qiyosiygenomika.populyatsiongenomika

PPTX 553 pages 5.3 MB Free download

553 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.3 MB

File type PPTX

Pages 553

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 553

prezentatsiya powerpoint mavzu: qiyosiy genomika. populyatsion genomika reja: q qiyosiy genomika haqida tushuncha. ortologlar, paraloglar, ksenaloglar. filogenetik shajara va multigen oilalar. populyatsion va evolyutsion genomikaning ahamiyati. qiyosiy (evolyutsion) genomika. tadqiqot maqsadlari: • har xil turlardagi genomlarni solishtirish; • sinteniya munosabatlarining barqarorligini tahlil qilish (har xil turlardagi bir xil tartibda joylashgan genlarga ega katta segmentlarni solishtirish); • genom tuzilishidagi polimorfizm. qiyosiy genomika - bu turli organizmlarning genomik xususiyatlarini taqqoslaydigan biologik tadqiqot sohasi. genomik belgilar dnk ketma-ketligini, genlarni, genlar tartibini, regulyator ketma-ketliklarni va boshqa genomik struktura belgilarini o'z ichiga oladi. genomikaning ushbu bo'limida genom loyihalar natijasida olingan genomning barcha yoki katta qismlaridagi asosiy biologik o'xshashlik va farqlar, shuningdek, organizmlar o'rtasidagi evolyutsion munosabatlar o’zaro taqqoslash orqali o'rganiladi. qiyosiy genomikaning asosiy principi shundan iboratki, ikki organizmning umumiy xususiyatlari ko'pincha ular o'rtasida evolyutsion tarzda saqlanib qolgan dnkda kodlanadi. shu sababli, qiyosiy genomik yondashuvlar genom ketma-ketliklarini taqqoslashning ba'zi shakllarini yaratish va taqqoslashda ortologik ketma-ketliklarni (ajdodlari bo'lgan …

2 / 553

lumotlar asosida, kengroq miqyosdagi birinchi qiyosiy genomik tadqiqot ishlarining natijasi nashr etildi. 1995 yilda ikkita organizmning butun genomi (ya'ni, haemophilus influenzae va mycoplasma genitalium bakteriyalarining genomi) aniqlangandan so’ng, ular qiyosiy genomikada har bir yangi genom ketma-ketligini tahlil qilishda standart komponent hisoblandi. 2000-yillarning oxirida dnk sekvens texnologiyalari, ayniqsa keyingi avlod sekvenslash texnikasidagi yutuqlar tufayli genomni o’rganishda qo’lga kiritilgan ko’plab yutuqlar tufayli bu soha yanada murakkablashdi va bu ko'plab genlarni bitta tadqiqotda aniqlashga imkon berdi. qiyosiy genomika odam va shimpanze kabi bir-biriga yaqin bo'lgan organizmlar o'rtasidagi o'xshashlikning yuqori darajasini va eng muhimi, odam va achitqi saccharomyces cerewiae kabi bir-biriga yaqin bo’lmagan organizmlar o'rtasidagi o'xshashlikni aniqladi. shuningdek, u turli evolyutsiya yo'nalishlari natijasida gen kompozisiyasida juda ko’p xilma-xilliklar kelib chiqqanligini ko’rsatdi. paralog genlar (paralog genlar, yunoncha para — yaqin, bilan, tashqarida va logos — fan) — bir turdagi organizmlar genomidagi gomologik genlar, ajdodlar genining koʻpayishi natijasida hosil boʻlgan. keyin mutatsiyalar va seleksiya yoki genetik …

3 / 553

arqli o'laroq, ortologik genlarning kelib chiqishi dublikatsiyalar bilan bog'liq emas. "ortologik genlar" atamasi 1970 yilda v. fitch tomonidan taklif qilingan ksenolog genlar. ksenologik genlar [yunon. ksenos - begona va lat. logos - fan] - organizmlar o'rtasida genetik materialning gorizontal (irsiy bo'lmagan) o'tkazilishi natijasida turli xil organizmlar genomida paydo bo'ladigan genlar (bunday genlar ksenologlar deb ataladi). gorizontal gen almashinuvi genetik material almashinadigan hujayralarning aloqasi paytida, ya'ni filogenetik jihatdan uzoq, ammo hududiy jihatdan yaqin hujayralar yoki organizmlar guruhlarida parazit, simbiotik yoki assotsiativ tizimlarda sodir bo'ladi. retroviruslar begona (ksenolog) dnkning tashuvchisi, prokariotlarda esa konjugatsiya paytida plazmidlar va transduksiya paytida bakteriofaglar rolini o'ynashi mumkin. hujayraviy organizmlarning birinchi to'liq genom ketma-ketligi haemophilus influenzae bakteriyasida aniqlangan bo’lib, 1995 yilda nashr etilgan. ikkinchi to’liq o’qilgan genom ketma-ketligi kichik parazit bakteriya - mycoplasma genitaliumga tegishli bo’lib, o'sha yili chop etilgan. ushbu maqolalardan keyin yangi genlar haqidagi ma’lumotlar qiyosiy genomik tadqiqotlar asosida olina boshladi. yangi avlod sekvenatorlari asosida olingan …

