havobosimi

PPTX 36 pages 2.5 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPTX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

prezentatsiya powerpoint mavzu: havo bosimi reja: havo bosimi. barik maydon va unga ta’sir ko’rsatuvchi sabablar. past va yuqori bosim markazlari. siklon va antisiklon tushunchalar. ma’ruzachi: i.k.mirzaxmedov atmosfera bosimi. havoning yer yuzasiga va undagi barcha narsalarga bosib turadigan kuchi havo bosimi deyiladi.. havo tinch turganda bosimning maydon birligiga bo’lgan kattaligi shu maydon ustidagi havo ustunining og’irligiga teng bo’ladi. bu havo ustunidagi havo massasining kama-yishi bosimning kamayishiga, ko’payishi esa uning ortishiga olib keladi. berilgan nuqta dengiz sathidan qancha balandda (tog’larda) bo’lsa, bu nuqta ustidagi havo ustuni shuncha kichik va, binobarin, atmosfera bosimi shuncha kam bo’ladi. havo qisilish xususiyatiga ega bo’lganligidan yuqoriga ko’tarilgan sari bosim bir xilda kama-yib bormay, geometrik progressiya bo’yicha kamayadi, ya’ni bosim pastki qatlamlarda tezroq, yuqori qatlamlarda sekinroq pasaya boradi. yuqoriga ko’tarilgan sari bosimning o’zgarishi barik bosqich bilan ifodalanadi. atmosfera bosimi yuqoriga ko’tarilganda 1 mm yoki 1 mb ga kamayadigan yoki pastga tushganda shuncha miqdorga ortadigan vertikal masofa (hisobida) barik …

2 / 36

dlikka ko’tarilgan sari faqat kislorod yetishmasligi uchungina emas, balki bosimning kamayib borganligi sababli ham o’zini yomon his etadi. bosim qancha past bo’lsa, suv shuncha past haroratda qaynaydi. masalan, 20 km balandlikda suv harorat 37°c bo’lganda qaynaydi. odamning normal tana harorati 36,6°c ekanligini e’tiborga olsak, bu balandlikda qon bosimi ortishini kuzatish mumkin. shuning uchun ham fazogirlarga maxsus kiyim kiydirilib, kosmik kema ichida harorat, namlik, bosim va shu kabi boshqa holatlarni bir xil me’yorda saqlaydigan sharoit yaratiladi. xalqaro birliklar tizimi (si) da bosim paskalda (pa) o’lchanadi. yaqin vaqtgacha meteorologiyada bosim birligi sifatida millibarlardan (mb) foydalanilar edi. 1 mb + 100 pa = 1 gpa. hozir meteorologiyada bosim birligi etib paskal qabul qilingan. lekin amaliyotda bosim birligi sifatida millimetr simob ustuni (mm sim. ust.) keng qo’llaniladi. bu birlikni boshqa birliklar bilan o’zaro bog’lanishini keltiramiz: 1 mm sim. ust. = 133,33 pa = 1,3333 gpa; 1 gpa = 0,75 mm sim. ust. yoki 1 …

3 / 36

amayadi. havo bosimining bunday qonu-niyatidan foydalanib (haroratni nazarda tutgan holda), samolyotlar, yer yuzasi va tog’larning dengiz sathiga nisbatan balandligini o’lchash mumkin. toshkent shahri dengiz sathidan 470 m balandlikda joylash-gan deb olsak, u holda havo bosimi dengiz sathiga nisbatan simob ustunining 38 – 40 mm ga pasayadi. ya’ni toshkentda o’rtacha nor-mal havo bosimi 720 – 722 mm sim. ust. ning bosimiga teng bo’ladi. havo bosimi ob-havoning o’zgarishiga (siklon yoki antisiklon-larning o’tishiga) bog’liq holda o’zgarib turadi. dengiz sathidagi o’rtacha bosim 760 mm sim.ust. yoki 1013,2 mb ga teng. bu miqdor standart, yoki «normal» deb qabul qilingan. standart miqdor deb, 1000 mb ga teng bosimni qabul qilish mumkin. dengiz bo‘yida havo harorati 0° bo‘lganda barometr naychasidagi simob 760 millimetr (mm) ni ko‘rsatadi. shunda havo bosimi 760 mm simob ustuni og‘irlig‘iga teng bo‘ladi. bunday bosim normal (me'yordagi) bosim deyiladi. dengiz bo‘yidan balandlikka ko‘tariladigan bo‘lsa, har 100 m ko‘tarilganda barometrdagi simob 10 mm pasayadi (yoki …

