elementlar kimyosi

DOC 219.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1705221214.doc elementlar kimyosi reja: 1. metallarning tabiatda uchrashi 2. metallarning olinish usullari 3. metallarning fizik xossalari 4. metallarning kimyoviy xossalari 5. metallarning korroziyasi va undan himoyalanish 6. metallarning ishlatilishi yaqin vaqtlargacha 114 ta element (shulardan 90 tasi tabiatda uchrasa, qolgani sun’iy yoʻl billan topilgan) fanga ma’lum boʻlgan boʻlsa, bugungi kelib yana toʻrt element kashf etildi. 1995 yil iyupak xalqaro tashkiloti tomonidan 104 dan 109-tartib raqamigacha boʻlgan kimyoviy elementlarga tegishli belgi berilgan va nomlangan. hozirgi kunda quyidagi toʻrtta yangi element ochildi va davriy jadvalga kiritildi. yangi ochilgan elementlar qizigʻi shundaki, kichik massaga ega elementlar tabiatda keng tarqalgan: koinotda vodorod h va geliy he, tirik organizmlarda - vodorod h, kislorod o, azot n va uglerod c, yer poʻstlogʻida esa - kislorod o, kremniy si, alyuminiy alva temir fe. elementlarni va ularning xossalarini oʻrganish ularning d.i. mendeleev davriy jadvalida joylashgan oʻrnini aniqlashdan boshlanadi. ma’lumki, davriy jadvalda joylashgan oʻrni va elektron konfiguratsiyasidagi oxirgi energetik …

. shuning uchun ularni (oraliq) o`tuvchi elementlar deyiladi. f - elementlar tashqaridan ikkita oldingi (tashqaridan uchinchi) pog`onaning f pogonachasi to`lib boruvchi elementlardir. ularning tashqi pog`onasida 2 ta elektron qoladi. bu elementlar lantanoidlar va aktinoidlardir. elementlar metallar va metallmaslarga boʻlinadi. metallarning 12 tasi s elementlar, 10 tasi p - элементлар, 28 tasi f qolganlari d - elementladir. texnikada metallar ikki guruhga ajratiladi. qora metallar- temir (marganets va xrom qo`shimcha sifatida) va uning qotishmalari (po`lat va cho`yan). rangli metallar - boshqa barcha metallar va ularning qotishmalari. metallar mexanik xossalariga ko`ra quyidagicha sinflanadi: 1) yengil metallar - li, na, k, rb, al, mg, ti, cs, be, ca 2) og ir metallar - cu, pb, ni, zn, sn, sb, hg ag 3) nodir metallar - au, ag, pt, pd, ir, ru, os 4) таrqoq metallar - ga, in, tl, ge, re 5) noyob metallar - co, cd, mo, w, sb, hg, bi 6) siyrak …

odir metallar - oltin, platina, kumush, mis, qalay, simob va h.k. metallar sanoatda toza (sof) holatda tabiiy birikmalardan ajratib olinadi. metallarning sanoatda olinishi uchun yaroqli tabiiy xomashyosi “ruda” deyiladi. rasmda qoʻrgʻoshinli qizil ruda - pbcro4 keltirilgan. u xrom manbayidir. rudalar toza boʻlmaydi, ularga qoʻshimcha jinslar - qum, loy, ohaktosh va boshqalar aralashgan boʻladi. har qanday ruda ishlatilishidan oldin begona jinslardan tozalanadi, ya’ni boyitiladi. rudalarning boyitilgan shakli “konsentrat” deyiladi. ruda tarkibida metallar oksid, sulfid, karbonat, sulfat, fosfat va h.k. koʻrinishlarda uchraydi. masalan: qizil temirtosh - fe2o3, qoʻngʻir temirtosh - fe2o3-3h2o, magnitli temirtosh - fe3o4, temir kolchedani - fes, pirit - fes2, alyuminiy rudasi (boksit) - al2o3-2h2o, marganets rudasi (pirolyuzit) - mno2, qalay rudasi - sno2, vismut oxrasi - bi2o3, mis kolchedani - cu2s-fe2s3, mis yaltirogʻi - cu2s, kinovar - hgs, qoʻrgʻoshin yaltirogʻi - pbs, rux aldamasi -zns, karnallit - kcl-mgcl2-6h2o, silvinit - kcl-nacl, toshtuz -nacl, kainit - mgso4-kcl-3h2o, gips - caso4-2h2o, …

