suvda ham quruqlikda yashovchilarning yashash muxitiga ko'ra ekologik guruxlari

PPT 89 pages 34.7 MB Free download

89 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.7 MB

File type PPT

Pages 89

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 89

slayd 1 reja 1.suvda ham quruqlikda yashovchilarning yashash muxitiga ko'ra ekologik guruxlari 2.amfibiyalarning oziqlanishi, urchishi nasl uchun qayg'urish, metamorfoz va neoteniya xodisasi 3.amfibiyalarning quruqlikda rivojlanish hodisasi va tsiklliligi suvda hamda quruqlikda yashovchilar sinfining vakillari sovuqqonli (poykiloterm) hayvonlar guruhiga kiradi, ya'ni ularning gavda harorati doimiy emas, tashqi muhit haroratiga va namligiga qarab o'zgarib turadi. suvda hamda quruqlikda yashovchilarning gavda harorati havo namligiga bog'liq bo'lishligi bilan birga, ularning harorati xuddi baliq yoki sudralib yuruvchilarning gavda harorati singari, tashqi muhit harorati bilan baravar bo'libgina qolmay, balki bug'lanish natijasida odatda tashqi muhit haroratidan 2-3s past bo'ladi, bu tafovut havo juda quruq bo'lganda 8-9s gacha ham borishi mumkin. suvda ham quruqlikda yashovchilarning yashash muxitiga ko'ra ekologik guruxlari suvda hamda quruqlikda yashovchilar ko'p jihatdan namlik va temperaturaga bog'liq bo'lganligi uchun ular sahrolarda va qutb tomonlarda deyarli uchramaydi, ya'ni tropikdan shimolga va janubga hamda toqqa qarab ko'tarilib borgan sari amfibiyalarning turlari va sonlari kamayib boradi. masalan: qutb …

2 / 89

haydigan amfibiyalar bu guruhga kiruvchi amfibiyalar quruqlikka chiqmay, faqat suvda yashaydi. bularga dumli amfibiyalardan proteylar, sirenlar, ayrim tur amfiumalar, dumsiz amfibiyalardan afrika shportsli (tepkili) baqasi kiradi. * ugorsimon amfiuma amerika proteyi ola siren evropa proteyi hayotining bir qismini suvda va bir qismini quruqlikda o'tkazuvchi amfibiyalar bu guruhga ko'pchilik dumsiz amfibiyalar vakillari kiradi. ular ko'payish davrini va qishki uyqusini suvda o'tkazadi. ko'l baqasi suvdan tashqarida uchrasa ham, lekin suv bo'yidan uzoqqa ketmaydi, quruqlikda biror xavf sezilsa, darhol suvga tushadi. hayotining aksariyat qismini quruqlikda o'tkazadigan qurbaqalar, olovli va kavkaz salamandrlari ham faqat suvda urchiydi va rivojlanadi. * oddiy qurbaqa salamandra daraxtda yashovchi amfibiyalar dumsiz amfibiyalar turkumi orasida tropik o'rmonlarda daraxtda yashashga moslashgan turlari ham mavjud. ular o'z tuxumlarini suvga, yirik barg ustiga, daraxt ildiziga qo'yib, shu erda ko'payadi. umuman daraxtda yashaydigan amfibiyalarning hayot sharoiti ham har xildir. masalan: kvakshalar umrining ko'p qismini daraxtda o'tkazadi, lekin ularning ko'payishi, urchishi erda va suvda o'tadi. …

3 / 89

iyalarning yashashi uchun eng muhim omillardan biri hisolanadi. harorat +7, +8s bo'lganda ko'pchilik amfibiyalar passiv hayot kechiradi va karaxt bo'lib qoladi, harorat -2s bo'lganda ularning ko'pchiligi halok bo'ladi. past haroratda amfibiyalarning tuxumlari va lichinkalari rivojlanmaydi. shuning uchun ham amfibiyalarning turlari tropik mintaqalarda xilma-xil bo'lib, shimoliy yo'nalishga yaqinlashgan sari ularning turlari kamayib boradi. quruq issiq ham amfibiyalarning yashashiga to'sqinlik qiladi. chunki quruq issiq havo ularning yupqa terisini quritib qo'yadi, ya'ni yupqa terili amfibiyalarning bunday issiqda gavdalari bug'lanib ko'p namlik yo'qotadi. amfibiyalarga haroratning tasiri p.v.terentevning ko'rsatishicha (1950), agar amfi-biyalar terisi ko'p bug'lanib tez qurib qolsa, ya'ni 15% tana og'irligini yo'qotsa halok bo'ladi. asta-sekinlik bilan uzoq muddatda terisi qurib, namligini yo'qotib borsa, a.g.bannikovning ko'rsatishicha bunday amfibiyalar tana vaznini 75% ga yo'qotgandagina halok bo'ladi (kvakshalar). amfibiyalarning yashashi uchun eng yuqori harorat +40s hisoblanadi. quruqlikka va issiqlikka chidamli amfibiyalarga dumsizlardan – qurbaqalar kiradi. ayrim amfibiyalar issiqlikdan saqlanish uchun o'zlarida ko'p suyuqlik saqlaydi. masalan: avstraliya tsikloranlari …

