elektron lug'atlarda leksemaning sememik maydoni

PPTX 21 sahifa 67,1 KB Bepul yuklash

21 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 67,1 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 21

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 21

powerpoint presentation elektron lug'atlarda leksemaning sememik maydoni xusanova ruxshona 1. leksik maydonni aniqlash va chegaralash usullari 2. elektron lug'atlarda lexema leksik maydoni tushunchasi 3. elektron lug'atlardagi leksik maydonlarni taqdim etishning amaliy jihatlari reja: kelajakdagi tadqiqotlar yo'nalishlari katta hajmdagi korpuslar (masalan, 10 million so'zdan ortiq) asosida turli xil leksik maydonlarning statistik tahlili va ularning o'zaro bog'liqliklarini aniqlash muhim ahamiyat kasb etadi. elektron lug'atlarning semantik boyligini oshirish maqsadida, 2000 dan ortiq leksik birliklarni o'z ichiga olgan yangi leksik maydonlarni yaratish va ularni tizimli ravishda tasniflash zarur. kelajakdagi tadqiqotlar leksik maydonlarni avtomatik aniqlash algoritmlarini 5 dan ortiq til uchun takomillashtirishga, aniqlikni 90% ga yetkazishga qaratilishi mumkin. kompyuter leksikografiyasida leksik maydonlar o'zbek tili kompyuter leksikografiyasi uchun 5000 dan ortiq so'zdan iborat leksik maydonlar bazasi yaratish loyihalari mavjud, ular turli sohalarga tegishli terminlarni o'z ichiga oladi. zamonaviy elektron lug'atlarda leksik maydonlarni aks ettirish uchun 10 tagacha turli xil vizualizatsiya usullari qo'llaniladi, jumladan, semantik tarmoqlar va …

2 / 21

ularning har biriga oid 10 dan ortiq xususiyatlarni o'z ichiga oladi. leksema va uning ma'nosi leksemaning ma'nosi uning sinonimlari, antonimlari va boshqa leksik birliklar bilan bo'lgan munosabatlari orqali aniqlanadi va bu 5-10 ta bog'liq so'zlarni o'z ichiga olishi mumkin. leksema, lug'atda 1 dan ortiq ma'noga ega bo'lishi mumkin, bu esa uning kontekstga bog'liq holda 2-3 ta yoki undan ortiq ma'noli variantlarini ko'rsatadi. elektron lug'atlarda leksamaning ma'nosi, uning morfologik va sintaktik xususiyatlari bilan birga, ko'pincha 150 ta belgidan oshmaydigan qisqa izohda beriladi. kollokatsiya va leksik birliklar kollokatsiyalar leksik birliklarning ma'lum bir kontekstda bir-biri bilan chambarchas bog'langanligini ko'rsatadi, masalan, "qattiq" so'zi 20 ga yaqin kollokatsiyaga ega bo'lib, ularning aksariyati salbiy ma'nolarni bildiradi. leksik birliklarning kollokatsion tarmoqlari ularning semantik xususiyatlarini aniqlash va lug'atdagi o'rnini belgilashda muhim rol o'ynaydi; 5 ta asosiy kollokatsion guruh ajratiladi. elektron lug'atlarda kollokatsiyalarni aniqlash va taqdim etish usullari, jumladan, 1000 ta so'z uchun kollokatsion indeks yaratish, leksik birliklarning semantik …

3 / 21

q maydonni qamrab olishi mumkin. sinonimiya munosabatlari leksik maydonlarni aniqlashda muhim ahamiyatga ega boʻlib, kamida 2-3 sinonimni oʻz ichiga olgan guruhlarni farqlash imkonini beradi. giperoniya va giponimiya munosabatlari esa ierarxik tuzilishga ega boʻlgan leksik maydonlarni, masalan, "hayvonlar" (giperonim) va "mushuk", "it" (giponimlar) kabi munosabatlarni tasvirlashda qoʻllaniladi. meronimiya va olnimiya meronimiya va olonimiya munosabatlarini ifodalovchi elektron lug'atlardagi ma'lumotlar hajmi va tuzilishi lug'atning turiga va maqsadli auditoriyasiga bog'liq bo'lib, o'rtacha 10-15 ta bog'liq so'zlarni o'z ichiga olishi mumkin. meronimiya va olonimiya elektron lug'atlarda leksik maydonlarni aniqlashda 2 dan ortiq so'zlar o'rtasidagi ierarxik munosabatlarni (masalan, "daraxt" - "shox" - "barg") ko'rsatishda muhim rol o'ynaydi. olonimiya munosabatlarini aniqlashda elektron lug'atlar sinonimlar va giperonimlar kabi 3-4 ta boshqa leksik birliklar bilan bog'liq ma'lumotlarni taqdim etadi. lug'atlarda leksik maydonlarni tasvirlash usullari leksik maydonlarni vizualizatsiya qilish uchun, masalan, graflardan foydalanib, so'zlar o'rtasidagi semantik aloqalarni 10-15 ta bog'lanish bilan ko'rsatish mumkin. ba'zi lug'atlar leksik maydonlarni ierarxik tuzilishda, ya'ni …

