parkinson kasalligi

PPTX 39 pages 462.4 KB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 462.4 KB

File type PPTX

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

diapositiva 1 neyrodegenerativ kasalliklar (altsgeymer, parkinson kasalliklari ) osiyo xalqaro universiteti parkinson kasalligi : mushaklar rigidligi, gipokineziya va tinch holatdagi tremor bilan namoyon bo‘luvchi nerv sistemasining zo‘rayib boruvchi degenerativ kasalligidir. birlamchi (idiopatik) va ikkilamchi (simptomatik) parkinsonizm farq qilinadi. birlamchi parkinsonizm deganda, parkinson kasalligi tushuniladi. boshqa kasalliklar (qon tomir kasalliklari, bosh miya jarohatlari, infeksiyalar va h.k.) sababli rivojlangan parkinsonizm ikkilamchi parkinsonizm hisoblanadi. epidemiologiyasi: umumiy populatsiyada parkinsonizm 0,1–0,3 % aholi orasida tarqalgan. kasallik eng ko‘p uchraydigan davr 55–60 yoshlar bo‘lib, yosh oshgan sayin kasallanganlar soni osha boradi. umumiy populatsiyada 60 yoshdan oshganlarning 0,8–1 % ida parkinsonism aniqlanadi, 70–79 yoshlarda esa bu ko‘rsatkich 2–3 % ga yetadi. parkinsonizm 20–40 yoshlarda ham kuzatiladi. uning yuvenil turi 20 yoshgacha bo‘lgan davrda ham uchraydi. erkaklar ko‘proq kasallanishadi. tasnifi (parkinsonizmning xalqaro tasnifi (stacy m., jankovic j., 1992).) i. parkinson kasalligi (birlamchi,idiopatik parkinsonizm). ii. ikkilamchi parkinsonizm (simptomatik parkinsonizm). qon-tomir (vaskulyar) posttravmatik toksik metabolik ensefalitik bosh miyaning hajmli jarayonlarida …

2 / 39

millarga asosiy urg‘u beriladi. unda patologik genning autosom-dominant tipda naslga uzatilishi aniqlangan. bu esa kasallik farzandlarga to‘la o‘tadi, degani emas. vaholanki, parkinson kasalligining o‘zi emas, balki unga moyillik avloddan-avlodga uzatiladi. demak, ushbu patologiyaga moyilligi bor odamlarda turli salbiy omillar parkinson kasalligi rivojlanishiga turtki bo‘lishi mumkin. parkinson kasalligiga moyillik deganda, l-tirozingidroksilaza fermentining tug‘ma yetishmovchiligi tushuniladi. chunki bu ferment tirozinning l-dofa ga aylanishini ta’minlaydi. turli intoksikatsiyalar: oltingugurt, marganes, qo‘rg‘oshin, metil va etil spirtlari, fosfororganik birikmalar, is gazi, ya’ni dofaminergik neyronlar faoliyatini izdan chiqaruvchi zaharli moddalar. neyrotrop viruslar: ekstrapiramidal yadrolar, ayniqsa, qora modda zararlanishini yuzaga keltiruvchi virusli infeksiyalar. masalan, letargik ensefalit viruslari, gripp va boshqa neyrotrop viruslar. dorilarning nojo‘ya ta’siri va asorati: neyroleptiklar (aminazin, galoperidol) bilan davolash asoratlari. shuningdek, metildopa, yallig‘lanishga qarshi nosteroid dorilar, sinnarizin, diprazin, serukal, siklosporin, valproat natriy, fluoksetinlar ham etiologik omil bo‘lilishi mumkin. serebrovaskulyar buzilishlar: dissirkulyator ensefalopatiya, binsvanger kasalligi, po‘stloq osti va frontal soha insultlari. bosh miya jarohatlari: bosh miyaning …

3 / 39

zmda ushbu fiziologik jarayon buziladi. buning asosiy sababi – l-tirozingidroksilaza fermentining tug‘ma yetishmovchiligidir. bu ferment tirozinning l-dioksi fenilalaninga (l-dofa) aylanishini ta’minlaydi. shu ketma ketlikda l-dofa dofaminga, dofamin noradrenalinga, noradrenalin esa adrenalinga aylanadi. ekstrapiramidal yadrolarda ro‘y beradigan mediatorlar disbalansi, ya’ni da miqdori oshib ketishi va ax kamayishi parkinsonizm patogenezida turtki vazifasini o‘taydi. ikkilamchi parkinsonizm ushbu kasallikka nasliy moyilligi bor har qanday odamda va har qanday yoshda rivojlanishi mumkin. nasliy moyillik deganda, tirozingidroksilaza fermentining yashirin yetishmovchiligi ko‘zda tutiladi. parkinsonizmda paydo bo‘ladigan tremor patogenezi: serotonin va gistamin mediatorlari orasidagi disbalans yetakchi o‘rinni egallaydi. ushbu tremor mns tomonidan boshqarilib, agonist va antagonist mushaklarning galma-gal qisqarishlari sababli ro‘y beradi k l i n i k a s i parkinsonizm klinikasini belgilab beruvchi asosiy simptomlar: bular ixtiyoriy harakatlar buzilishi, mushaklar rigidligi va tinch holatdagi tremor. ular quyidagilardan iborat: gipokineziya − harakatlar sustligi; oligokineziya − harakatlar kamligi; akineziya − harakatlar yo‘qligi; mushaklar rigidligi; tinch holatdagi tremor parkinsonizmda …

