endokrintizimigata'sir

PPTX 51 pages 7.8 MB Free download

51 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.8 MB

File type PPTX

Pages 51

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 51

maxalliy anestetiklar o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti “klinik fanlar” kafedrasi endokrin tizimiga ta’sir etuvchi vositalar ma’ruzachi : o’qituvchi axmedov shamshod reja : 1. gormonal preparatlar, ularning sintetik o’rinbosarlari va antagonistlari 2. qalqon oldi bezi gormoni. qalqonsimon bez gormonlari 3. giperlipoproteinemiyada qo’llaniladigan vositalar. 4. xolestrin va lipoproteidlar almashinuviga antiaterosklerotiklarni ta’sir mexanizmi 5. semirib ketishda qo’llaniladigan vositalar 6. podagraga qarshi vositalar maqsad: organizm gormonal tizimiga ta’sir etuvchi dori vositalarni tibbiyotda qoʼllanilishini oʼrganish va amaliyotda tadbiq etish. gormonal moddalar kimyoviy tuzilishi jihatidan 3 turkumga bo'linadi: 1. oqsil va polipeptid unumli gormonal moddalar (gipofiz, qalqonoldi, oshqozon osti, oshqozon osti bezi, moddalari). 2. aminokislota unumlari (qalqonsimon bez moddalari). 3. steroid birikmalar (buyrak usti bezi po'stlog'i va jinsiy a’zolarning gormonal moddalari) anabolitik steroidlar. qalqonsimon bezning yod tutadigan gormonlarining hosil bo’lishi uchun yod kerak bo’ladi. yod organizmga suv, oziq-ovqat bilan tushadi va tanlab qalqonsimon bezga o‘tadi, u yerda tirozin bilan bog’lanib, mono-diyodtirozin hosil qiladi. …

2 / 51

ridan uning qayta so'rilishi kamayib ketadi, modda o'rinbosar davo uchun gipoparatireozlarda, spazmofiliya, tetaniyaning oldini olish va davolash uchun qo’llaniladi. ta’siri sezilarli bo'lishi uchun paratireodin kalsiy moddalari — kalsiy xlorid, kalsiy glyukonat bilan birga qo’llaniladi. oshqozon osti bezining gormonal moddalari bunday gormonal moddalar qatoriga insulin moddalari insulin, amorfli suspenziya rux-insulin, protamin- insulin, suspenziya protamin rux-insulin, kristallik suspenziya rux-insulin hamda diabetga qarshi moddalar: butamid, xlorpropamid, glubutid (adebit) kiritiladi. insulin insulin moddalari o'rinbosar davo uchun organizmda oshqozon osti bezining langergans orolchalarining betta - hujayralarida hosil bo'ladigan insulin gormoni yetishmovchiligida (qandli diabetda) qo'llanadi. insulin uglevod almashinuviga ta’sir ko'rsatadi, qonda glyukozani glyukoza - 6 fosfatga aylantiradi, uning hujayralar, to'qimalarga o'tishini, o'zlashtirilishini, glikogenga aylanishini amalga oshiradi, qonda, siydikda glyukoza miqdori, tashnalik, diurez kamayadi, uglevod almashinuvini me’yorlashtiradi. insulin oqsil hamda yog' almashinuviga ijobiy ta’sir ko'rsatadi: siydikda azot birikmalari, qon va siydikda keton moddalari — atseton, atsetosirka, oksimoy kislotalar kamayib boradi, bemor ozadi, organizmda yog'larning parchalanishi, oqsillarning glyukozaga …

3 / 51

ytiriladi) ta ’sir ko'rsatadi. insulin insulin bilan davolangan bemor albatta o'z vaqtida ovqatlanishi lozim, aks holda, qand miqdori tushishi tufayli gipoglikemik holat, agar insulinning miqdori oshib ketsa — gipoglikemik koma ro'y beradi, bunda bemor hushidan ketib, qon bosimi tushib ketadi, bunday holatda venaga glyukoza, adrenalin yuborib, qonda qand miqdorini oshirish kerak. insulin qarshi ko’rsatma: o'tkir gepatitda, jigar sirrozi, gemolitik sariqlik, pankreatit, nefrit, buyraklar amiloidozi, oshqozon, 12 barmoqli ichak yarasida, dekompensirlangan yurak poroklarida; butamin qandli diabetni davolash uchun og'iz orqali buyuriladigan moddalar sintez yo'li bilan olinadi, ularga sulfonamid unumlari va biguanidlar kiradi. sulfonamid birikmalari — butamid, xlorpropamidning gipoglikemik ta’sir mexanizmi, oshqozon osti bezining betta-hujayralariga ta ’sir etib, glyukagon ajralishini kamaytiradi. xlorpropamid shu tufayli neoglyukogenez jarayonlari chegaralanadi, insulin retseptorlarining miqdori, faolligi, endogen va ekzogen insulinni ta’siri oshadi. langergans orolchalarining betta-hujayralari atrofiyaga uchragan bo'lsa, moddalar gipoglikemik ta’sir qilmaydi. xlorpropamid pfizer firmasi tomonidan glibenez nom bilan chiqariladi. qalqonsimon bezning gormonal moddalari qalqonsimon bez gormonlari …