4 / 36

eng bosimlar chizig’ini, ya’ni izobarlarni hosil qilamiz (36-rasm). izobara - xaritada atmosfera bosimi bir xil bo'lgan nuqtalarni birlashtiradigan chiziq. atmosfera bosimining o’rta osiyo bo’ylab taqsimlanishi. o’rta osiyodagi mustaqil respublikalar hududlarida atmosfera bosimi bir xil taqsimlanmagan. yilning qish oylari, shu jumladan, yanvarda dengiz sathidagi eng yuqori havo bosimi (1028,9 mb) qirg’iziston respublikasining shimolidagi chu daryosi vodiysida kuzatiladi. shu paytning o’zida past bosim (1022 - 1024 mb) kaspiy dengizining janubiy qismida va turkmaniston respublikasining janubi-g’arbiy rayonlarida ko’proq kuzatiladi. tyan-shan va pomir usti markazida bosimi 1045 mb bo’lgan orografik antisiklon mavjud bo’ladi. bu yerda bosim gradienti pastga, pasttekisliklar tomon yo’nalgan. izobarlar 1018, 1017, 1016 mb o’rta osiyoda kenglik bo’ylab joylashib, qozog’iston respublikasi ustidagi maksimal bosimning janubiy holatini aks ettiradi. bosim gradientlari shimoldan janubga yo’nalgan. orol dengizi rayonida izobarlar 1017 va 1016 mb janubga qarab bukiladi. izobar 1015 mb esa turkmaniston respublikasining janubiy chegarasi va eron bo’ylab o’tadi. past bosimli oqim pomirning janubiy rayonlaridan …

5 / 36

sadga muvofiqligiga qarab atmosfera bosimini o’lchovchi asboblar xilma-xil modelda bo’lishi mumkin, lekin ularning barchasi uch xil turga bo’linadi: simobli barometrlar (yoki manometrlar), aneroidlar va gipsotermometrlar. simobli barometrlar eng aniq bo’lib, asosan, meteorologik stansiyalarda atmosfera bosimini o’lchash uchun qo’llaniladi. ular ichida eng ko’p ishlatiladigani kosachali barometrdir. kosachali barometr - atmosfera bosimini meteorologik stansiyalarda o’lchaydigan asosiy asbobdir (37-rasm). 37-rasm. simobli barometr turlari: kosachali; sifonli; d) sifonli-kosachali; e) kosachali barometr italiyalik olim torichelli tajribasi asosida yaratilgan asbob uzunligi 80 sm va diametri 8 mm shisha trubkadan (1) iborat bo’lib, uning ochiq tomoni barometrik kosachaga (2) tushirilgan. kosacha tashqi havo bilan vint (3) bilan bekitiladigan teshikcha orqali bog’-langan. shisha trubkaning yuqori qismi kovsharlangan, uning ichi-da havo bo’lmaydi, shu sababli kosachadagi simob yuzasiga tashqi havo bosimi ta’sirida trubkadagi simob ustuni ma’lum baland-likkacha ko’tariladi. simob ustunining og’irligi atmosfera bosimiga teng. shisha trubka kosachaga ulangan metaldan qilingan g’ilofga (4) o’rnatilgan, uning yuqorigi qismida trubkadagi simob ustu-nining holatini …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "havobosimi"

prezentatsiya powerpoint mavzu: havo bosimi reja: havo bosimi. barik maydon va unga ta’sir ko’rsatuvchi sabablar. past va yuqori bosim markazlari. siklon va antisiklon tushunchalar. ma’ruzachi: i.k.mirzaxmedov atmosfera bosimi. havoning yer yuzasiga va undagi barcha narsalarga bosib turadigan kuchi havo bosimi deyiladi.. havo tinch turganda bosimning maydon birligiga bo’lgan kattaligi shu maydon ustidagi havo ustunining og’irligiga teng bo’ladi. bu havo ustunidagi havo massasining kama-yishi bosimning kamayishiga, ko’payishi esa uning ortishiga olib keladi. berilgan nuqta dengiz sathidan qancha balandda (tog’larda) bo’lsa, bu nuqta ustidagi havo ustuni shuncha kichik va, binobarin, atmosfera bosimi shuncha kam bo’ladi. havo qisilish xususiyatiga ega bo’lganligidan yuqoriga ko’tarilgan sari...

This file contains 36 pages in PPTX format (2.5 MB). To download "havobosimi", click the Telegram button on the left.

Tags: havobosimi PPTX 36 pages Free download Telegram