4 / 21

niqlashda kontekstual tahlil va semantik tarmoqlarni qo'llash orqali 15-20% ga yaqin aniqlik bilan natijalar olish mumkin, lekin bu jarayon murakkab algoritmlarni talab qiladi. korpus lingvistikasi va leksik maydonlar uzbek tili korpusida 500 ga yaqin leksik maydon aniqlangan boʻlib, bu maydonlarning har biri oʻziga xos semantik xususiyatlarga ega va turli sohalarga tegishli. leksik maydonlarni aniqlashda korpus ma'lumotlaridan foydalanish, soʻzlar orasidagi semantik munosabatlarni 3 turdagi yaqinlik koeffitsiyentlari yordamida aniqlashga yordam beradi. korpus lingvistikasi orqali 10 000 dan ortiq soʻz birligining leksik maydonini aniqlash va tahlil qilish imkoniyati mavjud boʻlib, bu soʻzlarning kontekstual qoʻllanilishini koʻrsatadi. sinonimiya va antonimiya lug'atlarda antonimlarning turli turlari (qo'shimcha, qarama-qarshi, gradatsion) taqdim etilishi leksik maydonning to'liq tasvirini beradi. sinonimlar va antonimlarning kontekstdagi ma'nolarini tushuntirishda 5-10 ta misol jumla keltirish foydalidir. elektron lug'atlarda sinonimlar va antonimlarni aniqlashda 2-3 ta ma'lumotnoma manbasidan foydalanish aniqlikni oshiradi va xatoliklarni kamaytiradi. leksik maydonlarni avtomatlashtirilgan tahlili leksik maydonlarni tahlil qilish jarayonida kontekstga asoslangan usullarni qo'llash …

5 / 21

lug'at tuzilishiga, ya'ni uning ma'lumotlar bazasining kattaligiga va so'zlarni guruhlash algoritmiga bog'liq bo'lib, o'rtacha 15-25 leksik birlikni o'z ichiga olishi mumkin. leksik maydonning hajmi va tarkibi elektron lug'at tuzilishiga, ya'ni uning ma'lumotlar bazasining kattaligiga va so'zlarni guruhlash algoritmiga bog'liq bo'lib, o'rtacha 15-25 leksik birlikni o'z ichiga olishi mumkin. elektron lug'atlarning imkoniyatlari va cheklashlari elektron lug'atlar, masalan, 50 000 dan ortiq so'z va iboralarni o'z ichiga olishi mumkin bo'lsa-da, sinonimlar va antonimlarni to'liq qamrab olishda cheklangan. ba'zi elektron lug'atlar lemmatizasiya va stemming kabi morfologik tahlil vositalariga ega bo'lib, lekin bu funksiyalar har doim ham aniq va samarali ishlamaydi. katta hajmdagi korpus ma'lumotlariga asoslangan elektron lug'atlar statistik ma'lumotlarni, masalan, so'z chastotalarini taqdim eta oladi, biroq kontekstual ma'lumotlar yetarli darajada bo'lmasligi mumkin. sinxron va diaxronik tahlil sinxron tahlil lexema bilan bog'liq bo'lgan 10-15 ta sinonim, antonim va boshqa yaqin ma'noli so'zlarni aniqlash va ular orasidagi semantik munosabatlarni tahlil qilish imkonini beradi. diaxronik tahlil …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 21 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"elektron lug'atlarda leksemaning sememik maydoni" haqida

powerpoint presentation elektron lug'atlarda leksemaning sememik maydoni xusanova ruxshona 1. leksik maydonni aniqlash va chegaralash usullari 2. elektron lug'atlarda lexema leksik maydoni tushunchasi 3. elektron lug'atlardagi leksik maydonlarni taqdim etishning amaliy jihatlari reja: kelajakdagi tadqiqotlar yo'nalishlari katta hajmdagi korpuslar (masalan, 10 million so'zdan ortiq) asosida turli xil leksik maydonlarning statistik tahlili va ularning o'zaro bog'liqliklarini aniqlash muhim ahamiyat kasb etadi. elektron lug'atlarning semantik boyligini oshirish maqsadida, 2000 dan ortiq leksik birliklarni o'z ichiga olgan yangi leksik maydonlarni yaratish va ularni tizimli ravishda tasniflash zarur. kelajakdagi tadqiqotlar leksik maydonlarni avtomatik aniqlash algoritmlarini 5 dan ortiq til u...

Bu fayl PPTX formatida 21 sahifadan iborat (67,1 KB). "elektron lug'atlarda leksemaning sememik maydoni"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: elektron lug'atlarda leksemanin… PPTX 21 sahifa Bepul yuklash Telegram