4 / 51

yurak faoliyati o'zgaradi, miksedema holati ro'y beradi. triyodtironin va tireoidin o'rinbosar davo uchun bolalar kretinizmida, kattalar miksedemasida qo’llaniladi. tireoidin asosiy modda almashinuvi susayganda va semizlikda qo’llanadi. moddalar miqdori oshganda bemor qo‘zg‘aluvchan bo'lib qoladi, ko'p terlaydi, ozib ketadi, taxikardiya, tremor paydo bo’ladi. antitireoid moddalar yod, diyodtironin, kaliy perxlorat, merkazolil. bu moddalar qalqonsimon bez faoliyati oshganda giperfunksiyada qo'llanadi. giperfunksiyada tireoid gormonlar ko‘p ishlab chiqiladi, organizm tiroksindan zaharlanadi — tireotoksikoz kasalligi paydo bo’ladi. bu kasallikda asosiy moddalar almashinuvi, qo'zg'aluvchanlik ortadi — nevroz, taxikardiya ro'y beradi, og'ir holatlarda ko'z chaqchayadi, tremor paydo bo'ladi. antitireoid moddalar ta ’sir mexanizmi bo ‘yicha 3 turga bo‘linadi: 1. tireotrop gormon hosil bo'lishini kamaytiradigan moddalar: yod, diyodtirozin. bular me’da-ichakdan qonga yaxshi so'riladi, gipofizning tireotrop gormoni hosil bo'lishini, ajralishini kamaytiradi, qalqonsimon bez kichrayadi. moddalarning biologik faolligi kamroq, shuning uchun boshqa antitireoid moddalar bilan birga qo'llanadi. 2. yodning qalqonsimon bezga o'tishiga to'sqinlik qiladigan modda — kaliy perxlorat. bu modda anionlarining o'lchami …

5 / 51

o'tadi, ona suti orqali bolaning rivojlanishiga ta’sir ko'rsatadi, keyinchalik bolada kretinizm paydo bo'lishi mumkin. kalsitonin qalqonsimon bezning alohida hujayralarida boiadi, organizmda kalsiy almashinuvini boshqarib boradi. asosan suyaklar dekalsifikatsiyasiga to'sqinlik qiladi, qonda kalsiyning miqdori kamayadi, paratgormonning qarama-qarshisi hisoblanadi. kalsitonin kalsiyning me’da-ichakdan so'rilishiga va buyraklardan chiqib ketishiga ta’sir ko'rsatmaydi; giperkaltsiemiyada, suyaklardan kalsiy kamayganda, gipervitaminoz d; osteoporozlarda (glyukokortikoidlar uzoq muddat mobaynida qo'llanganda), nefrokalsinoz, giperparatireoidizmda qo'llanadi. kalsitonin kalsitrin moddasining tarkibida mavjud. kalsitoninni qo'llashni asta-sekinlik bilan to‘xtatish lozim, chunki bu modda davomli qo'llanganda endogen kalsitoninning hajmi kamayadi. rivojlanayotgan yosh organizm kalsitoninga nisbatan juda sezgir bo'ladi, shuning uchun bolalarga ehtiyotlik bilan qo'llash lozim. ateroskleroz hozirgi vaqtda shu aniqlandiki, ateroskleroz rivojlanishining asosiy sabablaridan biri giperlipidemiya hisoblanadi. lipidlarning asosiy sinflari (uchglitseridlar-tg, fosfolipidlar, xolesterin) oqsillar bilan birikkan holda – lipoprotein (lp) shaklda boʼlsa, yog’ kislotalari oqsillar bilan birikmay erkin holda boʼladi. barcha lipoproteinlar 4 sinfga ajratiladi: xilomikronlar (xm), zichligi juda past lipoproteinlar (zjpl), zichligi past lipoproteinlar (zpl), zichligi yuqori …

Want to read more?

Download all 51 pages for free via Telegram.

Download full file

About "endokrintizimigata'sir"

maxalliy anestetiklar o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti “klinik fanlar” kafedrasi endokrin tizimiga ta’sir etuvchi vositalar ma’ruzachi : o’qituvchi axmedov shamshod reja : 1. gormonal preparatlar, ularning sintetik o’rinbosarlari va antagonistlari 2. qalqon oldi bezi gormoni. qalqonsimon bez gormonlari 3. giperlipoproteinemiyada qo’llaniladigan vositalar. 4. xolestrin va lipoproteidlar almashinuviga antiaterosklerotiklarni ta’sir mexanizmi 5. semirib ketishda qo’llaniladigan vositalar 6. podagraga qarshi vositalar maqsad: organizm gormonal tizimiga ta’sir etuvchi dori vositalarni tibbiyotda qoʼllanilishini oʼrganish va amaliyotda tadbiq etish. gormonal moddalar kimyoviy tuzilishi jihatidan 3 turkumga bo'linadi: 1. oqsil va polipeptid unumli go...

This file contains 51 pages in PPTX format (7.8 MB). To download "endokrintizimigata'sir", click the Telegram button on the left.

Tags: endokrintizimigata'sir PPTX 51 pages Free download Telegram