hasharotlarmorfologiyasi

PPTX 14 pages 375.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 14
slayd 1 hasharotlar morfologiyasi reja: hasharotlarning gavda bo'limlari. bosh qismidagi organlar va ularning tuzilishi boshning tanaga brikish tiplari va tuzilishi . bu sinf vakillari er sharida keng tarqalgan bo'lib, 2 mln.ga yaqin turi bor. olimlarning xisobiga ko'ra er yuzida bir vaqtning o'zida 102 nusxaga yaqin hasharot yashaydi. har bir odam boshiga er yuzida 250 mln.ta har xil hasharot vakillari to'g'ri keladi. hasharotlar er sharining hamma joyida har xil ekologik sharoitlarda yashashga moslashgan. ularning mana shunday keng tarqalishiga ularning gavda qoplami, qanoti, muskullari va boshqalar juda katta ta'sir ko'rsatgan. gavda bo'limlari. hasharotlarning gavdasi 3 qismga bo'linadi. bosh qism-cephalon-5-6 ta segmentdan iborat. ko'krak-thorax-3 ta segmentdan iborat. qorin qism-abdonnen-11 ta, ba'zan 9-10 ta, primitivlarida esa 12 tagacha segmentdan iborat. shunday qilib, hasharotlarning segmentlari asosan 19 bo'ladi. lekin bunga boshning 1-bo'limi-akron va oxirgi segment-telson kirmaydi. ammo evolyutsiya jarayonida bir-biriga o'xshash bo'g'imlar va bir xil vazifani bajaradigan bo'g'imlar qo'shilib ketgan. shuning uchun ham hasharotlarning bo'g'imlari …
2 / 14
alaydi. ularning mo'ylovlari tuzilishi va ko'rinishiga ko'ra quyidagi tiplarga bo'linadi: ipsimon mo'ylov-bunday mo'ylovlar tubidan uchigacha bir xil yo'g'onlikda bo'ladi. qilsimon mo'ylov-tubidan uchigacha borgan sari qilga yoki tukka o'xshash ingichkalashib boradi. marjonsimon mo'ylov-kalta, yo'g'on, ikki uchi ingichkalashgan bo'g'imlardan iborat. bo'g'imning shakli marjonning shakliga o'xshaydi. arrasimon mo'ylov-bunday mo'ylovni hosil qiluvchi bo'g'imlarning bir tomoni arra tishiga o'xshash kertik bo'ladi. taroqsimon mo'ylov-mo'ylov bo'g'imlarining bir tomoni taroq-ning tishiga o'xshaydi. tugnagichsimon mo'ylov-uchidagi mo'ylov bo'g'imlari yo'g'onlashgan bo'ladi. duksimon mo'ylov-o'rta bo'g'imlari tubidagi va uchidagi bo'g'imla-riga nisbatan yo'g'on bo'ladi. yaproqsimon mo'ylov-uchidagi bo'g'imlari yaproqqa o'xshaydi. patsimon mo'ylov-bo'g'imlaridagi tuklar qushlarning patiga o'xshab joylashgan. noto'g'ri shakldagi mo'ylov-bo'g'imlarining shakli, joylashishi, katta-kichikligi har xil bo'ladi. hasharotlar oyoqlarining tuzilishi va tiplari. hasharotlarning oyoqlari (redes) bo'g'imlariga bo'lingan bo'lib, quyidagi qismlardan iborat: 1-toscha; 2-o'ynag'ich; 3-son; 4-boldir; 5-panjalar va 6-tirnoqlar. toscha yoki koksa kalta, kuchli asosiy bo'g'im bo'lib, bir tomondan pleyritga va ikkinchi tomondan o'ynag'ichga harakatli bo'g'im hosil qilib birlashgan. o'ynag'ich juda kichik bo'g'imdan iborat va son bilan …
3 / 14
raklarda. yuruvchi oyoqlar yuguruvchi o'shshash bo'lib, undan kaltaroq bo'ladi. masalan, qo'ng'izlarda. sakrovchi oyoqlar, bunda orqa oyoqlari yaxshi taraqqiy etgan, son va boldiri yo'g'on bo'ladi. masalan, chigirtkalar, er buqalar. suzuvchi oyoqlar suvda yashovchi hasharotlarga xos bo'lib, o'rta va orqa ko'krak bo'g'imlarida joylashgan bo'lib, eshkak vazifasini bajaradi. barmoqlari va boldiri zich tuklar bilan qoplangan. masalan, suv qo'ng'izi. kovlovchi oyoqlar son va boldirning qisqarishi va kengayishi bilan harakterlanadi. boldiri tashqi tomondan uchi qayrilgan tishlar bilan qoplangan. masalan, tuproq oralari yashovchi hasharotlar, buzoqboshi, ba'zi qo'ng'izlar. qamrovchi oyoqlar qamrashga moslashgan bo'lib, son va boldiri cho'zinchoq, ular xitinli tishlar va ignachalar bilan qoplangan. masalan, beshiktervatar. yopishuvchi oyoqlar ba'zi bir erkak suv qo'ng'izlarining oldingi oyoqlaridagi barmoqlarining birinchi bo'g'imi kengaygan, yaproq shaklidagi yopishish organiga aylangan. yig'uvchi oyoqlarda boldir va birinchi barmoq bo'g'ini kengaygan bo'lib, tashqi yuzasida maxsus xaltacha yoki chuqurcha hosil bo'lgan. bu chuqurchadagi gul changini yig'adi. masalan, asalari. oldingi va orqa juft oyoqlarning shakli ana shu yuqoridagi …