4 / 39

da oshadi. mushaklar tonusini tekshirayotgan vrach avvaliga qarshilik sezmaydi, keyinchalik esa to‘lqinsimon qarshilik seza boshlaydi (tishli g‘ildirak simptomi) va mushak tonusini tekshirish qiyinlasha boradi. spastik gipertonusdan farqli o‘laroq, plastik gipertonusda mushaklar tonusini tekshirgan sayin, u qotib boraveradi. bemorning xatti-harakatlari o‘ziga xos tarzda o‘zgaradi. u kursida o‘tirsa, qotib qolgan odamni, tik tursa – haykalni eslatadi. kursida o‘tirgan bemorga o‘rningizdan turib menga qarab yuring, deb ko‘rsatma berilsa, u ancha vaqtgacha (1−5 daqiqa) o‘rnidan turolmaydi. unga o‘rnidan turish yana eslatilsa ham, buni eplay olmasligi mumkin. bemor o‘rnidan turgandan keyin ham oldinga qadam tashlay olmay bir oz vaqt qotib turadi. bu holat «oyoqning yerga yopishib qolish» simptomi deb ataladi. agar bemorning orqasidan ozgina turtib yuborilsa, u xuddi qo‘g‘irchoqqa o‘xshab oldinga yura boshlaydi (propulsiya), yon tomondan turtilsa – yon tomonga qarab bir-ikki qadam tashlab qo‘yadi (lateropulsiya),old tomonidan turtilsa – orqaga qarab yura (retropulsiya) boshlaydi. shuning uchun ham bunday harakatlar «robot yurishi» nomini olgan. nutq buzilishi …

5 / 39

morlar, aksincha, odamovi bo‘lib qolishadi. depressiyaga moyillik ham parkinsonizm uchun juda xos va bu holat, qo‘rquv, xavotir bilan birgalikda namoyon bo‘ladi. parishonxotirlik va xotira buzilishlar deyarli har doim uchraydi va yillar o‘tib kuchaya boradi. keyinchalik demensiya rivojlanadi. tashxis qo‘yish algoritmi parkinsonizm tashxisini qo‘yish ketma-ket ravishda 3 bosqichda olib boriladi. 1-bosqich – parkinsonizm sindromi bor-yo‘qligini aniqlash. 2-bosqich – parkinson kasalligini inkor qiluvchi simptomlarni aniqlash. 3-bosqich – parkinson kasalligini tasdiqlovchi simptomlarni aniqlash. birinchi bosqich tekshirilayotgan bemorda parkinsonizm sindromi bormi yoki yo‘qmi, degan savolga javob izlashdan iborat. buning uchun quyidagi simptomlarni aniqlab olish kerak: 1) gipokineziya; 2) mushaklar rigidligi; 3) tinch holatdagi tremor ikkinchi bosqich parkinson kasalligini inkor qiluvchi simptomlarni aniqlashdan iborat. quyidagi holatlar va belgilar aniqlansa, parkinson kasalligi inkor qilinadi: bemor bir necha bor insult, bosh miya jarohatlari,ensefalit va boshqa serebral kasalliklar o‘tkazgan bo‘lsa; kasallik boshlanishidan oldin neyroleptiklar bilan davolangan bo‘lsa; simptomlarning 3 yil mobaynida faqat bir tomonlama namoyon bo‘lishi; uzoq davom …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "parkinson kasalligi"

diapositiva 1 neyrodegenerativ kasalliklar (altsgeymer, parkinson kasalliklari ) osiyo xalqaro universiteti parkinson kasalligi : mushaklar rigidligi, gipokineziya va tinch holatdagi tremor bilan namoyon bo‘luvchi nerv sistemasining zo‘rayib boruvchi degenerativ kasalligidir. birlamchi (idiopatik) va ikkilamchi (simptomatik) parkinsonizm farq qilinadi. birlamchi parkinsonizm deganda, parkinson kasalligi tushuniladi. boshqa kasalliklar (qon tomir kasalliklari, bosh miya jarohatlari, infeksiyalar va h.k.) sababli rivojlangan parkinsonizm ikkilamchi parkinsonizm hisoblanadi. epidemiologiyasi: umumiy populatsiyada parkinsonizm 0,1–0,3 % aholi orasida tarqalgan. kasallik eng ko‘p uchraydigan davr 55–60 yoshlar bo‘lib, yosh oshgan sayin kasallanganlar soni osha boradi. umumiy populatsiyada 60 yo...

This file contains 39 pages in PPTX format (462.4 KB). To download "parkinson kasalligi", click the Telegram button on the left.

Tags: parkinson kasalligi PPTX 39 pages Free download Telegram