo’yicha 0,08-0,12% ni yoki yer qobig’idagi atomlarning umumiy soni bo’yicha ~0,07% ni tashkil qiladi. fosfor va undan olingan birikmalardan xalq xo’jaligining turli tarmoqlarida keng miqyosda foydalaniladi. tabiatda fosfat kislotaning tuzlari – tabiiy fosfatlar keng tarqalgan. fosfatlarning sanoat ahamiyatiga ega bo’lgan ikkita turi – apatitlar va fosforitlar muhim amaliy ahamiyatga ega bo’lib, ularni sanoat ishlab chiqarish sharoitida qayta ishlash orqali fosfor va uning birikmalari olinadi. elementar fosfor va uning oksidlari yuqori kimyoviy aktivlikka ega bo’lganligi sababli u yer qobig’ida kimyoviy barqaror, suvda va tuproq eritmalarida erimaydigan minerallar shaklida bo’ladi. bu minerallar tarqoq va ba’zan esa yirik to’planishlar tarzida uchraydi. priyanishnikov ma’lumotlariga ko’ra, 20 sm chuqurlikkacha 1 ga tuproqdagi fosforning zaxirasi 300 dan 6000 kg gachani tashkil …

giga nisbatan kamayishiga olib keladi. masalan, mineralda o’rtacha 2,7% sro va 1,5% nodir elementlar oksidlarining yig’indisi bo’lsa (nodir elementlarning o’rtacha atom massasi 160), undagi p2o5 miqdori toza apatitdagi 42,2% o’rniga 40,7% bo’ladi. 5.1-jadval apatit guruhi fosfatlarining tarkibi minerallar miqdori, % p2o5 cao f(cl) co2 ftorapatit ca5(po4)3f 42,24 55,58 3,77 - xlorapatit ca5(po4)3cl 40,91 55,72 6,81 - gidroksilapati ca5(po4)3oh 42,40 55,88 - - karbonatapatit ca10p5co23(oh)3 35,97 56,79 - 4,46 frankolit ca10p5,2c0,8o23,2f1,8oh 37,14 56,46 3,44 3,54 kurskit ca10p4,8c1,2o22,8f2(oh)1,2 34,52 56,86 3,85 5,35 boshqa apatit minerallari ftorning o’rnini oh, xlor olishi yoki fosfor o’rnini uglerod olishi natijasida hosil bo’lgan mahsulotlar sifatida qaralishi mumkin. fosfor kalsiy fosfatlaridan tashqari boshqa minerallar tarkibiga ham kiradi. ulardan eng muhimlari ambligonit lial(po4)f, biryuza cual6(po4)4(oh)8∙5h2o, vavellit 4alpo4∙2al(oh)3∙9h2o, vagnerit mg2po4f, varissit alpo4∙2h2o, vivianit fe3(po4)2∙8h2o, ksenotim ypo4, libetenit cu2(po4)3oh, litiofilit li(mn,fe)po4, monatsit (ce,la,dy)po4, otenit ca(uo2)2(po4)2∙8h2o, piromorfit pb5(po4)3cl, triplit (mn,fe)2po4f, trifilit li(fe,mn)po4 va boshqalar hisoblanadi. bu minerallardan ayrimlari nodir elementlar, uran va …

etadi. ftorapatit fazoviy tuzilishining bunday ifodalanishi ftorning asosiy valentlikdan tashqari qo’shimcha valentlikni ham namoyon etishini ko’rsatadi. shunday qilib, ftorapatitni markaziy atomi ftor bo’lgan ichki kompleks tuz deb qaralishi mumkin. apatitning turli izomorf ko’rinishlari geksagonal singoniyali kristallanadi. ftorapatit yashil, sarg’ish-yashil rangda, qisman ko’k, pushti yoki safsar ranglar aralashgan yarim shaffof donachalar hosil qiladi. u 1660oc haroratda (xlorapatit esa 1530oc haroratda) suyuqlanadi. apatitning zichligi 3,41-3,68 g/sm3 oralig’ida bo’ladi, qattiqligi esa moos darajasi bo’yicha 5 ga tengdir. apatit suvda va 2% li limon kislota eritmasida amalda erimaydi, mineral kislotalarda parchalanadi. 3 mm o’lchamli yirik donachalar shaklidagi karbonatli ko’rinishlari – kurskit, frankolit va karbonatapatit 3% li hcl eritmasida 1 soat mobaynida deyarli to’la eriydi. ftorapatitni suv bug’i ishtirokida 1400-1550oc haroratgacha qizdirilganda gidroksilapatitga, u esa tetrakalsiyfosfat 4cao∙p2o5 (limon kislotada eriydi) va trikalsiyfosfat ca3(po4)2 ga aylanadi. trikalsiyfosfat ikki xil allotropik shaklda mavjud bo’ladi: -modifikatsiya yuqori haroratda barqaror, 1700oc da suyuqlanadi, limon kislotada eriydi; modifikatsiya past haroratda …