4 / 553

dam beradi. shuningdek, virulentlik, patogenlik va antibiotiklarga chidamlilik uchun mas'ul bo'lgan polimorfizmlarni aniqlash imkonini ham beradi. saccharomyces cerewisiae (1996), caenorhabditis elegans (1998) va drosophila melanogaster (2000) larning to’liq genom nukleotidlar ketma-ketligi aniqlangandan so’ng, djeral’d m. rubin va hamkorlari “eukariotlar qiyosiy genomikasi” nomli maqola chop etdilar. genomika molekulyar filogenetik sistematika usullari arsenalini kengaytirdi va genomlarning molekulyar evolyutsiyasi makromolekulyar o'zgarishlar ekanligini ko'rsatdi, bu esa taksonlarning genotipik munosabatlari yoki farqlarini hal qilish imkonini beradi. nuklein kislotalarning o’qilishi natijasida genom rekonstruksiyalarning jadal rivojlanishi sistematika g'oyalariga tub o'zgarishlar kiritdi. ko'pgina turlarda 16s rrnk genlarini tahlil qilish organizmlarni uch domenli (archaea, bacteria va eubacteria)sistematikasiga olib keldi. arxebakteriyalar domenining ochilishi o'tgan asrdagi molekulyar filogenetik sistematikaning eng katta yutug'i edi va zamonaviy megasistematikani yaratishda muhim qadam bo’ldi. hayotning uch domeni vakillarining genomlarini qiyosiy o'rganish evolyutsiyaning asosiy hujayraviy jarayonlari paydo bo'lish ketma-ketligi bosqichlarini rekonstruksiya qilish bo'yicha tadqiqotlarni rivojlantirdi; translyatsiyada ishtirok etadigan umumiy oqsillar, shuningdek metabolik fermentlar (trikarbon kislotasi siklining …

5 / 553

izmlar kelib chiqish jarayonlarini rekonstruksiya qilishda (qayta qurishda) yangi istiqbollarpni yaratdi. genomik tadqiqotlar evolyutsiya jarayonining uchta asosiy yo'nalishini ajratib ko'rsatdi va tavsifladi: vertikal evolyutsiya (evolyutsiya "yuqoriga") har xil turlarda gomolog bo'lgan ajdodlarning ortologik genlari asosiy to'plamining irsiylanishi bilan tavsiflanadi. duplikatsiya, mutatsiya va rekombinatsiya jarayonlari paralog (bitta genomda homolog) genlarning shakllanishiga olib keladi, bu oqsillar to'plamining va yaqin turlarda fenotipik o'zgarishlar diapazonining kengayishiga olib keladi. 2. reduksion evolyutsiya (evolyutsiya “pastga”) organizmlarning muhit sharoitiga moslashishlari natijasida, ularda genlar sonining qisqarishiga, funksiyalarni, metobolizm yo’lini, organellarni va boshqa shu kabilarni yo’qolishiga olib keladi. bunga ko’plab patogen bakteriyalar yaqqol misol bo’ladi, ya’ni obligat parazitlar “xo’jayin” hujayraning metobolik tizimlaridan foydalanadilar va o’zlarining o’xshash analog sistemalariga ehtiyoj sezmaydilar. 3. lateral’ genomika - turli domenlarga tegishli yaqin va filogenetik jihatdan uzoq turlar o’rtasida genlarning gorizontal’ o’tishiga asoslangan evolyutsion yo’nalish. gorizontal gen almashinuvi ayniqsa eubakteriyalar va arxebakteriyalarda turlar xilma-xilligiga olib kelgan asosiy mexanizmlardan biri hisoblanadi. ortologik genlar - filogenetik …

Want to read more?

Download all 553 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qiyosiygenomika.populyatsiongenomika"

prezentatsiya powerpoint mavzu: qiyosiy genomika. populyatsion genomika reja: q qiyosiy genomika haqida tushuncha. ortologlar, paraloglar, ksenaloglar. filogenetik shajara va multigen oilalar. populyatsion va evolyutsion genomikaning ahamiyati. qiyosiy (evolyutsion) genomika. tadqiqot maqsadlari: • har xil turlardagi genomlarni solishtirish; • sinteniya munosabatlarining barqarorligini tahlil qilish (har xil turlardagi bir xil tartibda joylashgan genlarga ega katta segmentlarni solishtirish); • genom tuzilishidagi polimorfizm. qiyosiy genomika - bu turli organizmlarning genomik xususiyatlarini taqqoslaydigan biologik tadqiqot sohasi. genomik belgilar dnk ketma-ketligini, genlarni, genlar tartibini, regulyator ketma-ketliklarni va boshqa genomik struktura belgilarini o'z ichiga oladi. genom...

This file contains 553 pages in PPTX format (5.3 MB). To download "qiyosiygenomika.populyatsiongenomika", click the Telegram button on the left.

Tags: qiyosiygenomika.populyatsiongen… PPTX 553 pages Free download Telegram