irsiy kasalliklar

PPTX 17 pages 1.3 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

prezentatsiya powerpoint 4-mavzu: genetik va irsiy kasalliklar haqida tushuncha. reja: 1. irsiy kasalliklar haqida tushuncha. 2. genlarning tarqalish turlari. 3. irsiy kasalliklarni turlari. tayanch iboralar: irsiy kasalliklar, gen kassaliklari, autosomal retsessiv, polygenik, mitoxondriyal, fenilketonuriya. irsiy kasalliklar(i.k.) - genetik informatsiya (irsiy axborot) ning buzilishi natijasida kelib chiqadigan kasalliklar; asosan, xromosomalar yoki genlardagi mutatsiyalar tufayli paydo boʻlib, nasldan naslga oʻtadi. mutatsiyalar tashqi muhit omillari (ionlashtiruvchi nurlar, ayrim biologik faol kimyoviy birikmalar) hamda organizm va hujayralardagi salbiy taʼsirlar oqibatida roʻy berishi mumkin. irsiy kasalliklar, asosan, klinikgenealogik usul bilan oʻrganiladi, bunda avlodlar shajarasi tuziladi. bu usul yordamida i. k. (autosomdominant, autosom-retsessiv va jins bilan bogʻliq kasalliklar)ning turli yoʻllar bilan nasldannaslga utishi aniqlanadi. autosomdominant kasalliklarda, kasallik autosomada joylashgan dominant genlar orqali nazorat qilinadi. bunda kasallik har avlodda 50% dan ortiq hollarda uchraydi. braxidaktiliya, araxnodaktiliya, retinoblastoma, psoriaznnng maʼlum bir turlari va b. shu yoʻl bilan nasldannaslga oʻtadi. autosom-retsessiv i.k. da patologik retsessiv genlar ota-onada boʻlsa, kasal …

2 / 17

ing bir xilligi (fenotip) hamda bir jinsga mansubligi bilan tavsiflanadi. ikki tuxumli egizaklar genotipi har xil va bir-biridan tashqi koʻrinishi, jinsi bilan farq qiladi. egizaklar usuli ayrim kasalliklarning nasldannaslga oʻtish qonuniyatlarini oʻrganib kolmay, organizmning ayrim i. k. ga moyilligini ham aniqlash imkonini beradi. xromosoma va gen i. k.i farqlanadi. xromosoma kasalliklari, asosan, xromosoma tuzilishi va sonining oʻzgarishi tufayli kelib chiqadi, bu yangi tugʻilgan bolalarda 1% ni tashkil etadi. xromosomadagi jiddiy oʻzgarishlar koʻpincha organizmning hayot faolligini cheklab, rivojlanayotgan qomilaning nobud boʻlishiga olib keladi. bu kasalliklar autosomalar va jinsiy xromosomalarda roʻy bergan oʻzgarishlar oqibatida kelib chiqadi. bularga shereshevskiy-terner (karioti-pi — xo), klaynfelter (xxy), patau (13 trisomiya), daun, "mushuk chinqirigʻi" kabi sindrom va kasalliklar kiradi. umuman koʻpgina xromosoma kasalliklarida odam skeleti tuzilishi va nerv sistemasi oʻzgaradi, tashqi va ichki aʼzolarning tugʻma nuqsonlari, oʻsishdan orqada qolish, nerv, endok-rin va b. sistemalarning buzilishi kuzatiladi, bemorlarning generativ faolligi pasayadi. gen kasalliklari nuqtali mutatsiyalar natijasida yuzaga keladigan …