4 / 89

moslanishlari kam rivojlangan. eng xarakterli moslanishlariga teri bezlari va himoya ranglari kiradi. amfibiyalarning terisi yalang'och bo'lishiga qaramay, ektoparazitlar ham, har xil yirtqich umurtqalilar ham kamdan-kam hujum qiladi. buning sababi ularning terisida zaharli bezlari bo'lib, bu zaharli bezlar ayniqsa boshining ikki yonida to'p-to'p bo'lib joylashgan. zaharli bezlar ayniqsa qurbaqalar, jerlyankalar, chesnochnitsalar va salamandralar terisida ko'p miqdorda bo'ladi. ayniqsa quruqlikda yashovchi amfibiyalarning terisidagi zahar bezlari sekreti kuchli ti'sir qiladi. shuning uchun ularga qushlar va yirtqichlar tegmaydi. amfibiyalarning teri bezidan chiqqan zaharni sutemizuvchilar va qushlarga yuborilganda ularning nafas olishi qiyinlashib, falaj bo'lib qoladi. ayniqsa tropik mintaqalarda yashaydigan amfibiya turlarining teri bezlari kuchli zahar suyuqligi ishlab chiqaradi. masalan: afrikada uchraydigan kaltabosh qurbaqaning teri bezi ishlab chiqargan zahari qo'lni kuydirib achishtiradi. braziliyada yashaydigan qurbaqa zahari itni osonlikcha o'ldiradi. chesnochnitsaning terisidan chiqargan zahar suyuqligidan chesnokning, ya'ni sarimsoq piyozning hidi keladi, shuning uchun ham uni chesnochnitsa deb nomlanadi. janubiy amerikada uchraydigan oladaraxt baqasining zahari ham juda kuchli. …

5 / 89

asi kolumbiya baqasi kolumbiya baqasi jirlyanka ayrim amfibiyalar terisining rangi atrof muhitga mos bo'ladi. yashil yoki qo'ng'ir rangli baqalarning rangi ular yashaydigan muhitga mos bo'lganidan yirtqich hayvonlarga sezilmaydi. yashayotgan sharoitga qarab kvakshalar rangi och-yashil (barglar orasida) yoki qo'ng'ir (daraxtlar tanasida) bo'lishi mumkin. masalan: amerika kvakshalarini orqa qismida xuddi po'stloqqa o'xshash parcha gullari bo'ladi va u qora qarag'ay daraxtida yurganda ko'zga tashlanmaydi. tropik mamlakatlarda yashaydigan ola daraxt baqasining rangi qora rangda bo'lib, oq, sariq, qizil va ko'k rangli katta xollari bo'ladi. bu baqa er yuzida tarqalgan eng zaharli baqalardan hisoblanadi. amfibiyalarda regeneratsiya xususiyati faqat dumlilarda ko'zga tashlanadi. masalan: xavf tug'ilganda salamandralar dumini, hatto oyoqlarini ham uzib qoldirishi mumkin. amerika kvakshasi amerika kvakshasi darvin baqasi dumsizlarda himoya dumsizlarda himoya dumsizlarda himoya dumsizlarda himoya dumsizlarda himoya amfibiyalar asosan bir xildagi oziqlarni iste'mol qiladi. mdh da yashaydigan amfibiyalarning asosiy ozig'i umurtqasiz hayvonlardan - hasharotlar, chuvalchanglar, qisqichbaqasimonlar, mollyuskalar hisoblanadi, ayrim turlari hatto jo'jalar va sichqonlarni …

Want to read more?

Download all 89 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suvda ham quruqlikda yashovchilarning yashash muxitiga ko'ra ekologik guruxlari"

slayd 1 reja 1.suvda ham quruqlikda yashovchilarning yashash muxitiga ko'ra ekologik guruxlari 2.amfibiyalarning oziqlanishi, urchishi nasl uchun qayg'urish, metamorfoz va neoteniya xodisasi 3.amfibiyalarning quruqlikda rivojlanish hodisasi va tsiklliligi suvda hamda quruqlikda yashovchilar sinfining vakillari sovuqqonli (poykiloterm) hayvonlar guruhiga kiradi, ya'ni ularning gavda harorati doimiy emas, tashqi muhit haroratiga va namligiga qarab o'zgarib turadi. suvda hamda quruqlikda yashovchilarning gavda harorati havo namligiga bog'liq bo'lishligi bilan birga, ularning harorati xuddi baliq yoki sudralib yuruvchilarning gavda harorati singari, tashqi muhit harorati bilan baravar bo'libgina qolmay, balki bug'lanish natijasida odatda tashqi muhit haroratidan 2-3s past bo'ladi, bu tafovut ...

This file contains 89 pages in PPT format (34.7 MB). To download "suvda ham quruqlikda yashovchilarning yashash muxitiga ko'ra ekologik guruxlari", click the Telegram button on the left.

Tags: suvda ham quruqlikda yashovchil… PPT 89 pages Free download Telegram