yosida yiliga 190 mln tonnagacha yoki p2o5 hisobida 43 mln tonnagacha ortdi. kelgusida fosfatli xomashyoga bo’lgan talab 2020 yilgacha 1,3 mln tonnaga, 2030 yilga qadar esa yana 2 mln tonnaga ortishi kutilmoqda. 2050 yilga yetib bu talab fosfat xomashyosi bo’yicha 220 mln tonnani yoki p2o5 bo’yicha esa 70 mln tonnani tashkil etadi. fosfatli rudalarning qidirib topilgan zaxirasi 70587,4 mln t p2o5 ni tashkil etadi, deb baholangan, shu jumladan 65328,4 mln tonnani fosforit va 5259 mln tonnani apatit rudalari tashkil etadi. butun dunyo miqyosidagi zaxiralardan 87% miqdori 10 ta mamlakat – aqsh, marokko, xitoy xalq respublikasi, rossiya federatsiyasi, meksika, qozog’iston respublikasi, peru, jar, g’arbiy saxroi kabir va tunis hissasiga to’g’ri keladi. turli mamlakatlarda qazib olinayotgan fosfatli xomashyolardagi p2o5 miqdori 21 dan 38,2% gacha chegarada o’zgaradi. dunyo miqyosida ishlab chiqarilayotgan fosfatli xomashyoning 67,7% yoki yiliga 10 mln tonnasi aqsh, marokko, xitoy xalq respublikasi va rossiya federatsiyasi hissasiga to’g’ri keladi. fosfatli xomashyo ishlab …

atitli jinslar donador kristall tuzilishga ega bo’ladi va ularda polidisperslik va mikroyoriqlar yo’qligi bilan tavsiflanadi. yer qobig’idagi fosfatlar umumiy massasining: apatitlar 95% ni, amblogonit lial(po4)f va vivianit fe3(po4)2∙8h2o 3% ni, vavellit 4alpo4∙2al(oh)3∙9h2o, varistsit alpo4∙2h2o, piromorfit pb5(po4)3cl, triplit (mg,fe)2po4f – 0,5% ni va boshqa fosfatlar 0,5% ni tashkil etadi. apatitli jinslar hosil bo’lish sharoitiga muvofiq holda donachali yirik kristalli tuzilishga ega bo’ladi va polidispers emasligi va mikroyoriqlarning yo’qligi bilan tavsiflanadi. ularning donachalari bilan birgalikda yoki ularga yo’ldosh bo’lgan boshqa turdagi magmatik: nefelin (na,k)alsio4∙nsio2, piroksenlar [masalan, egirin nafe(sio3)2], titanomagnetit fe3o4∙fetio3∙tio2, ilmenit fetio3, sfen catisio5, dala shpati, slyuda, evdialit va boshqa minerallar ham kristallik tuzilishi bilan tavsiflanadi. gidroksilapatit tabiatda keng tarqalgan bo’lsada, ammo yirik to’planish hosil qilmaydi. u inson va hayvon suyagi (tishi) ning (oz miqdorda kalsit va organik moddalar aralashgan) asosiy massasini tashkil qiladi. o’lgan organizmdagi suyakning parchalanishi natijasida organik moddalarni yo’qotadi va atrof-muhitdan ftorni yutishi orqali frankolit yoki kurskit, shuningdek ftorapatitga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fosfatli xomashyolar"

1671116679.docx fosfatli xomashyolar referat fosfatli xomashyolar reja: 1. fosfatli minerallar 2. tabiatda hosil bo’lishi va tarqalishi 3. fosfatli xomashyolarni boyitish 4. yuqori magniyli fosfatlar fosfor – tabiatda keng tarqalgan elementdir. uning yer qobig’idagi miqdori og’irlik bo’yicha 0,08-0,12% ni yoki yer qobig’idagi atomlarning umumiy soni bo’yicha ~0,07% ni tashkil qiladi. fosfor va undan olingan birikmalardan xalq xo’jaligining turli tarmoqlarida keng miqyosda foydalaniladi. tabiatda fosfat kislotaning tuzlari – tabiiy fosfatlar keng tarqalgan. fosfatlarning sanoat ahamiyatiga ega bo’lgan ikkita turi – apatitlar va fosforitlar muhim amaliy ahamiyatga ega bo’lib, ularni sanoat ishlab chiqarish sharoitida qayta ishlash orqali fosfor va uning birikmalari olinadi. elementar fosfor ...

DOCX format, 195.8 KB. To download "fosfatli xomashyolar", click the Telegram button on the left.

Tags: fosfatli xomashyolar DOCX Free download Telegram