3 / 17

kasallik, asosan, oʻgʻil bolalarda uchraydi. bunda bolalar deyarli soglom tugʻiladi, lekin 3—4 oyligidayoq yuqumli kasalliklarga beriluvchanligi aniqlanadi. qonga aloqador i. k. ga chaqaloklarning gemolitik kasalligi kiradi. bu, asosan, ona va bola qonidagi rezus-omil hamda er-xotin qon guruxlarining mos kelmasligi oqibatida roʻy beradi. oq qon tanachalari — leykotsitlar patologiyasi bilan bogʻliq i. k. ham boʻlishi mumkin. mas, leykoz (oq qon kasalligi)ning vujudga kelishida gen mutatsiyalarining ahamiyati borligi maʼlum. gemofiliya ham kon sistema-sining irsiy kasalligi boʻlib, bunda, asosan, qonning ivish xususiyati pasayadi; kon ivishida ishtirok etadigan ayrim oqsillar sintezi buziladi. irsiy kasalliklar to'plami deb ataladi naslga, ya'ni ota-onadan bolalarga, genlarni yuqtirish orqali yuqish xususiyatiga ega bo'lgan kasalliklar va kasalliklar. ularni keltirib chiqaradi. shunday qilib, bu xromosoma, mitoxondrial yoki mendeliya darajasida paydo bo'ladigan va ota-bobolarimizdan kelib chiqqan genetik mutatsiyalar mavjud bo'lgan kasalliklardir. ota-onalardan biri uchun paydo bo'ladigan meros turiga qarab buzilish yoki kasallikni namoyon qilishi har doim ham zarur emas: ehtimol u kasallikning …

4 / 17

h va irsiy kasalliklar qayerdan kelib chiqishini bilish uchun mutatsiyaga uchragan genni yuborishi mumkin bo'lgan genetik yuqishning ko'p usullarini hisobga olish kerak. shu ma'noda, genetik uzatilishning ba'zi asosiy usullari quyidagicha. 1. avtosomal dominant meros merosning asosiy va eng yaxshi ma'lum bo'lgan turlaridan biri autosomal dominant meros bo'lib, unda jinsiy bo'lmagan yoki autosomal xromosomalardan birida mutatsiya bo'ladi. dominant gen har doim ifoda etiladigan gen bo'ladi, shuning uchun unda kasallikning paydo bo'lishi bilan bog'liq bo'lgan mutatsiya bo'lsa, u o'zini namoyon qiladi va rivojlanadi. bunday holatda, har bir bolada kasallikni namoyon qilish ehtimoli 50% bo'ladi (dominant genni kim meros qilib olganiga qarab). u to'liq penetratsiyaga ega bo'lishi mumkin (bitta allel boshqasiga ustunlik qiladi) yoki to'liqsiz (ikkita dominant gen meros bo'lib olinadi, meros qilib olingan xususiyatlar ota-onadan kelib chiqadigan narsalarning aralashmasi). nazorat savollari 1. genetik va irsiy kasalliklar haqida tushuncha bering? 2. genetik va irsiy kasalliklari haqida nimalar bilasiz? 3. tayanch harakat apparatida haqida …

5 / 17

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "irsiy kasalliklar"

prezentatsiya powerpoint 4-mavzu: genetik va irsiy kasalliklar haqida tushuncha. reja: 1. irsiy kasalliklar haqida tushuncha. 2. genlarning tarqalish turlari. 3. irsiy kasalliklarni turlari. tayanch iboralar: irsiy kasalliklar, gen kassaliklari, autosomal retsessiv, polygenik, mitoxondriyal, fenilketonuriya. irsiy kasalliklar(i.k.) - genetik informatsiya (irsiy axborot) ning buzilishi natijasida kelib chiqadigan kasalliklar; asosan, xromosomalar yoki genlardagi mutatsiyalar tufayli paydo boʻlib, nasldan naslga oʻtadi. mutatsiyalar tashqi muhit omillari (ionlashtiruvchi nurlar, ayrim biologik faol kimyoviy birikmalar) hamda organizm va hujayralardagi salbiy taʼsirlar oqibatida roʻy berishi mumkin. irsiy kasalliklar, asosan, klinikgenealogik usul bilan oʻrganiladi, bunda avlodlar shajarasi t...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "irsiy kasalliklar", click the Telegram button on the left.

Tags: irsiy kasalliklar PPTX 17 pages Free download Telegram