ermometriya - moddalarni parchalab toza metallar (zr, ni, ge, cr, ti, v, nb, ta metallar olinadi) olish. zri4 = zr + 2i2 ni(co)4 = ni + 4co 2gei2 = gei4 + ge 2) gidrometallurgiya - metall rudalari kislotalar yordamida eritmaga oʻtkaziladi va eritma tarkibidan qaytaruvchilar yordamida ajratib olinadi. cu2s + 2o2 = 2cuo + so2 cuo + h2so4 = cuso4 + h2o cuso4 + fe = cu + feso4 2k[au(cn)2] + zn = k2[zn(cn)4] + 2au 3) elektrometallurgiya - metallarni ularning birikmalarini suvdagi eritmalaridan yoki suyuqlanmalaridan elektroliz yordamida ajratib olish. xususan, faol yengil metallarni: na, k, ca, mg, al kabilarni ularning xloridlari, oksidlari va gidroksidlaridan elektroliz yordamida ajratib olinadi. 2nacl ↔ 2na + cl2↑ yuqoridagilardan koʻrinib turibdiki, barcha usullar asosida oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari yotadi. metallarning fizik xossalari simobdan tashqari barcha metallar oʻziga xos yaltiroq qattiq moddalardir. metallarning fizik xossalariga ularning optik, termik, mexanik, elektr va boshqa xossalari kiradi. metallarning optik xossasi …

b boradi. metallar suyuqlanish temperaturasiga ko‘ra, 1) oson suyuqlanuvchan (cs, hg, rb, tl) tsuyuql = 8000c dan past va 2) qiyin suyuqlanuvchan (w, os, pt, cr) tsuyuql = 8000c dan yuqori gruppalarga boʻlinadi. metallar kristall tuzilishiga koʻra: 1) yoqlari markazlashgan kub panjarali: pb, pd, pt, rh, al, ag, au, ca, cu, co, ge, ir, ni 2) hajmiy markazlashgan kub panjarali: ba, cr, cs, fe, k, li, mo, rb, ta, w, v 3) geksagonal panjara: be, cd, ge, co, hg, mg, os, ru, ti, zr sinflarga boʻlamiz. metallarning magnit xossalari: diamagnit - magnit maydonidan itariladigan metallar ag, cu, au, zn, cd, hg, zr paramagnit - magnit maydoniga tortiladigan metallar - sc, y, la, ti, v, nb, ta, cr, mo, w, mn, re, ru, rh, pd, os, ir, pt ferromagnit - magnitga kuchli sezgir metallar - fe, co, ni metallarning kimyoviy xossalari metallarning deyarli barcha kimyoviy xossalari ularning aktivlik qatori (beketovning metallarni …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "elementlar kimyosi"

1705221214.doc elementlar kimyosi reja: 1. metallarning tabiatda uchrashi 2. metallarning olinish usullari 3. metallarning fizik xossalari 4. metallarning kimyoviy xossalari 5. metallarning korroziyasi va undan himoyalanish 6. metallarning ishlatilishi yaqin vaqtlargacha 114 ta element (shulardan 90 tasi tabiatda uchrasa, qolgani sun’iy yoʻl billan topilgan) fanga ma’lum boʻlgan boʻlsa, bugungi kelib yana toʻrt element kashf etildi. 1995 yil iyupak xalqaro tashkiloti tomonidan 104 dan 109-tartib raqamigacha boʻlgan kimyoviy elementlarga tegishli belgi berilgan va nomlangan. hozirgi kunda quyidagi toʻrtta yangi element ochildi va davriy jadvalga kiritildi. yangi ochilgan elementlar qizigʻi shundaki, kichik massaga ega elementlar tabiatda keng tarqalgan: koinotda vodorod h va geliy he, tirik...

DOC format, 219.0 KB. To download "elementlar kimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: elementlar kimyosi DOC Free download Telegram