4 / 14
rida. hasharotlarning og'iz apparati. hasharotlarning asosan ovqatni qabul qilishi va ovqatlanish xiliga qarab: 1-kemiruvchi yoki 2-so'ruvchi tipda tuzilgan bo'ladi. kemiruvchi og'iz apparati kelib chiqishig ko'ra birlamchi og'iz apparati bo'lib, u suvaraklar, chigirtkalar, qo'ng'izlar, kapalaklar va boshqa hasharotlarda uchraydi. kemiruvchm og'iz aparati quyidagicha tuzilgan: yuqori lab. 1 juft yuqori jag' yoki mandibula. pastki lab, 1 juft pastki jag' yoki maksilladan tashkil topgan. yuqori jag'lar bo'g'imlarga bo'linmagan, qattiq xitinli tishchalari bor. u boshga harakatchan birikkan. o'simlikho'r hasharotlarda tishlar yassi tuzilishga ega. yirtqichlarida esa o'tkir tishlar bo'ladi. pastki jag'lar hamma kemiruvchi hasharotlarda: asosiy bo'g'im, ustuncha, bir juft chaynovchi yaproqcha-tashqi va ichki latsiniya qismlardan iborat. bundan tashqari pastki jag' paypaslagichi bor. pastki lab ikkinchi juft pastki jag' ham deyiladi. u quyidagicha tuzilgan: birlamchi iyak, xoshiyali qism. to'g'ri qanotlilarda iyak sohta iyakka va iyak osti bo'g'imiga bo'linadi. xoshiyali qismda ikki juft chaynovchi yaproqchalar, tilcha, tl qopchigi joylashgan. og'izning yuqori tomoni harakatchan yuqori lab bilan qoplangan …
5 / 14
cha yordamida kapalaklar gul shirasini so'radi. 2. pashshalarning og'iz apparati yalovchi tipda bo'lib, suyak ovqatni yalashga moslashgan. ularda hartumchaning uch tomoni yostiqsimon shishdan iborat. pashsha hartumchasining uchi bilan ovqatni qirib oladi va so'lagi bilan uni namlaydi. keyin suyuq aralashma yoki eritma holatidagi ovqatni hartumcha yordamida yalab oladi. hartumchali pashshalar o'simliklarni shikastlay olmaydi. 3. sanchib so'ruvchi og'iz apparati o'simlik shirasi va hayvon qoni bilan oziqlanuvchi hasharotlarda bo'ladi. masalan, kandalar, o'simlik bitlari, burgalar. bularda yug'ori va pastki jag'larning tubdan o'zgarishi natijasida 4 ta sanchuvchi qilcha paydo bo'lgan. ular xartumcha deb ataluvchi uzun, yo'g'on va bo'g'imli pastki lab substraktga tegib biroz egiladi. pastki jag'lar birlashib ikkita naycha hosil qiladi. ularning birinchisi orqali to'qimaga so'lak yuboriladi va ikkinchisidan o'simlik shirasi so'riladi. sanchilgan erda dog'lar paydo bo'lib, to'qima shishadi. qon so'ruvchi chivinlarda ham og'iz organlari yuqorigiday tuzilgan. shunday qilib hasharotlarning og'iz apparati 4 xilda tuzilgan: 1-kemiruvchi; 2-so'ruvchi; 3-sanchib so'ruvchi; 4-yalovchi. bundan tashqari, hasharotlarning bosh qismida …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hasharotlarmorfologiyasi"

slayd 1 hasharotlar morfologiyasi reja: hasharotlarning gavda bo'limlari. bosh qismidagi organlar va ularning tuzilishi boshning tanaga brikish tiplari va tuzilishi . bu sinf vakillari er sharida keng tarqalgan bo'lib, 2 mln.ga yaqin turi bor. olimlarning xisobiga ko'ra er yuzida bir vaqtning o'zida 102 nusxaga yaqin hasharot yashaydi. har bir odam boshiga er yuzida 250 mln.ta har xil hasharot vakillari to'g'ri keladi. hasharotlar er sharining hamma joyida har xil ekologik sharoitlarda yashashga moslashgan. ularning mana shunday keng tarqalishiga ularning gavda qoplami, qanoti, muskullari va boshqalar juda katta ta'sir ko'rsatgan. gavda bo'limlari. hasharotlarning gavdasi 3 qismga bo'linadi. bosh qism-cephalon-5-6 ta segmentdan iborat. ko'krak-thorax-3 ta segmentdan iborat. qorin qism-abdo...

This file contains 14 pages in PPTX format (375.1 KB). To download "hasharotlarmorfologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hasharotlarmorfologiyasi PPTX 14 pages Free download Telegram